Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथोच्यंते हनुमतो मंत्राः सर्वेष्टदायकाः । यान्समाराध्य विप्रेंद्र तत्तुल्याचरणा नराः ॥ १ ॥

સનત્કુમાર બોલ્યા—હવે હનુમાનના તે મંત્રો કહેવામાં આવે છે, જે સર્વ ઇષ્ટ ફળ આપનાર છે. હે વિપ્રેન્દ્ર! જેમની સમ્યક આરાધના કરીને મનુષ્યો હનુમાન સમાન આચરણવાળા બને છે॥ ૧ ॥

Verse 2

मनुः स्वरेंदुसंयुक्तं गगनं च भगान्विताः । हसफाग्निनिशाधीशाःद्वितीयं बीजमीरितम् ॥ २ ॥

‘મનુ’ને ‘સ્વર’ અને ‘ઇન્દુ’ સાથે જોડો, અને ‘ગગન’ને ‘ભગ’ સાથે યુક્ત કરો; તેમજ ‘હ-સ-ફ’ને ‘અગ્નિ’ અને ‘નિશાધીશ’ (ચંદ્ર) સાથે—આને દ્વિતીય બીજમંત્ર તરીકે કહ્યો છે॥ ૨ ॥

Verse 3

स्वफाग्नयो भगेंद्वाढ्यास्तृतीयं बीजमीरितम् । वियद्भृग्वग्निमन्विंदुयुक्तं स्याञ्च चतुर्थकम् ॥ ३ ॥

‘સ્વ’, ‘ફા’ અને ‘અગ્નિ’—આ સાથે ‘ભગ’ તથા ‘ઇન્દુ’ (ચન્દ્રતત્ત્વ) જોડાય તો તે તૃતીય બીજ કહેવાય છે. અને ચતુર્થ બીજ ‘વિયત્’ પછી ‘ભૃગુ’ અને ‘અગ્નિ’ આવી બિંદુ-યુક્ત કહેવાય છે.

Verse 4

पंचमं भगचंद्राढ्यावियद्भृगुस्वकाग्नयः । मन्विंद्वाढ्यौ हसौ षष्टं ङेंतः स्याद्धनुमांस्ततः ॥ ४ ॥

પંચમ સમૂહ—‘ભગ’ ‘ચન્દ્ર’યુક્ત, પછી ‘વિયત્’, ‘ભૃગુ’, ‘સ્વ’ અને ‘અગ્નિ’। ષષ્ઠ—‘મન્વિન’, ‘દ્વાઢ્ય’ અને ‘હસુ’। ત્યારબાદ ‘ઙેમ્’ અંતે જે હોય તે હનુમાન કહેવાય છે.

Verse 5

हृदयांतो महामंत्रराजोऽयं द्वादशाक्षरः । रामचन्द्रो मुनिश्चास्य जगतीछंद ईरितम् ॥ ५ ॥

આ ‘મહામંત્રરાજ’ ‘હૃદય’ શબ્દે અંત પામતો દ્વાદશાક્ષરી મંત્ર છે. તેના ઋષિ રામચન્દ્ર છે અને છંદ ‘જગતી’ કહેવાયો છે.

Verse 6

देवता हनुमान्बीजं षष्टं शक्तिर्द्वतीयकम् । षड्बीजैश्च षडंगानि शिरोभाले दृशोर्मुखे ॥ ६ ॥

દેવતા હનુમાન છે; ષષ્ઠ બીઝ છે અને દ્વિતીય શક્તિ છે. છ બીઝોથી છ અંગન્યાસ—શિર, ભાલ, બન્ને આંખો અને મુખ પર કરવો જોઈએ.

Verse 7

गलबाहुद्वये चैव हृदि कुक्षौ च नाभितः । ध्वजे जानुद्वये पादद्वये वर्णान्क्रमान्न्यसेत् ॥ ७ ॥

ગળા અને બન્ને ભુજાઓ પર, હૃદયમાં, કૂક્ષિમાં અને નાભિ પર; ધ્વજસ્થાને, બન્ને ઘૂંટણો પર અને બન્ને પગ પર—વર્ણોનો ક્રમથી ન્યાસ કરવો જોઈએ.

Verse 8

षड्बीजानि पदद्वंद्वं मूर्ध्नि भाले मुखे हृदि । नाभावूर्वोर्जंघयोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात् ॥ ८ ॥

છ બીઝમંત્રોને જોડે જોડે કરીને ક્રમે શિરોચૂડા, ભાળ, મુખ અને હૃદયમાં સ્થાપિત કરવો; પછી નાભિ, ઊરુ, જંઘા અને અંતે પાદોમાં ક્રમશઃ ન્યાસ કરવો।

Verse 9

अंजनीगर्भसंभूतं ततो ध्यायेत्कपीश्वरम् । उद्यत्कोट्यर्कसंकाशं जगत्प्रक्षोभकारकम् ॥ ९ ॥

ત્યારબાદ અંજનીગર્ભથી ઉત્પન્ન કપીશ્વર હનુમાનનું ધ્યાન કરવું—ઉદયમાન કરોડ સૂર્ય સમ તેજસ્વી અને જગતને કંપાવનાર શક્તિમાન।

Verse 10

श्रीरामांघ्रिध्याननिष्टं सुग्रीवप्रमुखार्चितम् । वित्रासयंतं नादेन राक्षसान्मारुतिं भजेत् ॥ १० ॥

શ્રીરામના ચરણધ્યાનમાં અડગ, સુગ્રીવ આદિ દ્વારા અર્ચિત, અને પોતાના ગર્જનનાદથી રાક્ષસોને ભયભીત કરનાર મારુતિનું ભજન-પૂજન કરવું।

Verse 11

ध्यात्वैवं प्रजपेद्भानुसहस्रं विजितैंद्रियः । दशांशं जुहुयाद्बीहीन्पयोदध्याज्यमिश्रितान् ॥ ११ ॥

આ રીતે ધ્યાન કરીને ઇન્દ્રિયોને જીતીને ભાનુસહસ્રનો જપ કરવો. પછી જપસંખ્યાના દશાંશ મુજબ દૂધ-દહીં-ઘી મિશ્રિત ચોખાના દાણા અગ્નિમાં આહુતિરૂપે અર્પણ કરવા।

Verse 12

पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मूर्त्तिं संकल्प्य मूलतः । आवाह्य तत्र संपूज्य पाद्यादिभिरुपायनैः ॥ १२ ॥

પૂર્વોક્ત વૈષ્ણવ પીઠ પર આરંભથી જ દેવમૂર્તિનો સંકલ્પ કરીને, ત્યાં ભગવાનનું આવાહન કરી પાદ્ય આદિ ઉપહારોથી વિધિપૂર્વક સંપૂર્ણ પૂજન કરવું।

Verse 13

केशरेष्वंगपूजा स्यात्पत्रेषु च ततोऽर्चयेत् । रामभक्तो महातेजाः कपिराजो महाबलः ॥ १३ ॥

ફૂલના કેસર પર દેવાંગ-પૂજા કરીને, પછી પાંદડાં પર પણ અર્ચન કરવું. તે શ્રીરામભક્ત, મહાતેજસ્વી, કપિરાજ અને મહાબળી છે.

Verse 14

द्रोणाद्रिहारको मेरुपीठकार्चनकारकः । दक्षिणाशाभास्करश्च सर्वविघ्नविनाशकः ॥ १४ ॥

તે દ્રોણાદ્રિ પર્વત હરણ કરનાર, મેરુ-પીઠ પર કાંસ્યન/સુવર્ણથી અર્ચન કરાવનાર, દક્ષિણ દિશામાં પ્રકાશતા સૂર્ય સમ, અને સર્વ વિઘ્નોનો વિનાશક છે.

Verse 15

इत्थं सम्पूज्य नामानि दलाग्रेषु ततोऽर्चयेत् । सुग्रीवमंगद नीलं जांबवंतं नलं तथा ॥ १५ ॥

આ રીતે પાંદડાંના અગ્રભાગે પવિત્ર નામોનું સમ્યક પૂજન કરીને, પછી સુગ્રીવ, અંગદ, નીલ, જામ્બવાન અને નલનું અર્ચન કરવું.

Verse 16

सुषेणं द्विविदं मैंदं लोकपालस्ततोऽर्चयेत् । वज्राद्यानपि संपूज्य सिद्धश्चैवं मनुर्भवेत् ॥ १६ ॥

ત્યારબાદ સુષેણ, દ્વિવિદ, મૈંદ તથા લોકપાલોનું અર્ચન કરવું. વજ્ર આદિનું પણ સમ્યક પૂજન કરીને, આ રીતે સાધક સિદ્ધ બની મનુ-પદને પામે છે.

Verse 17

मंत्रं नवशतं रात्रौ जपेद्दशदिनावधि । यो नरस्तस्य नश्यंति राजशत्रूत्थभीतयः ॥ १७ ॥

જે પુરુષ દસ દિવસ સુધી રાત્રે મંત્રનો નવસો વાર જપ કરે છે, તેના રાજા અને શત્રુઓથી ઉપજતા ભયો નાશ પામે છે.

Verse 18

मातुलिंगाम्रकदलीफलैर्हुत्वा सहस्रकम् । द्वाविंशतिब्रह्मचारि विप्रान्संभोजयेच्छुचीन् ॥ १८ ॥

માતુલિંગ, કેરી અને કેળાના ફળોથી હજાર આહુતિ આપી, પછી શુદ્ધ બ્રહ્મચારી એવા બાવીસ બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું।

Verse 19

एवंकृते भूतविषग्रहरोगाद्युपद्रवाः । नश्यंति तत्क्षणादेव विद्वेषिग्रहदानवाः ॥ १९ ॥

આ રીતે કરવાથી ભૂતબાધા, વિષ, ગ્રહપીડા, રોગ વગેરે ઉપદ્રવો તત્ક્ષણે નાશ પામે છે; દ્વેષી ગ્રહો અને દાનવી શક્તિઓ પણ વિનષ્ટ થાય છે।

Verse 20

अष्टोत्तरशतेनांबु मंत्रितं विषनाशनम् । भूतापस्मारकृत्योत्थज्वरे तन्मंत्रमंत्रितैः ॥ २० ॥

મંત્રને એકસો આઠ વાર જપ કરીને મંત્રિત કરેલું પાણી વિષનાશક બને છે; અને ભૂતબાધા, અપસ્માર અથવા કૃત્યા થી થયેલા તાવમાં પણ એ જ મંત્રિત જળ ઔષધ બને છે।

Verse 21

भस्मभिः सलिलैर्वापि ताडयेज्ज्वरिणं क्रुधा । त्रिदिनाज्ज्वरमुक्तोऽसौ सुखं च लभते नरः ॥ २१ ॥

ભસ્મથી અથવા જળથી ક્રોધપૂર્વક તાવગ્રસ્તને તાડવું; ત્રણ દિવસમાં તે પુરુષ તાવમુક્ત થઈ સુખ પામે છે।

Verse 22

औषधं वा जलं वापि भुक्त्वा तन्मंत्रमंत्रितम् । सर्वान्रोगान्पराभूय सुखी भवति तत्क्षणात् ॥ २२ ॥

તે મંત્રથી મંત્રિત ઔષધ અથવા જળ પીવાથી, તે સર્વ રોગોને પરાજિત કરીને તત્ક્ષણે સુખી બને છે।

Verse 23

तज्जप्तभस्मलिप्तांगो भुक्त्वा तन्मंत्रितं पयः । योद्धुं गच्छेच्च यो मंत्री शस्त्रसंघैंर्न बाध्यते ॥ २३ ॥

