Adhyaya 90
The Deeds of Cyavana (in the Context of Guru-tirtha Glorification)
આ અધ્યાયમાં સૂતજી કુંજલના વચનનું વર્ણન કરે છે કે તે સંશયનાશક અને પાપહર કથા કહેશે. પછી પ્રસંગ ઇન્દ્રની દિવ્યસભામાં જાય છે; નારદજી આવે છે અને તેમને અર્ઘ્ય, પાદ્ય તથા આસન આપી વિધિપૂર્વક સન્માનિત કરવામાં આવે છે. ત્યાં પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે તીર્થોમાં એવો કયો વિશેષ પ્રભાવ છે જે બ્રહ્મહત્યા, સુરાપાન, ગોહત્યા, હિરણ્યસ્તેય વગેરે મહાપાતકોનો નાશ કરી શકે. ઇન્દ્ર પૃથ્વી上的 તીર્થોને બોલાવે છે. તીર્થો દેહધારી, તેજસ્વી અને અલંકૃત રૂપે પ્રગટ થાય છે; ગંગા, નર્મદા જેવી નદીઓ અને પ્રયાગ, પુષ્કર, વારાણસી, પ્રભાસ, અવંતી, નૈમિષ વગેરે ક્ષેત્રોના નામો આવે છે. ઇન્દ્ર પૂછે છે—પ્રાયશ્ચિત્ત વિના પણ અતિ ઘોર પાપોનો નાશ કરનાર મહાતીર્થ કયું? એકત્રિત તીર્થો સામાન્ય પાપનાશક મહિમા સ્વીકારે છે, પરંતુ મહાપાતકો વિષે પોતાની મર્યાદા દર્શાવે છે; તેમ છતાં પ્રયાગ, પુષ્કર, અર્ઘ-તીર્થ અને વારાણસીને વિશેષ પરમ ફળદાયક કહે છે. અંતે ઇન્દ્ર સ્તુતિ કરે છે અને પ્રસંગને વેનકથા તથા ગુરુ-તીર્થની મહિમા સાથે જોડીને અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
Shlokas
Verse 1
सूतौवाच । एवमाकर्ण्य तत्सर्वं समुज्ज्वलस्य भाषितम् । कुंजलः स हि धर्मात्मा प्रत्युवाच सुतं प्रति
સૂત બોલ્યા—સમુજ્જ્વલે કહેલું બધું સાંભળીને ધર્માત્મા કુંજલે પોતાના પુત્રને પ્રત્યुत્તર આપ્યો।
Verse 2
कुंजल उवाच । संप्रवक्ष्याम्यहं तात श्रूयतां स्थिरमानसः । सर्वसंदेहविध्वंसं चरित्रं पापनाशनम्
કુંજલ બોલ્યો—વત્સ, હવે હું કહું છું; સ્થિર મનથી સાંભળો. આ ચરિત્ર સર્વ સંશયોનો નાશ કરે છે અને પાપહરણ કરનારું છે।
Verse 3
इंद्रलोके प्रववृते संवादो देव कौतुकः । सभायां तस्य देवस्य इंद्रस्यापि महात्मनः
ઇન્દ્રલોકમાં દેવ-કૌતુકથી ભરેલો સંવાદ આરંભ થયો—તે મહાત્મા દેવ ઇન્દ્રની સભામાં પણ.
Verse 4
देवं द्रष्टुं सहस्राक्षं नारदस्त्वरितं ययौ । समागतं सहस्राक्षः सूर्यतेजःसमप्रभम्
સહસ્રાક્ષ દેવ ઇન્દ્રને દર્શવા ઉત્સુક થઈ નારદ ઝડપથી ગયા. ત્યાં સહસ્રાક્ષ સૂર્યતેજ સમાન પ્રભાથી દીપ્ત થઈ પ્રગટ થયા.
Verse 5
तं दृष्ट्वा हर्षमायातः समुत्थाय महामतिः । ददावर्घं च पाद्यं च भक्त्या प्रणतमानसः
તેમને જોઈ મહામતિ આનંદિત થયો; ઊભો થઈ ભક્તિથી નમ્ર મનથી અર્ઘ્ય અને પાદ્ય અર્પણ કર્યા.
