Adhyaya 37

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । एवं वेनस्य चैवासीत्सृष्टिरेव महात्मनः । धर्माचारं परित्यज्य कथं पापमतिर्भवेत्

ઋષિઓએ કહ્યું—જો મહાત્મા વેણની સ્વભાવસૃષ્ટિ જ એવી હતી, તો ધર્માચાર ત્યજી તે પાપમતિ કેવી રીતે બન્યો?

Verse 2

सूत उवाच । ज्ञानविज्ञानसंपन्ना मुनयस्तत्त्ववेदिनः । शुभाशुभं वदंत्येवं तन्न स्यादिह चान्यथा

સૂતે કહ્યું—જ્ઞાન-વિજ્ઞાનથી સંપન્ન, તત્ત્વજ્ઞ મુનિઓ શુભ-અશુભને યથાર્થ રીતે કહે છે; અહીં અન્યથા થઈ શકે નહીં.

Verse 3

तप्यमानेन तेनापि सुशंखेन महात्मना । दत्तः शापः कथं विप्रा न यथावच्च जायते

હે વિપ્રો! તપશ્ચર્યામાં લીન એવા મહાત્મા સુશંખે આપેલો શાપ યથાવત્ ફળ્યા વિના કેમ રહી શકે?

Verse 4

वेनस्य पातकाचारं सर्वमेव वदाम्यहम् । तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे प्रजापाले महात्मनि

હું વેનના પાપમય આચરણનું સર્વસ્વ વર્ણન કરીશ—જ્યારે ધર્મજ્ઞ, મહાત્મા, પ્રજાપાલક રાજા શાસન કરતો હતો.

Verse 5

पुरुषः कश्चिदायातश्छद्म लिंगधरस्तदा । नग्नरूपोवमहाकायःवशिरोमुंडो महाप्रभः

ત્યારે એક પુરુષ આવ્યો—છદ્મ સંન્યાસી-ચિહ્ન ધારણ કરેલો; નગ્નરૂપ, મહાકાય, મુંડિત મસ્તક અને મહાતેજસ્વી.

Verse 6

मार्जनीं शिखिपत्राणां कक्षायां स हि धारयन् । गृहीतं पानपात्रं तु नालिकेरमयं करे

મોરપંખની બનેલી ઝાડૂ કાંખમાં રાખીને, હાથમાં નાળિયેરના ખોળનું પાનપાત્ર પકડી રાખ્યું હતું.

Verse 7

पठमानो ह्यसच्छास्त्रं वेदधर्मविदूषकम् । यत्र वेनो महाराजस्तत्रायातस्त्वरान्वितः

વેદધર્મને ભ્રષ્ટ કરનાર અસત્ શાસ્ત્રનું પઠન કરતો, જ્યાં મહારાજ વેન હતો ત્યાં તે ત્વરાથી પહોંચી ગયો.

Verse 8

सभायां तस्य वेनस्य प्रविवेश स पापवान् । तं दृष्ट्वा समनुप्राप्तं वेनः प्रश्नं तदाकरोत्

વેનની સભામાં તે પાપી પુરુષ પ્રવેશ્યો. તેને ત્યાં આવેલો જોઈ વેને ત્યારે તેને પ્રશ્ન કર્યો.

Verse 9

भवान्को हि समायात ईदृग्रूपधरो मम । सभायां वर्तमानस्य पुरः कस्मात्समागतः

તમે કોણ છો, જે આવા રૂપને ધારણ કરીને અહીં આવ્યા છો? હું સભામાં હાજર હોઉં ત્યારે કયા કારણે મારી સામે આવ્યા છો?

Verse 10

को वेषः किं नु ते नाम को धर्मः कर्म ते वद । को वेदस्ते क आचारः किं तपः का प्रभावना

તમારો વેષ શું છે અને તમારું નામ શું છે? કહો—તમારો ધર્મ અને તમારા કર્મ શું છે? તમારો વેદ કયો, તમારો આચાર શું, તમારું તપ શું અને તમારી પ્રભાવશક્તિ શું છે?