તે જપથી અભિમંત્રિત ભસ્મ શરીરે લપેટી અને એ જ મંત્રથી સંસ્કૃત દૂધ પી ને જે મંત્રસાધક યુદ્ધે જાય, તે શસ્ત્રવર્ષાથી પરાજિત થતો નથી।

Verse 24

शस्क्षतं व्रणस्फोटो लूतास्फोटोऽपि भस्मना । त्रिर्जप्तेन च संस्पृष्टाः शुष्यंत्येव न संशयः ॥ २४ ॥

કાપ, ફોલાવાળો ઘા અને અહીં સુધી કે કરોળિયાના ડંખની સૂજન પણ—ત્રિવાર જપિત ભસ્મથી સ્પર્શ થતાં નિશ્ચયે સુકાઈ જાય છે; શંકા નથી।

Verse 25

जपेदर्कास्तमारभ्य यावदर्कोदयो भवेत् । मन्त्रं सप्तदिनं यावञ्चादाय भस्मकीलकौ ॥ २५ ॥

સૂર્યાસ્તથી શરૂ કરીને સૂર્યોદય સુધી મંત્રનો જપ કરવો. તેમજ સાત દિવસ સુધી વિધિના અંગરૂપે ભસ્મ અને કીલકને સાથે રાખી/ધારણ કરવાં।

Verse 26

निखनेदभिमन्त्र्याशुशत्रूणां द्वार्यलक्षितः । विद्वेषं मिथ आपन्नाः पलायंतेऽरयोऽचिरात् ॥ २६ ॥

ઝડપથી મંત્રથી અભિમંત્રિત કરીને, કોઈને ખબર ન પડે તેમ શત્રુના દ્વારે તેને દફન કરવું; પછી શત્રુઓ પરસ્પર દ્વેષમાં પડી ટૂંક સમયમાં ભાગી જાય છે।

Verse 27

भस्मांबु चंदनं मंत्री मंत्रेणानेन मंत्रितम् । भक्ष्यादियोजितं यस्मै ददाति स तु दासवत् ॥ २७ ॥

આ મંત્રથી ભસ્મ, જળ અને ચંદનને અભિમંત્રિત કરીને, ભક્ષ્યાદિ સાથે કોઈને આપી દે તે મંત્રસાધક તો દાસ સમાન જ છે—સાચો મંત્રજ્ઞ નથી।

Verse 28

क्रूराश्च जंतवोऽप्येवं भवंति वशवर्तिनः । गृहीत्वेशनदिस्कंस्थं करंजतरुमूलकम् ॥ २८ ॥

આ જ રીતે ઈશાન-ચક્ર-ન્યાસમાં સ્થાપિત કરંજ વૃક્ષનું મૂળ ગ્રહણ કરવાથી ક્રૂર પ્રાણીઓ પણ વશમાં આવી આજ્ઞાકારી બને છે.

Verse 29

कृत्वा तेनांगुष्टमात्रां प्रतिमां च हनूमतः । कृत्वा प्राणप्रतिष्टां च सिंदूराद्यैः प्रपूज्य च ॥ २९ ॥

તે જ દ્રવ્યથી હનુમાનજીની અંગૂઠા જેટલી પ્રતિમા બનાવી, પ્રાણપ્રતિષ્ઠા કરીને, સિંદૂર વગેરે ઉપચારોથી વિધિપૂર્વક પૂજન કરવું.

Verse 30

गृहस्याभिमुखी द्वारे निखनेन्मंत्रमुञ्चरन् । ग्रहाभिचाररोगाग्निविषचौरनृपोद्भवाः ॥ ३० ॥

ઘરના દ્વાર સામે મુખ રાખીને મંત્ર ઉચ્ચારતા તેને જમીનમાં ગાડવું. તેથી ગ્રહપીડા, અભિચાર, રોગ, અગ્નિ, વિષ, ચોર અને રાજસત્તાથી ઉપજતા ઉપદ્રવો સામે રક્ષા થાય છે.

Verse 31

न जायंते गृहे तस्मिन् कदाचिदप्युपद्रवाः । तद्गृहं धनपुत्राद्यैरेधते प्रत्यहं चिरम् ॥ ३१ ॥

તે ઘરમાં ક્યારેય ઉપદ્રવો જન્મતા નથી. તે ગૃહ ધન, પુત્ર વગેરે શુભ સમૃદ્ધિથી યુક્ત થઈ રોજે રોજ દીર્ઘકાળ સુધી ફૂલેફાલે છે.

Verse 32

निशि यत्र वने भस्म मृत्स्नया वापि यत्नतः । शत्रोः प्रतिकृतिं कृत्वा हृदि नाम समालिखेत् ॥ ३२ ॥

રાત્રે વનમાં ભસ્મ અથવા માટીથી પ્રયત્નપૂર્વક શત્રુની પ્રતિમા બનાવી, તેના હૃદયસ્થાને (શત્રુનું) નામ લખવું.

Verse 33

कृत्वा प्राणप्रतिष्टांतं भिंद्याच्छस्त्रैर्मनुं जपन् । मंत्रांते प्रोञ्चरेच्छत्रोर्नाम छिंधि च भिंधि च ॥ ३३ ॥

પ્રાણપ્રતિષ્ઠા સુધીની વિધિ પૂર્ણ કરીને, મંત્ર જાપ કરતા કરતા શસ્ત્રો વડે પ્રહાર કરવો. મંત્રના અંતે શત્રુનું નામ લઈને 'છિંધિ' (કાપો) અને 'ભિંધિ' (ભેદો) એમ કહેવું.

Verse 34

मारयेति च तस्यांते दंतैरोष्टं निपूड्य च । पाण्योस्तले प्रपीड्याथ त्यक्त्वा तं स्वगृहं व्रजेत् ॥ ३४ ॥

અને અંતે 'મારય' (હું મારીશ) એમ કહીને દાંત વડે હોઠ દબાવવો અને હથેળીઓ મસળવી; ત્યારબાદ તે સ્થાન છોડીને પોતાના ઘરે જવું.

Verse 35

कुर्वन्सप्तदिनं चैवं हन्याच्छत्रुं न संशयः । राजिकालवणैर्मुक्तचिकुरः पितृकानने ॥ ३५ ॥

સાત દિવસ સુધી આ પ્રમાણે કરવાથી શત્રુનો નાશ થાય છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી. ખુલ્લા વાળ રાખીને, રાઈ અને મીઠું લઈને સ્મશાનમાં આ વિધિ કરવી.

Verse 36

धत्तूरफलपुष्पैश्च नखरोमविषैरपि । द्विक कौशिकगृध्राणां पक्षैः श्लेष्मांतकाक्षजैः ॥ ३६ ॥

ધતુરાના ફળ અને ફૂલો, નખ, વાળ અને ઝેર, ઘુવડ અને ગીધની પાંખો અને ગુંદા (શ્લેષ્માંતક) ના રસ વડે હવન કરવો.

Verse 37

समिद्धिस्त्रिशतं यामयदिङ्मुखो जुहुयान्निशि । एवं सप्तदिनं कुर्वन्मारयेदुद्धतं रिपुन् ॥ ३७ ॥

દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને રાત્રે ત્રણસો સમિધ વડે હવન કરવો. સાત દિવસ સુધી આ પ્રમાણે કરવાથી અભિમાની શત્રુનો નાશ થાય છે.

Verse 38

वित्रासस्त्रिदिनं रात्रौ श्मशाने षट्शतं जपेत् । ततो वेताल उत्थाय वदेद्भावि शुभाशुभम् ॥ ३८ ॥

શ્મશાનમાં રાત્રે ‘વિત્રાસ’ મંત્રનો ત્રણ રાત્રિ સુધી છસો વાર જપ કરવો. ત્યારબાદ વેતાળ ઊઠીને ભાવિ શુભ-અશુભ કહેશે.

Verse 39

किंकरीभूय वर्त्तेत कुरुते साधकोदितम् । भास्मांबुमंत्रितं रात्रौ सहस्रावृत्तिकं पुनः ॥ ३९ ॥

દાસભાવથી વર્તીને સાધક માટે કહેલી વિધિ પ્રમાણે કરવું. ફરી રાત્રે ભસ્મ અને જળને મંત્રથી અભિમંત્રિત કરવું, હજાર વાર જપ કરીને.

Verse 40

दिनत्रयं च तत्पश्चात्प्रक्षिपेत्प्रतिमासु च । यासु कासु च स्थूलासु लघुष्वपि विशेषतः ॥ ४० ॥

પછી ત્રણ દિવસ બાદ તેને પ્રતિમાઓમાં પણ સ્થાપિત કરવું—કોઈપણ મોટી પ્રતિમામાં, અને ખાસ કરીને નાની પ્રતિમાઓમાં પણ.

Verse 41

मंत्रप्रभावाञ्चलनं भवत्येव न संशयः । अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां कुजे वा रविवासरे ॥ ४१ ॥

મંત્રની શક્તિ નિશ્ચયે જ પ્રેરિત થઈ કાર્યરূপ બને છે—એમાં સંશય નથી; ખાસ કરીને અષ્ટમી, ચતુર્દશી, મંગળવાર અથવા રવિવારે.

Verse 42

हनुमत्प्रतिमां पट्टे माषैः स्नेहपरिप्लुतैः । कुर्याद्रम्यां विशुद्धात्मा सर्वलक्षणलक्षिताम् ॥ ४२ ॥

વિશુદ્ધ ચિત્તથી કપડાં પર હનુમાનજીની રમ્ય પ્રતિમા બનાવવી—ઘી/તેલથી ભીંજવેલા માષ (ઉડદ) વડે, અને સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત રાખવી.

Verse 43

तैलदीपं वामभागे घृतदीपं तु दक्षिणे । संस्थाप्यावाहयेत्पश्चान्मूलमंत्रेण मंत्रवित् ॥ ४३ ॥

ડાબી બાજુ તેલનો દીવો અને જમણી બાજુ ઘીનો દીવો સ્થાપી, પછી મંત્રવિદ્ મૂળમંત્રથી આવાહન કરવું।

Verse 44

प्राणप्रतिष्टां कृत्वा च पाद्यादीनि समर्पयेत् । रक्तचंदनपुष्पैश्च सिंदूराद्यैः समर्चयेत् ॥ ४४ ॥

પ્રાણપ્રતિષ્ઠા કરીને પાદ્યાદિ ઉપચાર અર્પણ કરવાં; અને રક્તચંદન, પુષ્પ તથા સિંદૂરાદિથી સમર્ચન કરવું।

Verse 45

धूपं दीपं प्रदायाथ नैवेद्यं च समर्पयेत् । अपूपमोदनं शाकमोदकान्वटकादिकम् ॥ ४५ ॥

ધૂપ અને દીવો અર્પણ કર્યા પછી નૈવેદ્ય સમર્પિત કરવું—અપૂપ, મોદન (પકાવેલું અન્ન), શાક, મોદક અને વટકાદિ।

Verse 46

साज्यं च तत्समर्प्याथ मूलमंत्रेण मंत्रवित् । अखंडितान्यहिलतादलानि सप्तविंशतिम् ॥ ४६ ॥

પછી તેને ઘી સાથે મૂળમંત્રથી અર્પણ કરવું; અને અહિલતા વેલનાં અખંડ સત્તાવીસ પાન પણ સમર્પિત કરવાં।