Verse 6
बद्धांजलिपुटोभूत्वा प्रणाममकरोत्तदा । आसने कोमले पुण्ये विनिवेश्य द्विजोत्तमम्
પછી તેણે અંજલિ બાંધી પ્રણામ કર્યો; અને શ્રેષ્ઠ દ્વિજને કોમળ તથા પવિત્ર આસન પર બેસાડી સન્માન કર્યો.
Verse 7
पप्रच्छ प्रणतो भूत्वा श्रद्धया परया युतः । कस्माच्चागमनं तेऽद्य कारणं वद सांप्रतम्
પ્રણામ કરીને પરમ શ્રદ્ધાથી યુક્ત થઈ તેણે પૂછ્યું—“આજે તમારું અહીં આગમન શા માટે? હમણાં કારણ કહો.”
Verse 8
इत्युक्तो देवराजेन प्रत्युवाच महामुनिः । भवंतं द्रष्टुमायातः पृथिव्यास्तु पुरंदरः
દેવરાજે એમ કહ્યે ત્યારે મહામુનિએ પ્રત્યુત્તર આપ્યો— “હે પુરંદર! તું પૃથ્વીને દર્શન કરવા અહીં આવ્યો છે.”
Verse 9
स्नात्वा पुण्यप्रदेशेषु तीर्थेषु च सुश्रद्धया । देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य दृष्ट्वा तीर्थान्यनेकशः
પુણ્ય પ્રદેશોના તીર્થોમાં ઊંડી શ્રદ્ધાથી સ્નાન કરીને, દેવો અને પિતૃઓની વિધિપૂર્વક આરાધના કરીને, (તે) વારંવાર અનેક તીર્થોનું દર્શન કરે છે.
Verse 10
एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्त्वया पृच्छितं पुरा । देवेंद्र उवाच । दृष्टानि पुण्यतीर्थानि सुक्षेत्राणि त्वया मुने
“તું પહેલાં જે પૂછ્યું હતું તે બધું મેં તને કહી દીધું.” દેવેન્દ્ર બોલ્યા— “હે મુને! તું પુણ્ય તીર્થો અને શુભ ક્ષેત્રોનું દર્શન કરી ચૂક્યો છે.”
Verse 11
किं तीर्थं प्राप्य मुच्येत ब्रह्मघ्नो ब्रह्महत्यया । सुरापोमुच्यतेपापाद्गोघ्नोहेमापहारकः
કયું તીર્થ પ્રાપ્ત કરવાથી બ્રાહ્મણહંતા બ્રહ્મહત્યાના પાપથી મુક્ત થાય? અને કયા (તીર્થ)થી સૂરાપાન કરનાર, ગોહંતા તથા સોનાનો ચોર પણ પાપમુક્ત થાય?
Verse 12
स्वामिद्रोहान्महाभाग नारीहंता कथं सुखी । नारद उवाच । यानि कानि च तीर्थानि गयादीनि सुरेश्वर
હે મહાભાગ! સ્વામીદ્રોહ કરનાર અને સ્ત્રીહંતા કેવી રીતે સુખી થઈ શકે? નારદ બોલ્યા— “હે સુરેશ્વર! ગયા વગેરે જે જે તીર્થો છે…”
Verse 13
तेषां नैव प्रजानामि विशेषं पापनाशनम् । सुपुण्यानि सुदिव्यानि पापघ्नानि समानि च
તેમામાં પાપનાશ કરવાની શક્તિમાં કોઈ વિશેષ ભેદ મને કદી જાણીતો નથી; સર્વે સમાન રીતે અતિપુણ્યમય, દિવ્ય અને પાપહર છે।
Verse 14
सर्वाण्येव सुतीर्थानि जानाम्यहं पुरंदर । अविशेषं विशेषं वै नैव जानामि सांप्रतम्
હે પુરંદર! સર્વ ઉત્તમ તીર્થો હું જાણું છું; પરંતુ હાલ તેમાં ‘સામાન્ય’ અને ‘વિશેષ’નો ભેદ મને જાણીતો નથી।
Verse 15
प्रत्ययं क्रियतां देव तीर्थानां गतिदायकम् । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं नारदस्य महात्मनः
હે દેવ! તીર્થપ્રાપ્તિ કરાવતું દૃઢ પ્રમાણ/આશ્વાસન આપો—એમ કહી મહાત્મા નારદના વચન સાંભળી…
Verse 16
समाहूतानि चेंद्रेण तीर्थानि भूगतानि च । मूर्तिवर्तीनि दिव्यानि समायातानि शासनात्
ઇન્દ્રે બોલાવતાં, ભૂમિ પર સ્થિત તીર્થો પણ—દિવ્ય અને મૂર્તિમાન—તેની આજ્ઞાથી એકત્ર થઈ આવ્યા।
Verse 17
बद्धांजलीनि दिव्यानि भूषितानि सुभूषणैः । दिव्यांबराणि स्निग्धानि तेजोवंति च सुव्रत
તે દિવ્ય તીર્થો કરજોડીને ઊભાં રહ્યાં; શુભ આભૂષણોથી શોભિત, દિવ્ય વસ્ત્રધારી, સ્નિગ્ધ અને તેજસ્વી—હે સુવ્રત!