Verse 11

किं ज्ञानं कः प्रभावस्ते किं सत्यं धर्मलक्षणम् । तत्त्वं सर्वं समाचक्ष्व ममाग्रे सत्यमेव च

જ્ઞાન શું છે અને તમારી સાચી શક્તિ શું છે? સત્ય શું છે અને ધર્મનું લક્ષણ શું છે? મારા સમક્ષ સર્વ તત્ત્વો સમજાવો અને માત્ર સત્ય જ બોલો.

Verse 12

श्रुत्वा वेनस्य तद्वाक्यं पापो वाक्यमुदाहरत् । पातक उवाच । करोष्येवं वृथा राज्यं महामूढो न संशयः

વેનના તે વચનો સાંભળી પાપે ઉત્તર આપ્યો. પાતકે કહ્યું—‘આ રીતે તું વ્યર્થ રાજ્ય કરશ; નિઃસંદેહ તું મહામૂઢ છે.’

Verse 13

अहं धर्मस्य सर्वस्वमहं पूज्यतमोसुरैः । अहं ज्ञानमहं सत्यमहं धाता सनातनः

હું ધર્મનું પરમ સાર અને સર્વસ્વ છું; અસુરો પણ મને અતિપૂજ્ય માને છે. હું જ્ઞાન છું, હું સત્ય છું; હું સનાતન ધાતા અને વિધાતા છું.

Verse 14

अहं धर्मं अहं मोक्षः सर्वदेवमयो ह्यहम् । ब्रह्मदेहात्समुद्भूतः सत्यसंधोऽस्मि नान्यथा

હું જ ધર્મ છું, હું જ મોક્ષ છું; નિશ્ચયે હું સર્વ દેવમય છું. બ્રહ્માના દેહમાંથી ઉત્પન્ન થઈ હું સત્યસંધ છું—અન્યથા નહિ.

Verse 15

जिनरूपं विजानीहि सत्यधर्मकलेवरम् । मामेव हि प्रधावंति योगिनो ज्ञानतत्पराः

જિનનું સ્વરૂપ જાણો—તે સત્ય અને ધર્મમય કલેવર ધરાવે છે; કારણ કે જ્ઞાનપરાયણ યોગીઓ નિશ્ચયે માત્ર મારી તરફ જ દોડે છે.

Verse 16

वेन उवाच । तवैव कीदृशं कर्म किं ते दर्शनमेव च । किमाचारो वदस्वैहि इत्युक्तं तेन भूभुजा

વેન બોલ્યો—“તું કેવું કર્મ કરે છે? તારો દર્શન (મત) શું છે? અને તારો આચાર શું છે? અહીં કહી દે.” એમ તે રાજાએ પૂછ્યું.

Verse 17

पातक उवाच । अर्हंतो देवता यत्र निर्ग्रंथो दृश्यते गुरुः । दया चैव परो धर्मस्तत्र मोक्षः प्रदृश्यते

પાતકે કહ્યું—“જ્યાં અર્હંતો દેવતા તરીકે પૂજાય છે, જ્યાં નિર્ગ્રંથ ગુરુ તરીકે દેખાય છે, અને જ્યાં દયા જ પરમ ધર્મ માનવામાં આવે છે—ત્યાં મોક્ષ પ્રગટ દેખાય છે.”

Verse 18

दर्शनेस्मिन्न संदेह आचारान्प्रवदाम्यहम् । यजनं याजनं नास्ति वेदाध्ययनमेव च

આ દર્શનમાં કોઈ સંશય નથી; હું યોગ્ય આચાર કહું છું. અહીં ન યજન છે, ન યાજન—માત્ર વેદાધ્યયન જ વિધેય છે.