Verse 47

त्रिधा कृत्वा सपूगानि मूलेनैव समर्पयेत् । एवं संपूज्य मंत्रज्ञो जपेद्दशशंत मनुम् ॥ ४७ ॥

સુપારીને ત્રણ ભાગ કરી એ જ મૂળમાં અર્પણ કરવી; આ રીતે પૂજા પૂર્ણ કરીને મંત્રજ્ઞે તે મંત્રનો એક હજાર જપ કરવો।

Verse 48

कर्पूरारार्तिकं कृत्वा स्तुत्वा च बहुधा सुधीः । निजेप्सितं निवेद्याथ विधिवद्विसृजेत्ततः ॥ ४८ ॥

કપૂરની આરતી કરીને અને અનેક રીતે સ્તુતિ કરીને, બુદ્ધિમાન ભક્ત પોતાની ઇચ્છિત પ્રાર્થના નિવેદન કરે; ત્યારબાદ વિધિ મુજબ ક્રિયાનું સમાપન કરે।

Verse 49

नैवेद्यान्नेन संभोज्य ब्राह्मणान्सप्तसंख्यया । निवेदितानि पर्णानि तेभ्यो दद्याद्विभज्य च ॥ ४९ ॥

નૈવેદ્યના અન્નથી સાત બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવી, અર્પણમાં વપરાયેલા પાનાં પણ યોગ્ય રીતે વહેંચીને તેમને આપવાં।

Verse 50

दक्षिणां च यथा शक्ति दत्त्वा तान् विसृजेत्सुधीः । तत इष्टगणैः सार्द्धं स्वयं भुंजीत वाग्यतः ॥ ५० ॥

યથાશક્તિ દક્ષિણા આપી, બુદ્ધિમાન તેમને આદરપૂર્વક વિદાય કરે; પછી પોતાના ઇષ્ટ સાથીઓ સાથે પોતે ભોજન કરે અને વાણી સંયમિત રાખે।

Verse 51

तद्दिने भूमिशय्यां च ब्रह्मचर्य्यं समाचरेत् । एवं यः कुरुते मर्त्यः सोऽचिरादेव निश्चितम् ॥ ५१ ॥

તે દિવસે જમીન પર શયન કરવું અને બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરવું. જે મનુષ્ય આમ કરે છે, તે નિશ્ચિત જ ટૂંક સમયમાં અભિષ્ટ ફળ પામે છે।

Verse 52

प्राप्नुयात्सकलान्कामान्कपीशस्य प्रसादतः । हनुमत्प्रतिमां भूमौ विलिखेत्तत्पुरो मनुम् ॥ ५२ ॥

કપીશ (હનુમાન)ના પ્રસાદથી સર્વ કામનાઓ સિદ્ધ થાય છે. જમીન પર હનુમાનની પ્રતિમા દોરવી અને તેની સામે મંત્ર લખવો।

Verse 53

साध्यनाम द्वितीयांतं विमोचय विमोचय । तत्पूर्वं मार्जयेद्वामपाणिनाथ पुनर्लिखेत् । एवमष्टोत्तरशतं लिखित्वा मार्जयेत्पुनः ॥ ५३ ॥

સાધ્ય વ્યક્તિનું નામ દ્વિતીયા વિભક્તિમાં લખીને પછી “વિમોચય, વિમોચય” લખવું. ત્યારબાદ ડાબા હાથથી તેને પુંછી ફરી લખવું. આ રીતે ૧૦૮ વાર લખીને અંતે ફરી પુંછી દેવું.

Verse 54

एवं कृते महाकारागृहाच्छीघ्रं विमुच्यते । एवमन्यानि कर्माणि कुर्य्यांत्पल्लवमुल्लिखन् ॥ ५४ ॥

આ રીતે કરવાથી મહા કારાગૃહ સમાન બંધનમાંથી શીઘ્ર મુક્તિ મળે છે. એ જ રીતે પલ્લવ (અંકુર)નું આલેખન કરતાં અન્ય કર્મો પણ કરવાં.

Verse 55

सर्षपैर्वश्यकृद्धोमो विद्वेषे हयमारजैः । कुंकुमैरिध्मकाष्ठैर्वा मरीचैर्जीरकैरपि ॥ ५५ ॥

રાઈથી કરેલો હોમ વશ્યકર્મ ફળ આપે છે. વિદ્વેષ માટે હયમારજથી (હોમ) કરાય છે. તેમ જ કુંકુમ, સમિધા-કાષ્ઠ, તેમજ મરી અને જીરાથી પણ (હોમ) કરી શકાય.

Verse 56

ज्वरे दूर्वागुडूचीभिर्दध्ना क्षीरेण वा घृतैः । शूले करंजवातारिसमिद्भिस्तैललोलितैः ॥ ५६ ॥

જ્વરમાં દૂર્વા અને ગુડૂચી સાથે દહીં, અથવા દૂધ, અથવા ઘીથી (પ્રયોગ/ઔષધ) કરવું. શૂલ (ઉદરપીડા)માં કરંજ અને વાતારીની સમિધાઓને તેલમાં ભીંજવી/મથાવી ઉપયોગ કરવો.

Verse 57

तैलाक्ताभिश्च निर्गुंडीसमिद्भिर्वा प्रयत्नतः । सौभाग्ये चंदनैश्चेंद्रलोचनैर्वा लवंगकैः ॥ ५७ ॥

પ્રયત્નપૂર્વક તેલ લગાડેલી નિર્ગુંડીની સમિધાઓથી પણ (કર્મ) કરવું. અને સૌભાગ્ય માટે ચંદન, અથવા ઇન્દ્રલોચન, અથવા લવિંગથી (પ્રયોગ) કરવો.

Verse 58

सुगंधपुष्पैर्वस्त्राप्त्यै तत्तद्धान्यैस्तदाप्तये । रिपुपादरजोभिश्च राजीलवणमिश्रितैः ॥ ५८ ॥

સુગંધિત પુષ્પોથી વસ્ત્રલાભ થાય છે; વિશેષ ધાન્યોથી તે-તે ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. શત્રુના પાદરજને રાજી (કાળી રાઈ) અને લવણ સાથે મિશ્ર કરી પ્રયોગ કરવાથી તે શત્રુ પર ઇચ્છિત કાર્ય સિદ્ધ થાય છે.

Verse 59

होमयेत्सप्तरात्रं च रिपुर्याति यमालयम् । धान्यैः संप्राप्यते धान्यमन्नैरन्नसमुच्छ्रयः ॥ ५९ ॥

સાત રાત્રિ સુધી હોમ કરવાથી શત્રુ યમાલયે જાય છે. ધાન્યની આહુતિથી ધાન્ય મળે છે અને અન્નની આહુતિથી અન્નસમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 60

तिलाज्यक्षीरमधुभिर्महिषीगोसमृद्धये । किं बहूक्तैर्विषे व्याधौ शांतौ मोहे च मारणे ॥ ६० ॥

તલ, ઘી, દૂધ અને મધથી મહિષી તથા ગાયોની સમૃદ્ધિ થાય છે. વધુ શું કહું? વિષમાં, વ્યાધિમાં, શાંતિકર્મમાં, મોહનમાં અને મારણકર્મમાં પણ આ જ પ્રયોગો થાય છે.

Verse 61

विवादे स्तंभने द्यूते भूतभीतौ च संकटे । वश्ये युद्धे क्षते दिव्ये बंधमोक्षे महावने ॥ ६१ ॥

વિવાદમાં, સ્તંભનકર્મમાં, દ્યુતમાં (જુગારમાં), ભૂતભય અને સંકટમાં; વશીકરણમાં, યુદ્ધમાં, ઘા લાગ્યે, દિવ્યપરીક્ષામાં, બંધનમોક્ષમાં અને મહાવનમાં—આ સર્વ પ્રસંગોમાં આ પ્રયોગ કરવો.

Verse 62

साधितोऽयं नृणां दद्यान्मंत्रः श्रेयः सुनिश्चितम् । वक्ष्येऽथ हनुमद्यंत्रं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ॥ ६२ ॥

આ મંત્ર વિધિપૂર્વક સિદ્ધ થયા પછી તેને લોકોને આપવો જોઈએ; તે નિશ્ચિત રીતે શ્રેય (કલ્યાણ) આપે છે. હવે હું હનુમાન-યંત્રનું વર્ણન કરું છું, જે સર્વસિદ્ધિ પ્રદાન કરે છે.

Verse 63

लांगूलाकारसंयुक्तं वलयत्रितयं लिखेत् । साध्यनाम लिखेन्मध्ये पाशिबीज प्रवेष्टितम् ॥ ६३ ॥

પૂંછડી જેવી વિસ્તૃતિ સાથે ત્રણ વલયો દોરવા. મધ્યમાં સાધ્યનું નામ લખી તેને પાશી-બીજથી પરિષ્ઠિત કરવું॥

Verse 64

उपर्यष्टच्छदं कृत्वा पत्रेषु कवचं लिखेत् । तद्बहिर्दंहमालिख्य तद्बहिश्चतुरस्रकम् ॥ ६४ ॥

ઉપર અષ્ટચ્છદ આવરણ બનાવી પત્રોમાં ‘કવચ’ લખવું. તેની બહાર એક વલય દોરવો અને તેની બહાર ફરી એક ચતુરસ્ર દોરવો॥

Verse 65

चतुरसस्रस्य रेखाग्रे त्रिशूलानि समालिखेत् । सौं बीजं भूपुरस्याष्टवज्रेषु विलिखेत्ततः ॥ ६५ ॥

ચતુરસ્રની રેખાઓના અગ્રે ત્રિશૂલ દોરવા. ત્યારબાદ ભૂપુરના આઠ વજ્રાકાર પ્રક્ષેપો પર ‘સૌં’ બીજ લખવું॥

Verse 66

कोणेष्वकुंशमालिख्य मालामंत्रेण वेष्टयेत् । तत्सर्वं वेष्टयेद्यंत्रवलयत्रितयेन च ॥ ६६ ॥

કોણોમાં હૂક વિનાના અંકુશનું ચિહ્ન દોરી, માળા-મંત્રથી તેને વેષ્ટિત કરવું. પછી સમગ્રને યંત્રના ત્રણ વલયોથી ફરી ઘેરવું॥

Verse 67

शिलायां फलके वस्त्रे ताम्रपत्रेऽथ कुड्यके । ताडपत्रेऽथ भूर्जे वा रोचनानाभिकुंकुभैः ॥ ६७ ॥

શિલા પર, ફલક પર, વસ્ત્ર પર, તામ્રપત્ર પર અથવા દિવાલ પર; તેમજ તાડપત્ર કે ભૂર્જપત્ર પર—રોચના, કસ્તૂરી અને કુંકુમથી લખવું॥

Verse 68

यंत्रमेतत्समालिख्य निराहारो जितेंद्रियः । कपेः प्राणान्प्रतिष्टाप्य पूजयेत्तद्यथाविधि ॥ ६८ ॥

આ પવિત્ર યંત્રને સાવધાનીથી આલેખી, ઉપવાસ કરીને અને ઇન્દ્રિયો જીતીને, કપિ (હનુમાન)ની પ્રાણપ્રતિષ્ઠા કરી પછી વિધિપૂર્વક પૂજા કરવી।

Verse 69

अशेषदुःखशान्त्यर्थः यंत्रं संधारयेद् बुधः । मारीज्वराभिचारादिसर्वोपद्रवनाशनम् ॥ ६९ ॥