Verse 18
स्त्रीपुंसोश्च स्वरूपाणि कृतानि च विशेषतः । हेमचंदनकाशानि दिव्यरूपधराणि च
વિશેષરૂપે સ્ત્રી અને પુરુષોના સ્વરૂપો રચાયા—સોનાં અને ચંદન જેવી કાંતિ ધરાવતા, દિવ્ય રૂપ ધારણ કરનારાં।
Verse 19
मुक्ताफलस्यवर्णेन प्रभासंति नरेश्वर । तप्तकांचनवर्णानि सारुण्यानि च तत्र वै
હે નરેશ્વર, તેઓ મુક્તાફળના વર્ણથી ઝળહળે છે; અને ત્યાં તપ્ત સોનાં જેવા, લાલિમાથી રંજિત વર્ણવાળા રૂપો પણ દેખાય છે।
Verse 20
कति शुक्ल सुपीतानि प्रभावंति सभांतरे । कानि पद्मनिभान्येव मूर्तिवर्तीनि तानि तु
સભામાં કેટલાં શ્વેત અને કેટલાં ગાઢ પીળા વર્ણે પ્રકાશિત થાય છે? અને તેમાં કયા કમળસમાન, સાકાર મૂર્તિધારી છે?
Verse 21
सूर्यतेजः प्रकाशानि तडित्तेजः समानि च । पावकाभानि चान्यानि प्रभासंति सभांतरे
સભામાં અનેક તેજ પ્રગટ્યાં—કેટલાંક સૂર્યતેજથી પ્રકાશિત, કેટલાંક વીજળીની ઝલક સમાન, અને કેટલાંક અગ્નિપ્રભા જેવા।
Verse 22
सर्वाभरणशोभाढ्यैः प्रशोभंते नरेश्वर । हारकंकणकेयूरमालाभिस्तु सुचंदनैः
હે નરેશ્વર, તેઓ સર્વ આભૂષણોની શોભાથી અતિશય ઝળહળે છે; હાર, કંકણ, કેયૂર અને માળાઓ ધારણ કરીને, ઉત્તમ ચંદનથી અનુલેપિત છે।
Verse 23
दिव्यचंदनदिग्धानि सुरभीणि गुरूणि च । कमंडलुकराण्येव आयातानि सभांतरे
દિવ્ય ચંદનથી લિપ્ત, સુગંધિત અને ભારવાળા કમંડલુ વગેરે પાત્રો સભામંડપના મધ્યમાં આવી પહોંચ્યા।
Verse 24
गंगा च नर्मदा पुण्या चंद्रभागा सरस्वती । देविका बिंबिका कुब्जा कुंजला मंजुला श्रुता
પવિત્ર નદીઓ—ગંગા, નર્મદા, પુણ્યા, ચંદ્રભાગા અને સરસ્વતી; તેમજ દેવિકા, બિંબિકા, કુબ્જા, કુંજલા, મંજુલા અને શ્રુતા।
Verse 25
रंभा भानुमती पुण्या पारा चैव सुघर्घरा । शोणा च सिंधुसौवीरा कावेरी कपिला तथा
રંભા, ભાનુમતી, પુણ્યા; તેમજ પારાં અને સુઘર્ઘરા; અને શોણા, સિંધુ-સૌવીરા, કાવેરી તથા કપિલા પણ (પવિત્ર નદીઓ) છે।
Verse 26
कुमुदा वेदनदी पुण्या सुपुण्या च महेश्वरी । चर्मण्वती तथा ख्याता लोपा चान्या सुकौशिकी
કુમુદા, વેદનદી, પુણ્યા, સુપુણ્યા અને મહેશ્વરી; તેમજ પ્રસિદ્ધ ચર્મણ્વતી; અને લોપા તથા બીજી સુકૌશિકી (નદીઓ) છે।
Verse 27
सुहंसी हंसपादा च हंसवेगा मनोरथा । सुरुथास्वारुणा वेणा भद्र वेणा सुपद्मिनी
સુહંસી, હંસપાદા, હંસવેગા, મનોરથા; સુરુથા, સ્વારુણા, વેણા, ભદ્રા, વેણા અને સુપદ્મિની—આ (નદીઓના) નામો ગણાયા છે।
Verse 28
नाहलीसुमरी चान्या पुण्या चान्या पुलिंदिका । हेमा मनोरथा दिव्या चंद्रिका वेदसंक्रमा
