Sarga 18

Verse 1

ततश्शूर्पणखां रामः कामपाशावपाशिताम्।स्वच्छया श्लक्ष्णया वाचा स्मितपूर्वमथाब्रवीत्।।।।

પછી કામપાશથી દૃઢ બંધાયેલી શૂર્પણખાને જોઈ, શ્રીરામે સ્મિતપૂર્વક સ્વચ્છ અને શ્લક્ષ્ણ વાણીથી તેને કહ્યું।

Verse 2

कृतदारोऽस्मि भवति भार्येयं दयिता मम।त्वद्विधानां तु नारीणां सुदुःखा ससपत्नता।।।।

“દેવી, હું તો કૃતદાર છું; આ મારી પ્રિય પત્ની છે. તારા જેવી સ્ત્રીઓ માટે સસપત્નતા—સૌતણ બનવું—નિષ્ઠુર દુઃખદ છે.”

Verse 3

अनुजस्त्वेष मे भ्राता शीलवान्प्रियदर्शनः।श्रीमानकृतदारश्च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान्।।।।

“આ મારો નાનો ભાઈ છે—લક્ષ્મણ નામે; શીલવાન, દર્શને પ્રિય, શ્રીમાન અને પરાક્રમી; અને તે અપરિણીત છે.”

Verse 4

अपूर्वी भार्यया चार्थी तरुणः प्रियदर्शनः।अनुरूपश्च ते भर्ता रूपस्यास्य भविष्यति।।।।

“તે પત્ની સાથે નથી અને પત્ની ઇચ્છે છે; યુવાન છે અને સુંદર દર્શનવાળો છે. તને અને તારા રૂપને યોગ્ય એવો પતિ એ જ થશે.”

Verse 5

एनं भज विशालाक्षि भर्तारं भ्रातरं मम।असपत्ना वरारोहे मेरुमर्कप्रभा यथा।।।।

“હે વિશાલાક્ષિ, હે વરારોહે—મારા ભાઈને પતિ રૂપે સ્વીકાર. સહપત્ની વિના તું મેરુ પર સૂર્યપ્રભા જેવી તેજસ્વી શોભીશ.”

Verse 6

इति रामेण सा प्रोक्ता राक्षसी काममोहिता।विसृज्य रामं सहसा ततो लक्ष्मणमब्रवीत्।।।।

રામે એમ કહ્યા પછી, કામમોહથી ભ્રમિત રાક્ષસી સહસા રામને છોડીને પછી લક્ષ્મણને બોલી.

Verse 7

अस्य रूपस्य ते युक्ता भार्याहं वरवर्णिनी।मया सह सुखं सर्वान्दण्डकान्विचरिष्यसि।।।।

હે સુંદરરૂપા! તારા આ રૂપને યોગ્ય એવી હું શ્રેષ્ઠવર્ણી સ્ત્રી તારી પત્ની થવા યોગ્ય છું; મારી સાથે તું સર્વ દંડકારણ્યોમાં સુખથી વિહાર કરશ.

Verse 8

एवमुक्तस्तु सौमित्री राक्षस्या वाक्यकोविदः।ततश्शूर्पणखीं स्मित्वा लक्ष्मणो युक्तमब्रवीत्।।।।

રાક્ષસીએ એમ કહ્યા પછી, વાણીમાં નિપુણ સૌમિત્રી લક્ષ્મણે શૂર્પણખાને સ્મિત કરીને યોગ્ય ઉત્તર આપ્યો.

Verse 9

कथं दासस्य मे दासी भार्या भवितुमिच्छसि।सोऽहमार्येण परवान्भ्रात्रा कमलवर्णिनि।।।।

હે કમલવર્ણિ! હું તો દાસનો પણ દાસ છું; તું મારી પત્ની થવા કેમ ઇચ્છે છે? કારણ કે હું મારા આર્ય જ્યેષ્ઠ ભ્રાતા પર સંપૂર્ણ પરવશ છું.