સમસ્ત દુઃખ શાંત કરવા માટે બુદ્ધિમાન આ યંત્રને ધારણ/સાથે રાખે; તે મારી-જ્વર, અભિચાર વગેરે સર્વ ઉપદ્રવોનો નાશ કરે છે।

Verse 70

योषितामपि बालानां धृतं जनमनोहरम् । भूतकृत्यापिशाचानां दर्शनादेव नाशनम् ॥ ७० ॥

સ્ત્રીઓ અને બાળકો પણ તેને ધારણ કરી શકે; તે લોકોના મનને મોહે છે. તેના દર્શનમાત્રથી ભૂત, કૃત્યા અને પિશાચ વગેરેનો નાશ થાય છે।

Verse 71

मालामंत्रमथो वक्ष्ये तारो वाग्विष्णुगेहिनी । दीर्घत्रयान्विता माया प्रागुक्तं कूटपञ्चकम् ॥ ७१ ॥

હવે હું માળા-મંત્ર કહું છું—પ્રથમ ‘તાર’ અક્ષર, પછી ‘વાક્’, પછી ‘વિષ્ણુ-ગેહિની’ પદ; ત્યારબાદ ત્રણ દીર્ઘ સ્વરોવાળી ‘માયા’—આ જ પૂર્વોક્ત કૂટ-પંચક છે।

Verse 72

ध्रुवो हृद्धनुमान्ङेंतोऽथ प्रकटपराक्रमः । आक्रांतदिग्मंडलांते यशोवितानसंवदेत् ॥ ७२ ॥

પછી ધ્રુવ—હૃદયે અડગ, ધનુષ ધારણ કરેલો અને પ્રગટ પરાક્રમી—દિશાઓની સીમા સુધી વ્યાપીને પોતાના યશનો વિતાન સર્વત્ર ગુંજાવે છે।

Verse 73

धवलीकृतवर्णांते जगत्त्रितयवज्र च । देहज्वलदग्निसूर्य कोट्यंते च समप्रभ ॥ ७३ ॥

જ્યાં વર્ણોના અંતે સર્વે ધવળ બની જાય છે અને જ્યાં ત્રિજગત વજ્રાઘાતથી વિખંડિત થયેલું હોય તેમ જણાય છે—ત્યાં તે તેજ દેહમાં જ્વલતી અગ્નિ સમાન, સૂર્ય સમાન અને કરોડો સૂર્યોની સંયુક્ત પ્રભા સમાન સમરૂપે પ્રકાશે છે।

Verse 74

तनूरुहपदांते तु रुद्रावतार संवदेत् । लंकापुरी ततः पश्चाद्दहनोदधिलंघन ॥ ७४ ॥

‘તનૂરુહપદ’ના અંતે રુદ્રાવતાર વિષયક સંવાદનું વર્ણન કરવું. ત્યારબાદ લંકાપુરી, પછી લંકાદહન, અને અંતે સમુદ્રલંઘનનું કથન કરવું।

Verse 75

दशग्रीवशिरः पश्चात्कृतांतकपदं वदेत् । सीतांते श्वसनपदं वाय्वंते सुतमीरयेत् ॥ ७५ ॥

‘દશગ્રીવશિરઃ’ કહ્યા પછી ‘કૃતાંતક’ પદ ઉચ્ચારવું. ‘સીતા’ના અંતે ‘શ્વસન’ પદ, અને ‘વાયુ’ના અંતે ‘સુત’ શબ્દ ઉચ્ચારવો।

Verse 76

अंजनागर्भसंभूतः श्रीरामलक्ष्मणान्वितः । नंदंति कर वर्णांते सैन्यप्राकार ईरयेत् ॥ ७६ ॥

અંજના ગર્ભથી જન્મેલો, શ્રીરામ-લક્ષ્મણ સાથે યુક્ત—આને ‘સૈન્યપ્રાકાર’ (સેનાનો રક્ષાકવચ-પરકોટ) કહી ઉચ્ચારવું; કાર્યના અંતે તે આનંદ આપે છે।

Verse 77

सुग्रीवसख्यकादूर्णाद्रणवालिनिवर्हण । कारणद्रोणशब्दांते पर्वतोत्पाटनेति च ॥ ७७ ॥

સુગ્રીવ સાથે સખ્ય કરવાના કારણે; સૂત્રની જેમ વિસ્તરણ કરવાના કારણે; રણમાં વાલિનો નાશ કરવાના કારણે; કારણરૂપ હોવાના કારણે; ‘દ્રોણ’ શબ્દના સંબંધ કારણે; અને પર્વત ઉપાડવાના કારણે—આ રીતે તેના વિવિધ નામોના કારણો સ્મરિત છે।

Verse 78

अशोकवनवीथ्यंते दारुणाक्षकुमारक । छेदनांते वनरक्षाकरांते तु समूह च ॥ ७८ ॥

હે દારુણાક્ષ-કુમારક! અશોકવનની વીથિના અંતે એક ખુલ્લું મેદાન છે; અને લાકડાં કાપવાના સ્થાનના અંતિમ છેડે વનરક્ષકોનું પણ એક સમાગમસ્થાન છે.

Verse 79

विभञ्जनांते ब्रह्मास्त्रब्रह्मशक्ति ग्रसेति च । लक्ष्मणांते शक्तिभेदनिवारणपदं वदेत् ॥ ७९ ॥

‘વિભંજના’ મંત્રના અંતે—“બ્રહ્માસ્ત્ર અને બ્રહ્મશક્તિ ગ્રસાઈ જાય” એમ ઉચ્ચારવું. અને ‘લક્ષ્મણા’ના અંતે શક્તિ-ભેદન રોકનાર પ્રતિમંત્ર બોલવો.

Verse 80

विशल्योषधिशब्दांते समानयन संपठेत् । बालोदित ततो भानुमंडलग्रसनेति च ॥ ८० ॥

‘વિશલ્યા’ અને ‘ઔષધિ’ શબ્દો જોડીને ‘સમાણયન’થી શરૂ થતો મંત્ર જપવો. પછી સૂર્યોદય સમયે ‘ભાનુમંડલગ્રસન’ નામનો મંત્ર પણ જપવો.

Verse 81

मेघनादहोमपदाद्विध्वंसनपदं वदेत् । इंद्रजिदूधकारांते णसीतासक्षकेति च ॥ ८१ ॥

‘મેઘનાદ-હોમ’ નામના મંત્રખંડમાંથી ‘વિધ્વંસન’ પદ ઉચ્ચારવું; અને ‘ઇન્દ્રજિત્’ ખંડના ઊધકાર-અંતે ‘ણ-સીતા-સક્ષકે’ પણ જપવું.

Verse 82

राक्षसीसंघशब्दांते विदारणपदं वदेत् । कुंभकर्णादिसंकीर्त्यवधांते च परायण ॥ ८२ ॥

‘રાક્ષસી-સંઘ’ શબ્દના અંતે ‘વિદારણ’ પદ બોલવું. અને કુંભકર્ણ આદિનું નામ-સંકીર્તન કરીને વધના અંતે પરાયણરૂપે સમાપ્તિ પાઠ કરવો.

Verse 83

श्रीरामभक्तिवर्णांते तत्परेति समुद्र च । व्योमद्रुमलंघनेति महासामर्थ्य संवदेत् ॥ ८३ ॥

શ્રીરામભક્તિનું વર્ણન પૂર્ણ થાય ત્યારે—“તે સંપૂર્ણ રામપરાયણ છે” એમ ઘોષણા કરવી; અને સમુદ્રલાંઘન તથા આકાશસમ વૃક્ષો ઉપર કૂદી પાર થવાની કથા કહી તેની મહા-અદભુત શક્તિનું કીર્તન કરવું।

Verse 84

महातेजःपुंजशब्दाद्विराजमानवोञ्चरेत् । स्वामिवचनसंपादितार्जुनांते च संयुग ॥ ८४ ॥

મહાતેજના પુંજના નાદથી દીપ્ત બની ઉઞ્છવૃત્તિનું આચરણ કરવું; અને સ્વામીની આજ્ઞા પૂર્ણ કરીને અર્જુન જેવી રીતે અંત સુધી સંઘર્ષમાં પ્રવૃત્ત રહેવું।

Verse 85

सहायांते कुमारेति ब्रह्मचारिन्पदंवदेत् । गंभीरशब्दोदयांते दक्षिणापथ संवदेत् । मार्त्ताण्डमेरु शब्दांते वदेत्पर्वतपीटिका ॥ ८५ ॥

જે શબ્દનો અંત “સહાયા”થી થાય ત્યાં “કુમાર” કહેવું; અને “બ્રહ્મચારિન” અંતે “પદ” ઉચ્ચારવું. “ગંભીર” શબ્દોદયના અંતે “દક્ષિણાપથ” કહેવું; તથા “માર્ત્તાંડ” અને “મેરુ” શબ્દોના અંતે “પર્વત-પીઠિકા” ઉચ્ચારવું।

Verse 86

अर्चनांते तु सकलमंत्रांते मपदं वदेत् । आचार्यमम शब्दांते सर्वग्रहविनाशन ॥ ८६ ॥

અર્ચનાના અંતે તથા દરેક પૂર્ણ મંત્રના અંતે “મ” અક્ષર ઉચ્ચારવું. અને “આચાર્ય” શબ્દના અંતે “મમ” જોડવું—આ સર્વ ગ્રહદોષ વિનાશક કહેવાય છે।

Verse 87

सर्वज्वरोञ्चाटनांते सर्वविषविनाशन । सर्वापत्तिनिवारण सर्वदुष्टनिबर्हण ॥ ८७ ॥

હે (દેવ/મંત્ર)! તું સર્વ જ્વરોને દૂર કરનાર અંતિમ ઉપાય છે; તું સર્વ વિષનો નાશ કરે છે; તું દરેક આપત્તિ નિવારે છે; અને સર્વ દુષ્ટ શક્તિઓને સંપૂર્ણ રીતે દમન કરે છે।

Verse 88

सर्वव्याध्यादि सम्प्रोच्य भयांते च निवारण ॥ ८८ ॥

સર્વ વ્યાધિ વગેરેના ઉપાયો વિધિપૂર્વક કહી, અંતે ભય-નિવારક ઉપચાર પણ તે પ્રગટ કરે છે।

Verse 89

सर्वशत्रुच्छेदनेति ततो मम परस्य च ॥ ८९ ॥

અતએવ (આ નામ/મંત્ર) ‘સર્વશત્રુચ્છેદન’ કહેવાય છે; તે મારા માટે પણ અને અન્ય માટે પણ સમાન ફળદાયક છે।

Verse 90

ततस्त्रिभुवनांते तु पुंस्त्रीनपुंसकात्मकम् । सर्वजीवपदांते तु जातं वशययुग्मकम् ॥ ९० ॥

પછી ‘ત્રિભુવન’ પદના અંતે રૂપ પુલ્લિંગ, સ્ત્રીલિંગ અને નપુંસકલિંગ બને છે; અને ‘સર્વજીવ’ પદના અંતે ‘વશય’નો યુગ્મ ધ્વનિ ઉત્પન્ન થાય છે।

Verse 91

ममाज्ञाकारकं पश्चात्संपादय युगं पुनः । ततो नानानामधेयान्सर्वान् राज्ञः स संपठेत् ॥ ९१ ॥

પછી મારી આજ્ઞા મુજબ યುಗ-વિભાગને ફરી યોગ્ય રીતે સ્થાપિત કરે; ત્યારબાદ રાજાઓના વિવિધ નામ-ઉપાધિઓનો શુદ્ધ પાઠ કરે।