એક (નદી) નાહલી-સુમરી, બીજી પુણ્યા, ત્રીજી પુલિંદિકા; તેમજ હેમા, મનોરથા, દિવ્યા, ચંદ્રિકા અને વેદસંક્રમા—આ (નામો) કહ્યાં છે।
Verse 29
ज्वालाहुताशनी स्वाहा काला चैव कपिंजला । स्वधा च सुकला लिंगा गंभीरा भीमवाहिनी
જ્વાલાહુતાશની, સ્વાહા, કાલા અને કપિંજલા; તેમજ સ્વધા, સુકલા, લિંગા, ગંભીરા અને ભીમવાહિની—આ (નામો) ક્રમે ગણાવ્યાં છે।
Verse 30
देवद्रीची वीरवाहा लक्षहोमा अघापहा । पाराशरी हेमगर्भा सुभद्रा वसुपुत्रिका
દેવદ્રીચી, વીરવાહા, લક્ષહોમા, પાપહરી; તેમજ પારાશરી, હેમગર્ભા, સુભદ્રા અને વસુપુત્રિકા—આ (તેના) નામો છે।
Verse 31
एता नद्यो महापुण्या मूर्तिमत्यो नरेश्वर । सर्वाभरणशोभाढ्याः कुंभहस्ताः सुपूजिताः
હે નરેશ્વર! આ નદીઓ મહાપુણ્યદાયિની છે—દિવ્ય મૂર્તિમતી; સર્વ આભૂષણોની શોભાથી યુક્ત, હાથમાં કુંભ ધારણ કરનારી અને સુવિધિપૂર્વક પૂજિત છે।
Verse 32
प्रयागः पुष्करश्चैव अर्घदीर्घो मनोरथा । वाराणसी महापुण्या ब्रह्महत्या व्यपोहिनी
પ્રયાગ અને પુષ્કર, તેમજ અર્ઘદીર્ઘ અને મનોરથા; અને મહાપુણ્યવતી વારાણસી—આ તીર્થો બ્રહ્મહત્યાનું પાપ પણ દૂર કરે છે।
Verse 33
द्वारावती प्रभासश्च अवंती नैमिषस्तथा । चंडकश्च महारत्नो महेश्वरकलेश्वरौ
દ્વારાવતી, પ્રભાસ, અવંતી તથા નૈમિષ; તેમજ ચંડક, મહારત્ન અને બે પવિત્ર ધામ—મહેશ્વર તથા કલેશ્વર।
Verse 34
कलिंजरो ब्रह्मक्षेत्रं माथुरो मानवाहकः । मायाकांती तथान्यानि दिव्यानि विविधानि च
કલિંજર, બ્રહ્મક્ષેત્ર, મથુરા અને માનવાહક; તેમજ માયાકાંતી—અને અન્ય પણ નાનાવિધ દિવ્ય તીર્થો।
Verse 35
अष्टषष्टिः सुतीर्थानि नदीनां शतकोटयः । गोदावरीमुखाः सर्वा समायातास्तदाज्ञया
અડસઠ ઉત્તમ તીર્થો અને નદીઓના શતકોટિ સમૂહ—ગોદાવરીથી આરંભ કરીને—તેણીની આજ્ઞાથી સર્વે અહીં એકત્ર થયા।
Verse 36
द्वीपानां तु समस्तानि सुतीर्थानि महांति च । मूर्तिलिंगधराण्येव सहस्राक्षं सुरेश्वरम्
સમસ્ત દ્વીપોમાં રહેલા ઉત્તમ અને મહાન તીર્થો, તેમજ મૂર્તિ અને લિંગ ધારણ કરનાર પવિત્ર સ્વરૂપો—એ બધા દેવેશ્વર સહસ્રાક્ષનું આરાધન કરે છે।
Verse 37
समाजग्मुः समस्तानि तदादेशकराणि च । प्रणेमुर्देवदेवेशं नतशीर्षाणि सर्वशः
પછી તેની આજ્ઞા પાલન કરનાર સૌ એકત્ર થયા; અને સર્વ દિશાઓથી શિર નમાવી દેવોના દેવ, દેવેશ્વરને પ્રણામ કર્યા।
Verse 38
सूत उवाच । तैः प्रोक्तं तु महातीर्थैर्देवराजं यशस्विनम् । कस्मात्त्वया समाहूता देवदेव वदस्व नः
સૂત બોલ્યા—ત્યારે તે મહાતીર્થોએ યશસ્વી દેવરાજને કહ્યું—“હે દેવદેવ! તમે અમને શા માટે બોલાવ્યા? અમને કહો.”