Verse 19

नास्ति संध्या तपो दानं स्वधास्वाहाविवर्जितम् । हव्यकव्यादिकं नास्ति नैव यज्ञादिका क्रिया

‘સ્વધા’ અને ‘સ્વાહા’ના ઉચ્ચાર વિના ત્યાં ન સંધ્યા-ઉપાસના છે, ન તપ, ન દાન. દેવ-પિતૃનિમિત્ત હવ્ય-કવ્યાદિ નથી, અને યજ્ઞાદિ ક્રિયા પણ નથી.

Verse 20

पितॄणां तर्पणं नास्ति नातिथिर्वैश्वदेविकम् । क्षपणस्य वरा पूजा अर्हतो ध्यानमुत्तमम्

ક્ષપણ માટે ન પિતૃતર્પણ છે, ન અતિથિ-સત્કાર, ન વૈશ્વદેવવિધિ. તેની શ્રેષ્ઠ પૂજા ઉત્તમ સેવા છે, અને પરમ સાધના અર્હતનું ધ્યાન છે.

Verse 21

अयं धर्मसमाचारो जैनमार्गे प्रदृश्यते । एतत्ते सर्वमाख्यातं निजधर्मस्यलक्षणम्

આ ધર્મસમાચાર જૈનમાર્ગમાં દેખાય છે. આ રીતે મેં તને નિજધર્મનાં લક્ષણો સંપૂર્ણ રીતે કહ્યાં.

Verse 22

वेन उवाच । वेदप्रोक्तो यथा धर्मो यत्र यज्ञादिकाः क्रियाः । पितॄणां तर्पणं श्राद्धं वैश्वदेवं न दृश्यते

વેન બોલ્યો—જ્યાં વેદપ્રોક્ત ધર્મ છે અને યજ્ઞાદિ ક્રિયાઓ થાય છે, ત્યાં પિતૃતર્પણ, શ્રાદ્ધ અને વૈશ્વદેવ દેખાતા નથી.

Verse 23

न दानं तप एवास्ति क्वास्ते धर्मस्य लक्षणम् । वद सत्यं ममाग्रे तु दयाधर्मं च कीदृशम्

જો દાન નથી, તપ નથી, તો તારા ધર્મનાં લક્ષણો ક્યાં છે? મારા સમક્ષ સત્ય બોલ—આ દયા-ધર્મ કેવો છે?

Verse 24

पातक उवाच । पंचतत्त्वप्रवृद्धोयं प्राणिनां काय एव च । आत्मा वायुस्वरूपोयं तेषां नास्ति प्रसंगता

પાતક બોલ્યો—પ્રાણીઓનું આ શરીર પંચતત્ત્વોથી જ રચાઈ અને વિકસ્યું છે. પરંતુ આત્મા વાયુ-સ્વરૂપ છે; આત્મા અને દેહનો સાચો સંગ નથી.

Verse 25

यथा जलेषु भूतानामपिसंगमवेहि तत् । जायते बुद्बुदाकारं तद्वद्भूतसमागमः

જેમ જળમાં ભૂતોનો સંગ બબ્બલ જેવો આકાર પામે છે, તેમ જ દેહધારીઓનો મેળાપ પણ ક્ષણભંગુર—બબ્બલ સમાન છે.

Verse 26

पृथ्वीभावो रजःस्थस्तु चापस्तत्रैव संस्थिताः । ज्योतिस्तत्र प्रदृश्येत सुवायुर्वर्तते त्रिषु

પૃથ્વી-તત્ત્વ રજોગુણમાં સ્થિત છે અને જળ પણ ત્યાં જ સ્થાપિત છે. ત્યાં તેજ પ્રગટ થાય છે, અને શુભ વાયુ તે ત્રણમાં ગતિ કરે છે.

Verse 27

आकाशमावृणोत्पश्चाद्बुद्बुदत्वं प्रजायते । अप्सुमध्ये प्रभात्येव सुतेजो वर्तुलं वरम्

પછી તે આકાશને આવરી લે છે અને ત્યારબાદ બબ્બલ-ભાવ ઉત્પન્ન થાય છે. જળના મધ્યમાં તે ઉત્તમ, તેજસ્વી, વર્તુળાકાર તેજ ઝળહળે છે.