Verse 92

परिवारान्ममेत्यंते सेवकान् कुरु युग्मकम् । सर्वशस्त्रवीत्यंते षाणि विध्वंसय द्वयम् ॥ ९२ ॥

અંતે ‘મમ’ જોડીને પરિવાર-પરિજનમાંથી સેવકોનું યુગ્મ બનાવો; અને ‘સર્વશસ્ત્રવીતિ’ના અંતે ‘ષાણિ’ કહી તે બેનું વિધ્વંસ કરો—આ રીતે છનું વિધાન થાય છે।

Verse 93

लज्जादीर्घत्रयोपेता होत्रयं चैहि युग्मकम् । विलोमं पंचकूटानि सर्वशत्रून्हनद्वयम् ॥ ९३ ॥

“લજ્જા”થી આરંભ થતા અક્ષરોને ત્રણ દીર્ઘ સ્વરો સાથે જોડીને, પછી “હોત્રયં” ત્રય અને “ચૈહિ” યુગ્મ ગ્રહણ કરવું. ત્યારબાદ વિલોમ ક્રમે પાંચ કૂટ રચી, સર્વ શત્રુઓનો નાશ કરનાર કહેવાતું “હન” દ્વય જોડવું॥૯૩॥

Verse 94

परबलानि परांते सैन्यानि क्षोभयद्वयम् ॥ ९४ ॥

શત્રુ પક્ષના અંતે રહેલી વિરોધી સેનાઓને “ક્ષોભય” દ્વય વડે ઉથલપાથલ કરી ગભરાટમાં નાખી દીધી॥૯૪॥

Verse 95

मम सर्वं कार्यजातं साधयेति द्वयं ततः ॥ ९५ ॥

પછી “મમ સર્વં કાર્યજાતં સાધય” — આ દ્વય વાક્યનો પ્રયોગ કરવો॥૯૫॥

Verse 96

सर्वदुष्टदुर्जनांते मुखानि कीलयद्वयम् । धेत्रयं वर्मत्रितयं फट्त्रयं हांत्रयं ततः ॥ ९६ ॥

સર્વ દૂષ્ટ દુર્જનોને વશ કરવા અંતે તેમના મુખોને “કીલય” દ્વય વડે કીલિત (બંધ) કરવું. પછી “ધે” ત્રય, “વર્મ” ત્રિતય, “ફટ્” ત્રય અને ત્યારબાદ “હાં” ત્રય જોડવું॥૯૬॥

Verse 97

वह्निप्रियांतो मंत्रोऽयं मालासंज्ञोऽखिलेष्टदः ॥ ९७ ॥

“વહ્નિપ્રિયા” પદથી અંત પામતો આ મંત્ર “માળા” નામે પ્રસિદ્ધ છે અને સર્વ ઇષ્ટ ફળ આપનાર છે॥૯૭॥

Verse 98

वस्वष्टबाणवर्णोऽयं मंत्रः सर्वेष्टसाधकः ॥ ९८ ॥

આ અષ્ટવર્ણ મંત્ર સર્વ ઇષ્ટસાધક છે; સર્વ કામનાઓ સિદ્ધ કરે છે।

Verse 99

महाभये महोत्पाते स्मृतोऽयं दुःखनाशनः । द्वादशार्णस्य षट्कूटं त्यक्त्वा बीजं तथादिमम् ॥ ९९ ॥

મહાભય અને મહોત્પાતમાં આ મંત્રનું સ્મરણ દુઃખનાશક છે. દ્વાદશાક્ષરીના ષટ્કૂટને છોડીને તથા આદિબીજને પણ ત્યજવું।

Verse 100

पंचकूटात्मको मंत्रः सर्वकामप्रदायकः । रामचंद्रो मुनिश्चास्य गायत्री छंद ईरितम् ॥ १०० ॥

આ મંત્ર પંચકૂટાત્મક છે અને સર્વકામપ્રદાયક કહેવાયો છે. તેના ઋષિ રામચંદ્ર અને છંદ ગાયત્રી જણાવાયું છે।

Verse 101

हनुमान्देवता प्रोक्तो विनियोगोऽखिलाप्तये । पंचबीजैः समस्तेन षडंगानि समाचरेत् ॥ १०१ ॥

હનુમાન દેવતા તરીકે પ્રોક્ત છે; તેનો વિનિયોગ અખિલપ્રાપ્તિ માટે છે. પંચબીજોના સમસ્ત સાથે ષડંગ ક્રિયાઓ વિધિપૂર્વક કરવી।

Verse 102

रामदूतो लक्ष्मणांते प्राणदाताञ्जनीसुतः । सीताशोकविनाशोऽयं लंकाप्रासादभंजनः ॥ १०२ ॥

તે રામદૂત છે; લક્ષ્મણના અંત સમયે પ્રાણદાતા; અંજનીસુત. તે સીતાના શોકનો વિનાશક અને લંકાના પ્રાસાદોનો ભંજન કરનાર છે।

Verse 103

हनुमदाद्याः पंचैते बीजाद्या ङेयुताः पुनः । षडंगमनवो ह्येते ध्यानपूजादि पूर्ववत् ॥ १०३ ॥

‘હનુમત્’ આદિ આ પાંચ મંત્રો ફરીથી બીજાક્ષર આદિ સાથે સંયુક્ત જાણવાના. એ જ ષડંગ મંત્રો છે; ધ્યાન-પૂજા વગેરે પૂર્વવત્ કરવાં.

Verse 104

प्रणवो वाग्भवं पद्मा माया दीर्घत्रयान्विता । पंचकूटानि मंत्रोऽयं रुद्रार्णः सर्वसिद्धिदः ॥ १०४ ॥

પ્રણવ (ૐ), વાગ્ભવ બીજ, પદ્મા બીજ અને માયા બીજ—ત્રણ દીર્ઘ સ્વરો સાથે યુક્ત થઈ પંચકૂટ બને છે. રુદ્રાર্ণોથી રચાયેલો આ મંત્ર સર્વસિદ્ધિદાયક છે.

Verse 105

ध्यानपूजादिकं सर्वमस्यापि पूर्ववन्मतम् । अयमाराधितो मंत्रः सर्वाभीष्टप्रदायकः ॥ १०५ ॥

આ મંત્ર માટે પણ ધ્યાન-પૂજા વગેરે સર્વ વિધિઓ પૂર્વવત્ જ સમજવી. યોગ્ય રીતે આરાધિત થાય તો આ મંત્ર સર્વ અભીષ્ટ ફળ આપે છે.

Verse 106

नमो भगवते पश्चादनंतश्चंद्रशेखरां । जनेयाय महांते तु बलायांतेऽग्निवल्लभा ॥ १०६ ॥

ભગવાનને નમસ્કાર—જે અનંત છે, ચંદ્રશેખર છે; જે ‘જનેય’ (પ્રજાપતિ) તરીકે જાણીતા છે; જે મહાંત-અંત છે, અંતે બલસ્વરૂપ છે, અને અગ્નિવલ્લભ છે.

Verse 107

अष्टादशार्णो मंत्रोऽयं सुनिरीश्वरसंज्ञकः । छंदोऽनुष्टुप्देवता तु हनुमान्पवनात्मजः ॥ १०७ ॥

આ અષ્ટાદશાક્ષરી મંત્ર ‘સુનિરીશ્વર’ નામે ઓળખાય છે. તેનો છંદ અનુષ્ટુપ્ છે અને તેની દેવતા પવનપુત્ર હનુમાન છે.

Verse 108

हं बीजं वह्निवनिता शक्तिः प्रोक्ता मनीषिभिः । आंजनेयाय हृदयं शिरश्च रुद्रमूर्तये ॥ १०८ ॥

‘હં’ અક્ષર વિદ્વાનો દ્વારા બીજ કહેવાયું છે અને ‘વહ્નિવનિતા’ તેની શક્તિ તરીકે ઉપદેશિત છે. ન્યાસમાં હૃદય આંજનેય (હનુમાન)ને અને શિર રુદ્રમૂર્તિ દેવને અર્પણ કરવું.

Verse 109

शिखायां वायुपुत्रायाग्निगर्भाय वर्मणि । रामदूताय नेत्रं स्याद्बह्यास्त्रायास्त्रमीरितम् ॥ १०९ ॥

શિખામાં વાયુપુત્રની શક્તિનો ન્યાસ કરવો અને વર્મ (કવચ)માં અગ્નિગર્ભની શક્તિનો। નેત્રોમાં રામદૂતનો ન્યાસ કહેવાયો છે—આ જ બાહ્યાસ્ત્ર છે અને તેનું અસ્ત્રમંત્ર પણ નિર્દિષ્ટ છે.

Verse 110

तप्तचामीकरनिभं भीघ्नसंविहिताञ्जलिम् । चलत्कुंडलदीप्तास्यं पद्मक्षं मारुतिं स्मरेत् ॥ ११० ॥

તપ્ત સોનાં જેવી કાંતિ ધરાવનાર, વિઘ્નનાશક, જોડેલા હાથથી નમસ્કાર કરનાર; હલતા કુંડળોથી મુખ દીપ્ત, પદ્મનેત્ર મારુતિનું સ્મરણ કરવું.

Verse 111

ध्यात्वैवमयुतं जप्त्वा दशांशं जुहुयात्तिलैः । वैष्णवे पूजयेत्पीठे प्रागुद्दिष्टेन वर्त्मना ॥ १११ ॥

આ રીતે ધ્યાન કરીને મંત્રનો દસ હજાર જપ કરવો; પછી તેનો દશમांश તલ સાથે અગ્નિમાં હવન કરવો. ત્યારબાદ વૈષ્ણવ પીઠ પર પૂર્વોક્ત રીત મુજબ પૂજન કરવું.

Verse 112

अष्टोत्तरशतं नित्यं नक्तभोजी जितेंद्रियः । जपित्वा क्षुद्ररोगेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ ११२ ॥

જે ઇન્દ્રિયજિત સંયમી છે, રાત્રે જ ભોજન કરે છે અને નિત્ય ૧૦૮ વાર જપ કરે છે, તે ક્ષુદ્ર રોગોથી મુક્ત થાય છે—એમાં શંકા નથી.