Verse 39
ब्रूहि नः कारणं सर्वं नमस्तुभ्यं सुराधिप । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं देवराजोभ्यभाषत
“હે સુરાધિપ! સમગ્ર કારણ અમને કહો; તમને નમસ્કાર.” એમ તેમનું વચન સાંભળી દેવરાજે ઉત્તર આપ્યો.
Verse 40
कः समर्थो महातीर्थो ब्रह्महत्यां व्यपोहितुम् । गोवधाख्यं महापापं स्त्रीवधाख्यमनुत्तमम्
બ્રહ્મહત્યાનું પાપ, તેમજ ગોવધ નામનું મહાપાપ અને સ્ત્રીવધ નામનું અનુંત્તમ પાપ દૂર કરવા કયું મહાતીર્થ સમર્થ છે?
Verse 41
स्वामिद्रोहाच्च संभूतं सुरापानाच्च दारुणम् । हेमस्तेयात्तथा जातं गुरुनिंदा समुद्भवम्
આ સ્વામીદ્રોહથી ઉત્પન્ન થાય છે અને સુરાપાનથી અત્યંત ભયંકર બને છે; હેમસ્તેય (સોનાની ચોરી)થી પણ જન્મે છે અને ગુરુનિંદાથી ઉદ્ભવે છે.
Verse 42
भ्रूणहत्यां महाघोरां नाशयेत्कः समर्थवान् । राजद्रोहान्महापापं बहुपीडाप्रदायकम्
અત્યંત ઘોર ભ્રૂણહત્યાનું પાપ કોણ નાશ કરી શકે? અને રાજદ્રોહથી ઉત્પન્ન, અનેક પીડા આપનારું મહાપાપ કોણ દૂર કરી શકે?
Verse 43
मित्रद्रोहात्तथा चान्यदन्यद्विश्वासघातकम् । देवभेदं तथा चान्यं लिंगभेदमतः परम्
મિત્રદ્રોહ તથા વિશ્વાસઘાત કરનારું અન્ય કોઈ પણ કર્મ; દેવોમાં ભેદ ઊભો કરવો, અને વધુમાં લિંગ-ચિહ્નોના આધારે સંપ્રદાયભેદ સર્જવો।
Verse 44
वृत्तिच्छेदं च विप्राणां गोप्रचारप्रणाशनम् । आगारदहनं चान्यद्गृहदीपनकं तथा
વિપ્રોની જીવનવૃત્તિ કાપી નાખવી, ગાયોના ચરવા-ફરવાનો નાશ કરવો, ઘરો સળગાવા, અને તેમ જ અન્ય કર્મો—જેમ કે નિવાસસ્થાનોમાં આગ લગાવવી।
Verse 45
षोडशैते महापापा अगम्यागमनं तथा । स्वामित्यागात्समुद्भूतं रणस्थानात्पलायनात्
આ સોળ મહાપાપો છે—જેમ કે અગમ્ય પાસે જવું; અને સ્વામીનો ત્યાગ કરવાથી ઉત્પન્ન થતું ઘોર પાપ, એટલે રણસ્થાનમાંથી પલાયન કરવું।
Verse 46
एतानि नाशयेत्को वै समर्थस्तीर्थौत्तमः । समर्थो भवतां मध्ये प्रायश्चित्तं विना ध्रुवम्
હે તીર્થોમાં ઉત્તમ! આ પાપોનો નાશ કરવા કોણ સમર્થ છે? તમારામાં નિશ્ચયે એક સમર્થ છે, જે પ્રાયશ્ચિત્ત વિના પણ તેને નાશ કરી શકે છે।
Verse 47
पश्यतां देवतानां च नारदस्य च पश्यतः । ब्रुवंतु सर्वे संचिंत्य विचार्यैवं सुनिश्चितम्