Verse 10

समृद्धार्थस्य सिद्धार्था मुदितामलवर्णिनी।आर्यस्य त्वं विशालाक्षि भार्या भव यवीयसी।।।।

હે વિશાળનેત્રવાળી, નિર્મળ વર્ણવાળી! સમૃદ્ધિથી પરિપૂર્ણ અને સિદ્ધાર્થ એવા મારા આર્ય સ્વામીની તું કનિષ્ઠા પત્ની બન; અને આનંદથી પૂર્ણતા પામ।

Verse 11

एनां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्।भार्यां वृद्धां परित्यज्य त्वामेवैष भजिष्यति।।।।

આ કુરુપ, અસતી, ભયંકર અને ઢીલા પેટવાળી વૃદ્ધ પત્નીને ત્યજીને, એ તો માત્ર તને જ સ્વીકારી તારી જ સેવા કરશે.

Verse 12

को हि रूपमिदं श्रेष्ठं संत्यज्य वरवर्णिनि।मानुषीषु वरारोहे कुर्याद्भावं विचक्षणः।।।।

હે શ્રેષ્ઠ વર્ણવાળી, સુંદર રૂપવાળી! તારા જેવા ઉત્તમ સૌંદર્યને ત્યજીને કોઈ વિવેકી પુરુષ માનવી સ્ત્રીઓમાં બીજી કોઈ પર કેમ આસક્તિ રાખે?

Verse 13

इति सा लक्ष्मणेनोक्ता कराला निर्णतोदरी।मन्यते तद्वचस्तथ्यं परिहासाविचक्षणा।।।।

લક્ષ્મણે આમ કહ્યા પછી, તે ભયંકર અને ઢીલા પેટવાળી સ્ત્રી—પરिहास ઓળખવામાં અવિચક્ષણ—એ વચનને સાચું માની બેઠી.

Verse 14

सा रामं पर्णशालायामुपविष्टं परन्तपम्।सीतया सह दुर्दर्षमब्रवीत्काममोहिता।।।।

કામમોહથી મોહીત થઈ, પર્ણશાળામાં સીતાસહ ઉપવેશિત, શત્રુદમન અને દુર્દર્શ એવા રામને તેણે કહ્યું.

Verse 15

एनां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्।वृद्धां भार्यामवष्टभ्य मां न त्वं बहुमन्यसे।।।।

આ કુરુપ, અસતી, ભયંકર, ઢીલા પેટવાળી અને વૃદ્ધ પત્નીને ચાંપીને રાખીને, તું મને બહુ માન આપતો નથી.

Verse 16

अद्येमां भक्षयिष्यामि पश्यतस्तव मानुषीम्।त्वया सह चरिष्यामि निस्सपत्ना यथासुखम्।।।।

“આજે તું જોઈ રહ્યો હોવા છતાં, હું આ માનવી સ્ત્રીને ભક્ષી જઈશ; પછી નિઃસપત્ના બની, તારી સાથે યથાસુખ વિહરીશ.”

Verse 17

इत्युक्त्वा मृगशाबाक्षीमलातसदृशेक्षणा।अभ्यधावत्सुसङ्कृद्धा महोल्कां रोहिणीमिव।।।।

એવું કહી, મૃગશાવક જેવી આંખોવાળી—અંગાર સમી દહકતી દૃષ્ટિવાળી—અતિ ક્રોધિત થઈ, મહા ઉલ્કા રોહિણી તરફ ધસી જાય તેમ, સીતાજી પર ધસી પડી.

Verse 18

तां मृत्युपाशप्रतिमामापतन्तीं महाबलः।निगृह्य रामः कुपित स्ततो लक्ष्मणमब्रवीत्।।।।

મહાબલી રામ ક્રોધિત થઈ, મૃત્યુના પાશ સમી આપતતી તેણીને રોકી લીધી; ત્યારબાદ તેમણે લક્ષ્મણને કહ્યું.