Verse 113

महारोगनिवृत्त्यै तु सहस्रं प्रत्यहं जपेत् । राक्षसौघं विनिघ्नंतं कपिं ध्यात्वाधनाशनम् ॥ ११३ ॥

મહા રોગ નિવૃત્તિ માટે પ્રતિદિન સહસ્ર વાર જપ કરવો. રાક્ષસસમૂહનો વિનાશ કરનાર અને ધનહાનિ હરનાર કપિ (હનુમાન)નું ધ્યાન કરીને જપ કરવો॥

Verse 114

अयुतं प्रजपेन्नित्यमचिराज्ज यति द्विषम् । सुग्रीवेण समं रामं संदधानं कपिं स्मरन् ॥ ११४ ॥

જે નિત્ય દસ હજાર વાર જપ કરે છે, તે અચિરાત્ શત્રુને જીતે છે—સુગ્રીવ સાથે શ્રીરામની મૈત્રી સ્થાપનાર કપી (હનુમાન)નું સ્મરણ કરતાં॥

Verse 115

प्रजपेदयुतं यस्तु संधिं कुर्याद्द्विपद्वयोः । ध्यात्वा लंकां दहंतं तमयुतं प्रजपेन्मनुम् ॥ ११५ ॥

જે બે પાદોની સંધિ કરે, તે દસ હજાર વાર મંત્રજપ કરે. લંકા દહન કરનાર તે પ્રભુ (હનુમાન)નું ધ્યાન કરીને ફરી દસ હજાર વાર જપ કરે॥

Verse 116

अचिरादेव शत्रूणां ग्रामान्संप्रदहेत्सुधीः । ध्यात्वा प्रयाणसमये हनुमन्तं जपेन्मनुम् ॥ ११६ ॥

સુધી પુરુષ અચિરાત્ શત્રુઓનાં ગામોને દહન કરી શકે; અને પ્રસ્થાન સમયે હનુમાનનું ધ્યાન કરીને મંત્રજપ કરવો॥

Verse 117

यो याति सोऽचिरात्स्वेष्टं साधयित्वा गृहे व्रजेत् । हनुमंतं सदा गेहे योऽर्चयेज्जपतत्परः ॥ ११७ ॥

જે મુસાફરીએ જાય છે, તે અચિરાત્ પોતાનું ઇષ્ટ સિદ્ધ કરીને ઘેર પાછો આવે છે. જે ઘરમાં સદા હનુમાનની પૂજા કરે અને જપમાં તત્પર રહે, તેને આ જ ફળ મળે છે॥

Verse 118

आरोग्यं च श्रियं कांतिं लभते निरुपद्रवम् । कानने व्याघ्रचौरेभ्यो रक्षेन्मनुरयं स्मृतः ॥ ११८ ॥

આ મંત્રથી આરોગ્ય, શ્રી અને કાંતિ નિરુપદ્રવ રીતે પ્રાપ્ત થાય છે. વનમાં તે વાઘ અને ચોરોથી રક્ષા કરે છે—એવો આ મંત્ર સ્મૃતિમાં પ્રસિદ્ધ છે.

Verse 119

प्रस्वापकाले शय्यायां स्मरेन्मंत्रमनन्यधीः । तस्य दुःस्वप्नचौरादिभयं नैव भवेत्क्वचित् ॥ ११९ ॥

ઊંઘ આવતી વેળાએ શય્યા પર પડી એકાગ્ર ચિત્તે આ મંત્રનું સ્મરણ કરવું. એવો મનુષ્ય દુઃસ્વપ્ન, ચોર વગેરેનો ભય ક્યારેય પામતો નથી.

Verse 120

वियत्सेंदुर्हनुमते ततो रुद्रात्मकाय च । वर्मास्त्रांतो महामंत्रो द्वादशार्णोऽष्टसिद्धिकृत् ॥ १२० ॥

પછી આકાશમાં સિંદૂર સમ તેજ ધરાવતા હનુમાનને અને ત્યારબાદ રુદ્રાત્મક દેવતાને ઉદ્દેશીને, વર્મ તથા અસ્ત્ર-સમાપ્તિથી યુક્ત દ્વાદશાક્ષરી મહામંત્ર કહેવાયો છે; તે અષ્ટસિદ્ધિ કરનાર છે.

Verse 121

रामचन्द्रो मुनिश्चास्य जगती छन्द ईरितम् । हनुमान्देवतां बीजमाद्यं शक्तिर्हुमीरिता ॥ १२१ ॥

આ મંત્રના ઋષિ રામચંદ્ર કહેવાયા છે, છંદ જગતી છે, દેવતા હનુમાન છે. આદ્ય બીજાક્ષર નિર્દિષ્ટ છે અને શક્તિ ‘હુમ્’ તરીકે જણાવાઈ છે.

Verse 122

षड्दीर्घभाजा बीजेन षडंगानि समाचरेत् । महाशैलं समुत्पाट्य धावंतं रावणं प्रति ॥ १२२ ॥

છ દીર્ઘ સ્વરો ધરાવતા બીજાક્ષરથી ષડંગ-ન્યાસ વગેરે આચરવા. મહાશૈલ ઉપાડી તે રાવણ તરફ દોડ્યો.

Verse 123

लाक्षारक्तारुणं रौद्रं कालांतकयमोपमम् । ज्वलदग्निसमं जैत्रं सूर्यकोटिसमप्रभम् ॥ १२३ ॥

લાખા અને રક્ત સમો અરુણ, રૌદ્ર સ્વરૂપ, પ્રલયાંતક યમ સમાન; જ્વલંત અગ્નિ સમો, વિજયી, અને કરોડો સૂર્ય સમી પ્રભાથી દીપ્ત।

Verse 124

अंगदाद्यैर्महावीरैर्वेष्टितं रुद्ररूपिणम् । तिष्ठ तिष्ठ रणे दुष्ट सृजंतं घोरनिः स्वनम् ॥ १२४ ॥

અંગદ આદિ મહાવીરો દ્વારા ઘેરાયેલો તે રુદ્રસમાન રૂપ ધારણ કરતો હતો. “ઊભો રહો! ઊભો રહો! રણમાં, હે દુષ્ટ!” એમ કહી ભયંકર ગર્જના સમો નાદ છોડ્યો।

Verse 125

शैवरूपिणमभ्यर्च्य ध्यात्वा लक्ष जपेन्मनुम् । दशांशं जुहुयाद्वीहीन्पयोदध्याज्यमिश्रितान् ॥ १२५ ॥

શૈવરૂપે દેવનું અર્ચન કરીને, ધ્યાન ધરીને, મંત્રનો એક લાખ જપ કરવો; પછી તેની દશાંશરૂપે દૂધ, દહીં અને ઘી મિશ્રિત ચોખાની આહુતિ અગ્નિમાં આપવી।

Verse 126

पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे विमलादिसमन्विते । मूर्तिं संकल्प्य मूलेन पूजा कार्या हनूमतः ॥ १२६ ॥

પૂર્વોક્ત વૈષ્ણવ પીઠ પર—વિમલા આદિ પરિકરો સાથે—મૂર્તિનો સંકલ્પ કરીને, મૂળમંત્રથી હનુમાનજીની પૂજા કરવી જોઈએ।

Verse 127

ध्यानैकमात्रोऽपि नृणां सिद्धिरेव न संशयः । अथास्य साधनं वक्ष्ये लोकानां हितकाम्यया ॥ १२७ ॥

મનુષ્યોને માત્ર ધ્યાનમાત્રથી પણ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે—એમાં સંશય નથી. હવે લોકહિતની ઇચ્છાથી હું તેની સાધનવિધિ કહું છું।

Verse 128

हनुमत्साधनं पुण्यं महापातकनाशनम् । एतद्गुह्यतमं लोके शीघ्रसिद्धिकरं परम् ॥ १२८ ॥

હનુમત્ સાધના પરમ પુણ્યદાયી અને મહાપાતકનાશક છે. આ લોકમાં અતિગુહ્ય, સર્વોત્તમ અને શીઘ્ર સિદ્ધિ આપનારું છે.

Verse 129

मंत्री यस्य प्रसादेन त्रैलोक्यविजयी भवेत् । प्रातः स्नात्वा नदीतीरे उपविश्य कुशासने ॥ १२९ ॥

જેનાં મંત્રી (મંત્ર)ના પ્રસાદથી સાધક ત્રૈલોક્યવિજયી બને—તે પ્રાતઃ સ્નાન કરીને નદીકાંઠે કુશાસન પર બેસે.

Verse 130

प्राणायामषडंगे च मूलेन सकलं चरेत् । पुष्पांजल्यष्टकं दत्वा ध्यात्वा रामं ससीतकम् ॥ १३० ॥

પછી મૂળમંત્ર સાથે ષડંગ પ્રાણાયામ કરીને સમગ્ર વિધિ આચરે. આઠ પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરીને સીતાસહિત શ્રીરામનું ધ્યાન કરે.

Verse 131

ताम्रपात्रे ततः पद्ममष्टपत्रं सकेशरम् । कुचंदनेन घृष्टेन संलिखेत्तच्छलाकया ॥ १३१ ॥

ત્યારબાદ તામ્રપાત્ર પર કેશરસહિત અષ્ટદળ કમળને, ઘસેલા શ્વેતચંદનમાં લપેટેલી શલાકાથી સુલેખિત કરે.

Verse 132

कर्मिकायां लिखेन्मंत्रं तत्रावाह्य कपीश्वरम् । मूर्तिं मूलेन संकल्प्य ध्यात्वा पाद्यादिकं चरेत् ॥ १३२ ॥

કર્મિકામાં મંત્ર લખીને ત્યાં કપીઈશ્વરને આવાહન કરે. મૂળમંત્રથી મૂર્તિનો સંકલ્પ કરી, ધ્યાન કરીને પાદ્યાદિ ઉપચારો આચરે.

Verse 133

गंधपुष्पादिकं सर्वं निवेद्य मूलमंत्रतः । केसरेषु षडंगानि दलेषु च ततोऽर्चयेत् ॥ १३३ ॥

ચંદન, પુષ્પ વગેરે સર્વ દ્રવ્યો મૂળમંત્રના જપ સાથે અર્પણ કરીને, પછી કેસર પર ષડંગ-ન્યાસ સ્થાપી, ત્યારબાદ દળો (પાંખડીઓ) પર વિધિપૂર્વક અર્ચના કરવી।

Verse 134

सुग्रीवं लक्ष्मणं चैव ह्यंगदं नलनीलकौ । जांबवंतं च कुमुदं केसरीशं दलेऽर्चयेत् ॥ १३४ ॥

(પવિત્ર) પાન પર સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણ, તેમજ અંગદ, નલ-નીલ, જાંબવાન, કુમુદ અને વાનરાધીશ હનુમાનનું અર્ચન કરવું।

Verse 135

दिक्पालांश्चापि वज्रादीन्पूजयेत्तदनंतरम् । एवं सिद्धे मनौ मंत्री साधयेत्स्वेष्टमात्मनि ॥ १३५ ॥

ત્યારબાદ દિક્પાલ દેવતાઓને, વજ્ર વગેરે દિવ્ય આયુધ-ચિહ્નો સહિત પૂજવા જોઈએ। આ રીતે મંત્ર સિદ્ધ થતાં મંત્રસાધકે પોતાના અંતરમાં ઇષ્ટફળ સાધવું।

Verse 136

नदीतीरे कानने वा पर्वते विजनेऽथवा । साधयेत्साधक श्रेष्टो भूमिग्रहणपूर्वकम् ॥ १३६ ॥

નદીકાંઠે, વનમાં, પર્વતે અથવા એકાંત સ્થાને—પ્રથમ ભૂમિગ્રહણ (સ્થળ નિર્ધારણ અને શુદ્ધિ) કરીને શ્રેષ્ઠ સાધકે સાધના કરવી।

Verse 137

जिताहारो जितश्वासो जितवाक्च जितेंद्रियः । दिग्बन्ध नादिकं कृत्वा न्यासध्यानादिपूर्वकम् ॥ १३७ ॥

આહાર, શ્વાસ, વાણી અને ઇન્દ્રિયો પર વિજય મેળવી, પ્રથમ દિગ્બંધ અને નાડિકા-વિધિ કરવી; પછી ન્યાસ, ધ્યાન વગેરે પૂર્વક આગળ વધવું।

Verse 138

लक्षं जपेन्मंत्रराजं पूजयित्वा तु पूर्ववत् । लक्षांति दिवसं प्राप्य कुर्य्याञ्च पूजनं महत् ॥ १३८ ॥

પૂર્વવત્ વિધિથી પૂજન કરીને મંત્રરાજનો એક લાખ જપ કરવો. અને જ્યારે લાખ-પૂર્તિનો દિવસ આવે ત્યારે મહાન (વિશેષ) પૂજન કરવું.