દેવતાઓ જોતા હોય અને નારદ પણ સાક્ષી હોય ત્યારે, સૌએ વિચારપૂર્વક મનન કરીને, આ નિર્ણયને દૃઢપણે નિશ્ચિત કરી બોલવું જોઈએ।
Verse 48
एवमुक्ते शुभे वाक्ये देवराज्ञामहात्मना । संमंत्र्य तीर्थराजेन प्रोचुः शक्रं सभागतम्
મહાત્મા દેવરાજે શુભ વચનો કહ્યા પછી, તેમણે તીર્થરાજ સાથે પરામર્શ કરીને સભામાં આવેલા શક્ર (ઇન્દ્ર)ને સંબોધીને કહ્યું.
Verse 49
तीर्थान्यूचुः । श्रूयतामभिधास्यामो देवराज नमोस्तु ते । संति वै सर्वतीर्थानि सर्वपापहराणि च
તીર્થોએ કહ્યું—“સાંભળો, અમે નિવેદન કરીએ છીએ. હે દેવરાજ, તમને નમસ્કાર. ખરેખર સર્વ તીર્થો વિદ્યમાન છે અને તે સર્વ પાપોનું હરણ કરનારાં છે.”
Verse 50
ब्रह्महत्यादिकान्यांश्च त्वया प्रोक्तान्सुरेश्वर । महाघोरान्सुदीप्तांश्च नाशितुं नैव शक्नुमः
હે સુરેશ્વર, તમે કહેલા બ્રહ્મહત્યા આદિ તથા અન્ય અતિ ઘોર, અગ્નિ સમા પ્રજ્વલિત પાપોનો નાશ કરવા અમે સમર્થ નથી.
Verse 51
प्रयागः पुष्करश्चैव अर्घतीर्थमनुत्तमम् । वाराणसी महाभाग समर्था पापनाशिनी
પ્રયાગ અને પુષ્કર, તેમજ અનુત્તમ અર્ઘતીર્થ; અને હે મહાભાગ, વારાણસી—આ બધાં પાપનાશ કરવા સમર્થ છે.
Verse 52
महापातकनाशार्थे चत्वारोमितविक्रमाः । उपपातकनाशार्थं चत्वारोमितविक्रमाः
મહાપાતકોના નાશ માટે ચાર ‘મિતવિક્રમ’ (નિયત પગલાં) નિર્ધારિત છે; અને ઉપપાતકોના નાશ માટે પણ ચાર ‘મિતવિક્રમ’ જ નિર્ધારિત છે.
Verse 53
सृष्टा धात्रा च देवेंद्र पुष्कराद्या महाबलाः । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं तीर्थानां सुरराट् ततः
હે દેવેન્દ્ર! ધાતા (સ્રષ્ટા) એ પુષ્કર આદિ મહાબળવાન તીર્થોની રચના કરી. તીર્થો વિષયક તે વચન સાંભળી પછી દેવોના રાજા ઇન્દ્ર ત્યારે (ઉત્તર આપ્યો/કાર્યમાં પ્રવૃત્ત થયો)।
Verse 54
हर्षेण महताविष्टस्तेषां स्तोत्रं चकार सः
તે મહાન હર્ષથી પરિપૂર્ણ થઈ તેમના માટે સ્તોત્ર રચ્યું।
Verse 90
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये । च्यवनचरित्रे नवतितमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી પદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં, વેનોપાખ્યાન તથા ગુરુ-તીર્થ-માહાત્મ્ય અંતર્ગત ‘ચ્યવનચરિત્ર’ નામનો નવ્વદમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।