Verse 28

क्षणमात्रं प्रदृश्येत क्षणान्नैव च दृश्यते । तद्वद्भूतसमायोगः सर्वत्र परिदृश्यते

આ માત્ર ક્ષણમાત્ર દેખાય છે અને તરત જ બીજા ક્ષણે અદૃશ્ય થઈ જાય છે. એ જ રીતે ભૂતતત્ત્વોનો સંયોગ સર્વત્ર ક્ષણભંગુર રૂપે દેખાય છે.

Verse 29

अंतकाले प्रयात्यात्मा पंच पंचसु यांति ते । मोहमुग्धास्ततो मर्त्या वर्तंते च परस्परम्

મૃત્યુકાળે આત્મા પ્રસ્થાન કરે છે અને પાંચ (તત્ત્વ/ઇન્દ્રિયો) પોતાના-પોતાના પાંચમાં પાછા જાય છે. પછી મોહમાં મગ્ન મર્ત્યો પરસ્પર ગૂંથાઈને ફરતા રહે છે.

Verse 30

श्राद्धं कुर्वंति मोहेन क्षयाहे पितृतर्पणम् । क्वास्ते मृतः समश्नाति कीदृशोऽसौ नृपोत्तम

મોહવશ લોકો ક્ષયાહે (અમાવાસ્યાના દિવસે) શ્રાદ્ધ અને પિતૃતર્પણ કરે છે. તે મૃતક ક્યાં બેસીને તે ભોગવે છે? અને તે કેવો પુરુષ છે, હે નૃપોત્તમ?

Verse 31

किं ज्ञानं कीदृशं कायं केन दृष्टं वदस्व नः । मिष्टान्नं भोजयित्वा च तृप्ता यांति च ब्राह्मणाः

અમને કહો—તે જ્ઞાન શું છે, તે દેહરૂપ કેવું છે, અને કોને તે જોયું છે? અને મિષ્ટાન્નથી બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવ્યા પછી તેઓ પણ તૃપ્ત થઈને ચાલ્યા જાય છે.

Verse 32

कस्य श्राद्धं प्रदीयेत सा तु श्रद्धा निरर्थिका । अन्यदेवं प्रवक्ष्यामि वेदानां कर्म दारुणम्

શ્રાદ્ધ કોને આપવું? એવી શ્રદ્ધા તો નિરર્થક છે. હવે હું બીજું કહું છું—વેદોમાં ઉપદેશિત કઠોર અને દારુણ કર્મધર્મ.

Verse 33

यदातिथिर्गृहे याति महोक्षं पचते द्विजः । अजं वा राजराजेंद्र अतिथिं परिभोजयेत्

જ્યારે ઘરમાં અતિથિ આવે, ત્યારે દ્વિજએ મહિષ (ભેંસ) પકાવવો જોઈએ; અથવા, હે રાજરાજેન્દ્ર, બકરો પકાવી અતિથિને યથોચિત રીતે ભોજન કરાવવું।

Verse 34

अश्वमेधमखे अश्वं गोमेधे वृषमेव च । नरमेधे नरं राजन्वाजपेये तथा ह्यजान्

અશ્વમેધ યજ્ઞમાં અશ્વ, ગોમેધમાં વૃષભ; નરમેધમાં નર—અને હે રાજન, વાજપેયમાં પણ તેવી જ રીતે બકરાં (આહુતિરૂપે) નિર્ધારિત છે।

Verse 35

राजसूये महाराज प्राणिनां घातनं बहु । पुंडरीके गजं हन्याद्गजमेधेऽथ कुंजरम्

હે મહારાજ, રાજસૂયમાં પ્રાણીઓનો ઘણો વધ થાય છે. પુન્ડરીક ક્રિયામાં ગજનો વધ થાય છે, અને ગજમેધ યજ્ઞમાં પણ કુંજર (હાથી)નો વધ કહેવાયો છે।