Verse 139

एकाग्रमनसा सम्यग्ध्यात्वा पवननंदनम् । दिवारात्रौ जपं कुर्याद्यावत्संदर्शनं भवेत् ॥ १३९ ॥

એકાગ્ર મનથી પવનનંદન (હનુમાન)નું સમ્યક ધ્યાન કરીને, સాక్షાત્ દર્શન થાય ત્યાં સુધી દિવસ-રાત જપ કરવો.

Verse 140

सुदृढं साधकं मत्वा निशीथे पवनात्मजः । सुप्रसन्नस्ततो भूत्वा प्रयाति साधकाग्रतः ॥ १४० ॥

સાધકને સुदૃઢ માની, નિશીથે (મધ્યરાત્રિએ) પવનાત્મજ અત્યંત પ્રસન્ન થાય છે; પછી કૃપાળુ બની સાધકના સમક્ષ પ્રગટ થાય છે.

Verse 141

यथेप्सितं वरं दत्वा साधकाय कपीश्वरः । वरं लब्ध्वा साधकंद्रो विहरेदात्मनः सुखैः ॥ १४१ ॥

કપીશ્વર સાધકને ઇચ્છિત વરદાન આપે છે; અને સાધકોમાં શ્રેષ્ઠ તે વર મેળવી પોતાના આત્મસુખમાં વિહરે છે.

Verse 142

एतद्धि साधनं पुण्यं लोकानां हितकाम्यया । प्रकाशितं रहस्यं वै देवानामपि दुर्लभम् ॥ १४२ ॥

આ સાધન પુણ્યમય છે, લોકહિતની ઇચ્છાથી પ્રકાશિત કરાયું છે; આ રહસ્ય તો દેવતાઓને પણ ખરેખર દુર્લભ છે.

Verse 143

अन्यानपिप्रयोगांश्च साधयेदात्मनो हितान् । वियदिंदुयुतं पश्चान्ङेंतं पवननंदनम् ॥ १४३ ॥

પોતાના હિત માટે અન્ય લાભદાયક પ્રયોગો પણ સિદ્ધ કરવાં. ત્યારબાદ આકાશસ્થ ચંદ્રયુક્ત પવનનંદન હનુમાનનું પૂજન કરવું.

Verse 144

वह्निप्रियांतो मंत्रोऽयं दशार्णः सर्वकामदः । मुन्यादिकं च पूर्वोक्तं षडंगान्यपि पूर्ववत् ॥ १४४ ॥

આ ‘વહ્નિપ્રિયા’ શબ્દે અંત થતો દશાર্ণ મંત્ર છે, જે સર્વ કામનાઓ આપે છે. ઋષિ વગેરે પૂર્વે કહેલાં છે; ષડંગ પણ પૂર્વવત્ જ કરવાં.

Verse 145

ध्यायेद्रणे हनूमंतं सूर्यकोटिसमप्रभम् । धावंतं रावणं जेतुं दृष्ट्वा सत्वरमुत्थितम् ॥ १४५ ॥

યુદ્ધમાં સૂર્યકોટિ સમ તેજવાળા હનુમાનનું ધ્યાન કરવું; શત્રુને જોઈ તરત ઊભા થઈ રાવણજય માટે દોડ્યા હતા.

Verse 146

लक्ष्मणं च महावीरं पतितं रणभूतले । गुरुं च क्रोधमुत्पाद्य ग्रहोतुं गुरुपर्वतम् ॥ १४६ ॥

અને મહાવીર લક્ષ્મણ રણભૂમિ પર પડેલા હતા. ત્યારે (હનુમાન)એ પ્રચંડ ક્રોધ જગાવી ઔષધિ પર્વત ગ્રહણ કરવા પ્રસ્થાન કર્યું.

Verse 147

हाहाकारैः सदर्पैश्च कंपयंतं जगत्त्रयम् । आब्रह्मांडं समाख्याप्य कृत्वा भीमं कलेवरम् ॥ १४७ ॥

ભયંકર હાહાકાર અને દર્પભર્યા પરાક્રમથી તેણે ત્રિલોક કંપાવી દીધું. બ્રહ્માંડ સુધી પોતાની હાજરી જણાવી તેણે ભીમકાય દેહ ધારણ કર્યો.

Verse 148

लक्षं जपेद्दशांशेन जुहुयात्पूर्ववत्सुधीः । पूर्ववत्पूजनं प्रोक्तं मंत्र स्यास्य विधानतः ॥ १४८ ॥

વિદ્વાન સાધકે આ મંત્રનો એક લાખ જપ કરવો; પછી તેની દશાંશ પ્રમાણે પૂર્વવત્ અગ્નિમાં આહુતિ આપવી. તેમ જ પૂર્વવત્ પૂજન પણ કહેલું છે—આ જ આ મંત્રની વિધિ છે.

Verse 149

एवं सिद्धे मनौ मंत्री साधयेदात्मनो हितम् । अस्यापि मंत्रवर्यस्य रहस्यं साधनं तु वै ॥ १४९ ॥

આ રીતે મંત્ર સિદ્ધ થયા પછી સાધકે પોતાના હિતનું સાધન કરવું. ખરેખર, આ શ્રેષ્ઠ મંત્રનું પણ એક ગુપ્ત સાધન-રહસ્ય છે.

Verse 150

सुगोप्यं सर्वतंत्रेषु न देयं यस्य कस्यचित् । ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय कृतनित्यक्रियः शुचिः ॥ १५० ॥

આ રહસ્ય સર્વ તંત્રોમાં અત્યંત ગુપ્ત છે; તેને કોઈને પણ આપવું નહીં. બ્રાહ્મમુહૂર્તે ઊઠીને, નિત્યકર્મ કરીને, શુચિ બની (સાધના કરવી).

Verse 151

गत्वा नदीं तः स्नात्वा तीर्थमावाह्य चाष्टधा । मूलमंत्रं ततो जप्त्वा सिंचेदादित्यसंख्यया ॥ १५१ ॥

નદી પાસે જઈ સ્નાન કરવું; અષ્ટધા વિધિથી તીર્થનું આવાહન કરવું. પછી મૂળમંત્રનો જપ કરીને, આદિત્યોની સંખ્યાનુસાર (જળ) સિંચન/અભિષેક કરવો.

Verse 152

एवं स्नानादिकं कृत्वा गंगातीरेऽथवा पुनः । पर्वते वा वने वापि भूमिग्रहणपूर्वकम् ॥ १५२ ॥

આ રીતે સ્નાન વગેરે કરીને, પછી ગંગાતીરે—અથવા પર્વત પર કે વનમાં પણ—ભૂમિગ્રહણ (યોગ્ય સ્થાન/આસન સ્થાપન) પૂર્વક આરંભ કરવો.

Verse 153

आद्यवर्णैः पूरकं स्यात्पञ्चवर्गैश्च कुम्भकम् । रेचकं च पुनर्याद्यैरेवं प्राणान्नियन्य च ॥ १५३ ॥

આદ્ય વર્ણોથી પૂરક કરવો, પંચવર્ગોથી કુંભક; અને ફરી આદ્ય વર્ણોથી રેચક—આ રીતે પ્રાણોનું નિયમન કરવું.

Verse 154

विधाय भूतशुद्ध्यादि पीठन्यासावधि पुनः । ध्यात्वा पूर्वोक्तविधिना संपूज्य च कपीश्वरम् ॥ १५४ ॥

ભૂતશુદ્ધિ આદિથી પીઠન્યાસ સુધી વિધિ કરીને, પૂર્વોક્ત રીતથી ધ્યાન કરી, કપીશ્વરનું યથાવિધિ પૂજન પૂર્ણ કરવું.

Verse 155

तदग्रे प्रजपेन्नित्यं साधकोऽयुतमादरात् । सप्तमे दिवसे प्राप्ते कुर्याञ्च पूजनं महत् ॥ १५५ ॥

ત્યારબાદ સાધકે નિત્ય આદરપૂર્વક દસ હજાર જપ કરવો. સાતમો દિવસ આવે ત્યારે મહાપૂજન કરવું.

Verse 156

एकाग्रमनसा मन्त्री दिवारात्रं जपेन्मनुम् । महाभयं प्रदत्वा त्रिभागशेषासु निश्चितम् ॥ १५६ ॥

એકાગ્ર મનથી મંત્રસાધકે દિવસ-રાત મંત્રજપ કરવો. નિર્ધારિત ‘મહાભય’ અર્પણ કરીને બાકીને ત્રિભાગ વિભાજન મુજબ નક્કી કરવું.

Verse 157

यामिनीषु समायाति नियतं पवनात्मजः । यथेप्सितं वरं दद्यात्साधकाय कपीश्वरः ॥ १५७ ॥

રાત્રિઓમાં પવનપુત્ર નિશ્ચિતપણે આવે છે; અને કપીશ્વર સાધકને ઇચ્છિત વરદાન આપે છે.

Verse 158

विद्यां वापि धनं वापि राज्यं वा शत्रुनिग्रहम् । तत्क्षणादेव चाप्नोति सत्यं सत्यं न संशयः ॥ १५८ ॥

એ જ ક્ષણે જ વિદ્યા, ધન, રાજ્ય અથવા શત્રુનિગ્રહ પ્રાપ્ત થાય છે. આ સત્ય છે, સત્ય જ છે; કોઈ સંશય નથી.

Verse 159

इह लोकेऽखिलान्कामान्भुक्त्वांते मुक्तिमाप्नुयात् । सद्याचितं वायुयुग्मं हनूमंतेति चोद्धरेत् ॥ १५९ ॥

આ લોકમાં સર્વ ઇચ્છાઓ ભોગવી અંતે મુક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે. તેમજ તત્કાળ અસરકારક વાયુપુત્રના યુગ્મ-નામ ‘હનૂમાન્’નું ઉચ્ચારણ કરવું જોઈએ.

Verse 160

फलांते फक्रियानेत्रयुक्ता च कामिका ततः । धग्गंते धगितेत्युक्त्वा आयुरास्व पदं ततः ॥ १६० ॥

‘ફલ’ ભાગના અંતે ‘ફ-કૃ-યા-ને-ત્ર’ અક્ષરક્રમને ‘કામિકા’ નામના ભાગ સાથે જોડીને પ્રયોગ કરવો. પછી ‘ધગ્ગ’ના અંતે ‘ધગિતે’ કહી, ત્યારબાદ ‘આયુરાસ્વ’ પદ તરફ આગળ વધવું.

Verse 161

लोहितो गरुडो हेतिबाणनेत्राक्षरो मनुः । मुन्यादिकं तु पूर्वोक्तं प्लीहरोगहरो हरिः ॥ १६१ ॥

‘લોહિત’, ‘ગરુડ’, ‘હેતિબાણ-નેત્રાક્ષર’ નામનો મંત્ર તથા ‘મનુ’—આ બધું દર્શાવાયું છે. ‘મુનિ’ વગેરે સમૂહ અગાઉ જ કહેવાયો છે. હરિ પ્લીહા-રોગ હરણ કરનાર છે.

Verse 162

देवता च समुद्दिष्टा प्लीहयुक्तोदरे पुनः । नागवल्लीदलं स्थाप्यमुपर्याच्छादयेत्ततः ॥ १६२ ॥

દેવતા પણ સૂચવાઈ છે. ફરી પ્લીહા સાથે જોડાયેલા ઉદરશોથમાં નાગવલ્લી (પાન)નું પાન મૂકી, ઉપરથી ઢાંકવું જોઈએ.