Verse 19

क्रूरैरनार्यै स्सौमित्रे परिहासः कथञ्चन।न कार्यः पश्यवैदेहीं कथञ्चित्सौम्य जीवतीम्।।।।

“સૌમિત્રે, ક્રૂર અને અનાર્ય લોકો સાથે કદી પરिहास ન કરવો. જો—વૈદેહી કોઈ રીતે બચી ગઈ છે અને હજી જીવતી છે.”

Verse 20

इमां विरूपामसतीमतिमत्तां महोदरीम्।राक्षसीं पुरुषव्याघ्र विरूपयितुमर्हसि।।।।

હે પુરુષવ્યાઘ્ર! આ વિરૂપા, અસતી, કામમદમાં મત્ત, મહોદરી એવી રાક્ષસીનું તું વિરૂપકરણ કરવું યોગ્ય છે.

Verse 21

इत्युक्तो लक्ष्मणस्तस्याः क्रुद्धो रामस्य पार्श्वतः।उद्धृत्य खङ्गं चिच्छेद कर्णनासं महाबलः।।।।

એમ કહ્યા પછી, રામની બાજુમાં ઊભેલા મહાબલી લક્ષ્મણ ક્રોધિત થયા; ખડગ ઉંચકી તેણે તેની કાન અને નાક કાપી નાખ્યાં.

Verse 22

निकृत्तकर्णनासा तु विस्वरं सा विनद्य च।यथागतं प्रदुद्राव घोरा शूर्पणखा वनम्।।।।

કાન-નાક કપાઈ ગયેલી તે ભયંકર શૂર્પણખા કર્કશ સ્વરે ચીસો પાડતી, જેમ આવી હતી તેમ જ વનમાં દોડી ગઈ.

Verse 23

सा विरूपा महाघोरा राक्षसी शोणितोक्षिता।ननाद विविधान्नादान्यथा प्रावृषि तोयदः।।।।

વિરૂપ અને અતિ ભયંકર, લોહીમાં તરબોળ તે રાક્ષસી અનેક પ્રકારના નાદો કરતી ગર્જના કરવા લાગી, જેમ પ્રાવૃષ ઋતુમાં મેઘ ગર્જે.

Verse 24

सा विक्षरन्ती रुधिरं बहुधा घोरदर्शना।प्रगृह्य बाहू गर्जन्ती प्रविवेश महावनम्।।।।

ઘણા ધારા જેવી રીતે લોહી વહી રહ્યું હતું; ઘોર દર્શનવાળી તે બાહો ઉંચકી ગર્જના કરતી મહાવનમાં પ્રવેશી ગઈ.

Verse 25

ततस्तु सा राक्षससङ्घसंवृतं खरं जनस्थानगतं विरूपिता।उपेत्य तं भ्रातरमुग्रदर्शनं पपात भूमौ गगनाद्यथाऽशनिः।।।।

ત્યારે વિકૃત થયેલી તે રાક્ષસોની ટોળકીથી ઘેરાયેલા, જનસ્થાનમાં નિવાસ કરનાર ઉગ્રદર્શન ખરને—પોતાના ભાઈને—પાસે જઈ, આકાશમાંથી પડતા વજ્ર જેવી ધરા પર પટકાઈ પડી.

Verse 26

ततस्सभार्यं भयमोहमूर्छिता सलक्ष्मणं राघवमागतं वनम्।विरूपणं चात्मनि शोणितोक्षिता शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा।।।।

પછી ભય અને મોહથી મૂર્છિત, લોહીમાં ભીંજાયેલી ખરની તે બહેનએ ખરને સર્વ વાત કહી સંભળાવી—કે પત્ની સાથે અને લક્ષ્મણ સહિત રાઘવ વનમાં આવ્યો છે અને કેવી રીતે પોતે વિકૃત કરવામાં આવી છે.