Verse 36

सौत्रामण्यां पशुं मेध्यं मेषमेव प्रदृश्यते । नानारूपेषु सर्वेषु श्रूयतां नृपनंदन

સૌત્રામણી યજ્ઞમાં મેધ્ય (શુદ્ધ) પશુ તરીકે માત્ર મેષ (માંડો) જ દર્શાય છે. અનેક રૂપોની વાત સાંભળાય છે—હે નૃપનંદન, સમગ્ર વર્ણન સાંભળો।

Verse 37

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । वेनोपाख्याने सप्तत्रिंशोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી પદ્મપુરાણની પંચપંચાશત્સહસ્ર-સંહિતાના ભૂમિખંડમાં ‘વેનોપાખ્યાન’ નામનો સત્તત્રીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।

Verse 38

ज्ञेयं तदन्नमुच्छिष्टं क्रियते भूरिभोजनम् । अत्यंतदोषहीनांस्तान्हिंसंति यन्महामखे

જે અન્નથી અતિશય ભોજન કરવામાં આવે તે ઉચ્છિષ્ટ (અશુદ્ધ) જાણવું; કારણ કે તે મહાયજ્ઞમાં તેઓ સર્વથા દોષરહિત પ્રાણીઓની હિંસા કરે છે.

Verse 39

तत्र किं दृश्यते धर्मः किं फलं तत्र भूपते । पशूनां मारणं यत्र निर्दिष्टं वेदपंडितैः

હે ભૂપતે! જ્યાં વેદપંડિતોએ પશુઓના મારણને નિર્દેશ્યું છે, ત્યાં કયો ધર્મ દેખાય અને ત્યાં કયું ફળ ઉત્પન્ન થાય?

Verse 40

तस्माद्विनष्टधर्मं च न पुण्यं मोक्षदायकम् । दयां विना हि यो धर्मः स धर्मो विफलायते

અતએવ ધર્મવિહિન (ધર્મવિનષ્ટ) પુણ્ય મોચ્ષદાયક નથી; દયા વિના આચરાયેલો ધર્મ નિશ્ચયે નિષ્ફળ થાય છે.

Verse 41

जीवानां पालनं यत्र तत्र धर्मो न संशयः । स्वाहाकारः स्वधाकारस्तपः सत्यं नृपोत्तम

જ્યાં જીવોનું પાલન-રક્ષણ થાય છે ત્યાં નિઃસંદેહ ધર્મ છે; ‘સ્વાહા’ અને ‘સ્વધા’નો ઉચ્ચાર, તપ અને સત્ય—હે નૃપોત્તમ—આ પણ ધર્મ છે.

Verse 42

दयाहीनं चापलं स्यान्नास्ति धर्मस्तु तत्र हि । एते वेदा न वेदाः स्युर्दया यत्र न विद्यते

જ્યાં દયા નથી ત્યાં ચપળતા (અસ્થિરતા) ઊભી થાય છે અને ત્યાં ખરેખર ધર્મ નથી; જ્યાં દયા નથી ત્યાં આ વેદો પણ વેદ રહેતા નથી.

Verse 43

दयादानपरो नित्यं जीवमेव प्ररक्षयेत् । चांडालोऽप्यथ शूद्रो वा स वै ब्राह्मण उच्यते

જે સદા દયા અને દાનમાં પરાયણ રહી સર્વ જીવોનું રક્ષણ કરે—તે ચાંડાલ હોય કે શૂદ્ર—તે જ ખરેખર બ્રાહ્મણ કહેવાય છે।

Verse 44

ब्राह्मणो निर्दयो यो वै पशुघातपरायणः । स वै सुनिर्दयः पापी कठिनः क्रूरचेतनः

જે બ્રાહ્મણ નિર્દય બની પશુઘાતમાં પરાયણ રહે, તે અતિ નિર્દય—પાપી, કઠોર અને ક્રૂરચિત્ત છે।

Verse 45

वंचकैः कथितो वेदो यो वेदो ज्ञानवर्जितः । यत्र ज्ञानं भवेन्नित्यं तत्र वेदः प्रतिष्ठति

વંચકો જેને ‘વેદ’ કહે, પરંતુ જે સાચા જ્ઞાનથી રહિત હોય, તે વેદ નથી; જ્યાં નિત્ય જ્ઞાન હોય ત્યાં જ વેદ પ્રતિષ્ઠિત રહે છે।

Verse 46

दयाहीनेषु वेदेषु विप्रेषु च महामते । नास्ति सत्यं क्रिया तत्र वेदविप्रेषु वै तदा

હે મહામતે! જ્યારે વેદો અને વિપ્રો દયાહીન થાય, ત્યારે ત્યાં ન સત્ય રહે ન ધર્મક્રિયા; એવા વેદો અને એવા બ્રાહ્મણોમાં એ જ સ્થિતિ થાય છે।

Verse 47

वेदा न वेदा राजेंद्र ब्राह्मणाः सत्यवर्जिताः । दानस्यापि फलं नास्ति तस्माद्दानं न दीयते

હે રાજેન્દ્ર! બ્રાહ્મણો સત્યથી રહિત હોય તો વેદો પણ જાણે વેદ રહેતા નથી. ત્યારે દાનનું પણ ફળ નથી; તેથી એવા પ્રસંગે દાન ન આપવું।

Verse 48

यथा श्राद्धस्य वै चिह्नं तथा दानस्य लक्षणम् । जिनस्यापि च यद्धर्मं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्

જેમ શ્રાદ્ધનાં સ્પષ્ટ ચિહ્નો હોય છે, તેમ સાચા દાનનાં પણ નિશ્ચિત લક્ષણો હોય છે. તેમજ જિનદેવ દ્વારા ઉપદેશિત જે ધર્મ છે, તે જ ભોગ અને મોક્ષ—બન્ને આપનાર છે.

Verse 49

तवाग्रेऽहं प्रवक्ष्यामि बहुपुण्यप्रदायकम् । आदौ दया प्रकर्तव्या शांतभूतेन चेतसा

તમારા સમક્ષ હું કહું છું—જે બહુ પુણ્ય આપનાર છે. સૌ પ્રથમ શાંત અને સ્થિર ચિત્તથી દયાનું આચરણ કરવું જોઈએ.

Verse 50

आराधयेद्धृदा देवं जिनं येन चराचरम् । मनसा शुद्धभावेन जिनमेकं प्रपूजयेत्

જેનાથી ચરાચર જગત ધારણ થાય છે, તે જિનદેવની હૃદયથી આરાધના કરવી જોઈએ. શુદ્ધ ભાવ અને નિર્મળ મનથી એકમાત્ર જિનદેવની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરવી જોઈએ.

Verse 51

नमस्कारः प्रकर्तव्यस्तस्य देवस्य नान्यथा । मातापित्रोस्तु वै पादौ कदा नैव प्रवंदयेत्

તે દેવને જ નમસ્કાર કરવો જોઈએ, અન્યથા નહીં. પરંતુ માતા-પિતાના ચરણોને ક્યારેય પ્રણામ કર્યા વિના રહેવું ન જોઈએ.

Verse 52

अन्येषामपि का वार्ता श्रूयतां राजसत्तम । वेन उवाच । एते विप्राश्च आचार्या गंगाद्याः सरितस्तथा

બીજાઓની વાત જ શું? સાંભળો, હે રાજશ્રેષ્ઠ. વેને કહ્યું—આ બ્રાહ્મણો અને આચાર્યો છે, તેમજ ગંગા વગેરે નદીઓ પણ છે.

Verse 53

वदंति पुण्यतीर्थानि बहुपुण्यप्रदानि च । तत्किं वदस्व सत्यं मे यदि धर्ममिहेच्छसि

લોકો કહે છે કે પુણ્યતીર્થો બહુ પુણ્ય આપનારાં છે. તો જો તું અહીં ધર્મ ઇચ્છે છે, તો મને સાચું કહો—એ શું છે?

Verse 54

पातक उवाच । आकाशाद्वै महाराज मेघा वर्षंति वै जलम् । भूमौ हि पर्वतेष्वेवं सर्वत्र पतिते जलम्

પાતકે કહ્યું—હે મહારાજ, આકાશમાંથી મેઘો નિશ્ચય જળ વરસાવે છે. તે જળ ધરતી પર અને પર્વતો પર સર્વત્ર પડીને યોગ્ય રીતે વહેવા લાગે છે.

Verse 55

स आप्लाव्य ततस्तिष्ठेद्दयां सर्वत्र भावयेत् । नद्यः पापप्रवाहास्तु तासु तीर्थं श्रुतं कथम्

સ્નાન કર્યા પછી સ્થિર રહી સર્વ જીવો પ્રત્યે દયાભાવ કરવો જોઈએ. પરંતુ નદીઓ તો પાપ વહાવી લઈ જતી ધારાઓ છે; તો તેમાં તીર્થ કેવી રીતે કહેવાય?

Verse 56

जलाशया महाराज तडागाः सागरास्तथा । पृथिव्याधारकाश्चैव गिरयो अश्मराशयः

હે મહારાજ, જળાશયો—તળાવો અને સમુદ્રો—અને પૃથ્વીને ધારણ કરનાર પર્વતો, તેમજ પથ્થરોના ઢગલા—આ બધું પણ એમ જ સમજવું.

Verse 57

नास्त्येतेषु च वै तीर्थं जलैर्जलदमुत्तमम् । स्नाने यदा महत्पुण्यं कस्मान्मत्स्येषु वै नहि

આ જળોમાં તીર્થ નથી; જળ જ સર્વોત્તમ છે. જો સ્નાનથી મહાપુણ્ય મળે, તો પછી માછલીઓમાં પણ તે કેમ ન હોય?

Verse 58

दृष्टा स्नानेन वै सिद्धिर्मीनाः शुद्ध्यंति नान्यथा । यत्र जिनस्तत्र तीर्थं तत्र धर्मः सनातनः

ખરેખર જોવામાં આવ્યું છે કે સ્નાનથી સિદ્ધિ થાય છે; માછલીઓ પાણીથી જ શુદ્ધ થાય છે, અન્યથા નહીં. જ્યાં જિન છે ત્યાં તીર્થ છે; ત્યાં સનાતન ધર્મ નિવાસ કરે છે.

Verse 59

तपोदानादिकं सर्वं पुण्यं तत्र प्रतिष्ठितम्

તપ, દાન વગેરેમાંથી ઉત્પન્ન થતું સર્વ પુણ્ય ત્યાં જ પ્રતિષ્ઠિત છે.

Verse 60

एको जिनः सर्वमयो नृपेंद्र नास्त्येव धर्मं परमं हि तीर्थम् । अयं तु लाभः परमस्तु तस्माद्ध्य्यास्व नित्यं सुसुखो भविष्यसि

હે નૃપેન્દ્ર! જિન એકલા જ સર્વમય અને સર્વકારણ છે; તીર્થથી ઊંચો કોઈ પરમ ધર્મ નથી. તેથી આ પરમ લાભ છે—તેમનું નિત્ય ધ્યાન કર, તું સાચે સુખી બનશે.

Verse 61

विनिंद्य धर्मं सकलं सवेदं दानं सपुण्यं परयज्ञरूपम् । पापस्वभावैर्बहुबोधितो नृपस्त्वंगस्य पुत्रो भुवि तेन पापिना

વેદો સહિત સમગ્ર ધર્મની નિંદા કરીને, અને દાનને—જે સ્વયં પુણ્ય છે તથા પરમ યજ્ઞસ્વરૂપ છે—તિરસ્કારીને, પૃથ્વી પર અઙ્ગનો પુત્ર એવો એક રાજા હતો; પાપસ્વભાવવાળા તે પાપી દ્વારા વારંવાર બોધ પામી તે પણ પાપી બન્યો.