Verse 163

वस्त्रं चैवाष्टगुणितं ततः साधकसत्तमः । शकलं वंशजं तस्योपरि मुंचेत्कपिं स्मरेत् ॥ १६३ ॥

પછી સાધકોમાં શ્રેષ્ઠે વસ્ત્રને આઠગણું વાળી; તેના ઉપર વાંસનો ટુકડો મૂકી કપી-શ્રેષ્ઠ હનુમાનનું સ્મરણ કરવું।

Verse 164

आरण्यसाणकोत्पन्ने वह्नौ यष्टिं प्रतापयेत् । बदरीभूरुहोत्थां तां मंत्रेणानेन सप्तधा ॥ १६४ ॥

અરણિ ઘસવાથી ઉત્પન્ન અગ્નિમાં બદરી વૃક્ષના અંકુરથી બનેલી યષ્ટિને તપાવવી; આ મંત્રને સાત વાર જપતાં।

Verse 165

तया संताडयेद्वंशशकलं जठरस्थितम् । सप्तकृत्वः प्लीहरोगो नाशमायाति निश्चितम् ॥ १६५ ॥

તે (તપાવેલી) યષ્ટિથી પેટ પર રાખેલા વાંસના ટુકડાને પ્રહાર કરવો; સાત વાર કરવાથી પલીહાનો રોગ નિશ્ચિત નાશ પામે છે।

Verse 166

तारो नमो भगवते आंजनेयाय चोञ्चरेत् । अमुकस्य श्रृंखलां त्रोटयद्वितयमीरयेत् ॥ १६६ ॥

પ્રથમ ‘તાર’ (ૐ) ઉચ્ચારી, પછી ‘ભગવતે આંજનેયાય નમઃ’ જપ કરવો; ત્યારબાદ ‘અમુકની શૃંખલા તોડી નાખ’ એમ (નામ લઈને) ઉચ્ચારવું।

Verse 167

बंधमोक्षं कुरुयुगं स्वाहांतोऽयं मनुर्मतः । ईश्वरोऽस्य मुनिश्छन्दोऽनुष्टुप्च देवता पुनः ॥ १६७ ॥

મંત્ર એવો માનવામાં આવ્યો છે—‘બંધમોક્ષં કુરુયુગં’, અંતે ‘સ્વાહા’ સાથે. તેનો ઋષિ ઈશ્વર, છંદ અનુષ્ટુપ, અને દેવતા પણ ફરી ઈશ્વર જ છે।

Verse 168

श्रृंखलामोचरः श्रीमान्हनूमान्पवनात्मजः । हं बीजं ठद्वयं शक्तिर्बंधमोक्षे नियोगता ॥ १६८ ॥

પવનપુત્ર શ્રીમાન હનુમાન ‘શૃંખલા-મોચક’ કહેવાય છે. તેમનું બીજ ‘હં’ છે, શક્તિ ‘ઠ’નું દ્વય છે; અને તેઓ બંધન તથા મોક્ષ—બન્નેમાં નિયુક્ત છે।

Verse 169

षड्दीर्घवह्रियुक्तेन बीजेनांगानि कल्पयेत् । वामे शैलं वैरिभिदं विशुद्धं टंकमन्यतः ॥ १६९ ॥

છ દીર્ઘ સ્વરો અને અગ્નિ-વર્ણથી યુક્ત બીજમંત્ર વડે અંગ-ન્યાસ ગોઠવવો. ડાબી બાજુ ‘શૈલ’ અને ‘વૈરિભિદ્’ સ્થાપવો, અને બીજી બાજુ શુદ્ધ ‘ટંક’ રાખવો।

Verse 170

दधानं स्वर्णवर्णं च ध्यायेत्कुंडलिनं हरिम् । एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षदशांशं चूतपल्लवैः ॥ १७० ॥

કુંડળોથી અલંકૃત અને સ્વર્ણવર્ણ ધારણ કરનાર હરિનું ધ્યાન કરવું. આમ ધ્યાન કરીને કોમળ કેરીના પલ્લવો વડે લાખના દશાંશ (દસ હજાર) જપ કરવો।

Verse 171

जुहुयात्पूर्ववत्प्रोक्तं यजनं वास्य सूरिभिः । महाकारागृहे प्राप्तो ह्ययुतं प्रजपेन्नरः ॥ १७१ ॥

પૂર્વે કહેલી રીત મુજબ, વિદ્વાનો શીખવ્યા પ્રમાણે યજનમાં તે જ રીતે હોમ કરવો. અને જો કોઈ પુરુષ મહા કારાગૃહમાં બંધ થયો હોય, તો તે મંત્રનો દસ હજાર વાર જપ કરવો।

Verse 172

शीघ्रं कारागृहान्मुक्तः सुखी भवति निश्चितम् । यंत्रं चास्य प्रवक्ष्यामि बन्धमोक्षकरं शुभम् ॥ १७२ ॥

તે ઝડપથી કારાગૃહમાંથી મુક્ત થઈ નિશ્ચિત રીતે સુખી બને છે. હવે હું તેનું શુભ યંત્ર કહું છું, જે બંધનમાંથી મોક્ષ કરાવનાર છે।

Verse 173

अष्टच्छदांतः षट्कोणं साध्यनामसमन्वितम् । षट्कोणेषु ध्रुवं ङेंतमांजनेयपदं लिखेत् ॥ १७३ ॥

અષ્ટદલ પદ્મ-આવરણની અંદર ષટ્કોણ દોરી, તેના મધ્યમાં સાધ્ય (ઇષ્ટકાર્ય)નું નામ લખવું. ષટ્કોણના છ ખૂણાઓમાં ધ્રુવ અક્ષર ‘ઙેં’ તથા ‘આઞ્જનેય’ પદ સાથે લખવું.

Verse 174

अष्टच्छदेषु विलिखेत्प्रणवो वातुवात्विति । गोरोचनाकुंकुमेन लिखित्वा यंत्रमुत्तमम् ॥ १७४ ॥

અષ્ટદળોમાં પ્રણવ ‘ૐ’ ને ‘વાતુ-વાતુ’ મંત્ર સાથે લખવું. ગોરોચના અને કુંકુમથી લખવાથી આ યંત્ર ઉત્તમ બને છે.

Verse 175

धृत्वा मूर्ध्नि जपेन्मंत्रमयुतं बन्धमुक्तये । यन्त्रमेतल्लिखित्वा तु मृत्तिकोपरि मार्जयेत् ॥ १७५ ॥

આ યંત્રને મસ્તક પર ધારણ કરીને બંધનમુક્તિ માટે મંત્રનો દસ હજાર જપ કરવો. યંત્ર લખ્યા પછી તેને માટી/ભૂમિ પર ઘસીને (લગાડી) પ્રયોગ કરવો.

Verse 176

दक्षहस्तेन मन्त्रज्ञः प्रत्यहं मंडला वधि । एवं कृते महाकारागृहान्मंत्री विमुच्यते ॥ १७६ ॥

મંત્રજ્ઞ સાધકે જમણા હાથથી દરરોજ મંડલ-કાળની મર્યાદા સુધી આ ક્રિયા કરવી. આમ કરવાથી મહા કારાગૃહના કેદી સમાન બંધાયેલો પણ મુક્ત થાય છે.

Verse 177

गगनं ज्वलनः साक्षी मर्कटेति द्वयं ततः । तोयं शशेषे मकरे परिमुंचति मुंचति ॥ १७७ ॥

‘ગગન’, ‘જ્વલન’, ‘સાક્ષી’ અને ‘મર્કટ’—આ પછી યુગ્મરૂપે (બે રૂપે) આપવામાં આવે છે. તેમ જ ‘તોય’ શબ્દ ‘શ’ શેષ રહે ત્યારે અને ‘મકર’ સંયોગથી ‘પરિમુઞ્ચતિ’ તથા ‘મુઞ્ચતિ’ રૂપે પ્રગટ થાય છે.

Verse 178

ततः श्रृंखलिकां चेति वेदनेत्राक्षरो मनुः । इमं मंत्रं दक्षकरे लिखित्वा वामहस्ततः ॥ १७८ ॥

ત્યારબાદ ‘શૃંખલિકા’ એમ ઉચ્ચારી, વેદના ‘નેત્ર’ અક્ષરથી આરંભ થતો આ મંત્ર જમણી હથેળી પર લખી, પછી ડાબા હાથથી વિધિપૂર્વક આગળ વધવું।

Verse 179

दूरिकृत्य जपेन्मंत्रमष्टोत्तरशतं बुधः । त्रिसप्ताहात्प्रबद्धोऽसौ मुच्यते नात्र संशयः ॥ १७९ ॥

બધા વિક્ષેપ દૂર કરી એકાંતમાં રહી વિદ્વાન આ મંત્રનો ૧૦૮ વાર જપ કરે. ત્રણ અઠવાડિયામાં બંધાયેલો પણ મુક્ત થાય—એમાં શંકા નથી।

Verse 180

मुन्याद्यर्चादिकं सर्वमस्य पूर्ववदाचरेत् । लक्षं जपो दशांशेन शुभैर्द्रव्यैश्च होमयेत् ॥ १८० ॥

મુનિપૂજન વગેરે સર્વ વિધિઓ પૂર્વવત્ કરવી. મંત્રનો એક લાખ જપ પૂર્ણ કરીને, તેના દશમાંશ જેટલો શુભ દ્રવ્યોથી હોમ કરવો।

Verse 181

पुच्छाकारे सुवस्त्रे च लेखन्या क्षुरकोत्थया । गन्धाष्टकैर्लिखेद्वूपं कपिराजस्य सुन्दरम् ॥ १८१ ॥

પૂંછના આકારના ઉત્તમ વસ્ત્ર પર, ક્ષુર વનસ્પતિથી બનેલી લેખણી વડે, આઠ સુગંધિત દ્રવ્યો દ્વારા કપિરાજનું સુંદર રૂપ દોરવું।

Verse 182

तन्मध्येऽष्टदशार्णं तु शत्रुनामान्वितं लिखेत् । तेन मन्त्राभिजप्तेन शिरोबद्ध्वेन भूमिपः ॥ १८२ ॥

તેના મધ્યમાં શત્રુનું નામ જોડીને અષ્ટાદશ અક્ષરનો મંત્ર લખવો. તે મંત્રથી અભિમંત્રિત કરીને માથા પર બાંધવાથી રાજાને રક્ષા અને વિજય મળે છે।

Verse 183

जयत्यरिगणं सर्वं दर्शनादेव निश्चितम् । चन्द्रसूर्यो परागादौ पूर्वोक्तं लेखयेद्ध्वजे ॥ १८३ ॥

તેના દર્શનમાત્રથી જ સર્વ શત્રુગણ પર વિજય નિશ્ચિત થાય છે. તેથી પૂર્વોક્ત વિધાન મુજબ ધ્વજના અગ્રભાગે ચંદ્ર અને સૂર્ય લખવા જોઈએ॥૧૮૩॥

Verse 184

ध्वजमादाय मन्त्रज्ञः संस्पर्शान्मोक्षणावधि । मातृकां जापयेत्पश्चाद्दशांशेन च होमयेत् ॥ १८४ ॥

ધ્વજ ગ્રહણ કરીને મંત્રજ્ઞ પુરુષે તેના સંસ્કાર-સ્પર્શથી લઈને મોક્ષણ (વિસર્જન) સુધી વિધિ કરવી. ત્યારબાદ માતૃકા-મંત્રનો જપ કરી, જપસંખ્યાના દશાંશ જેટલો હોમ કરવો॥૧૮૪॥

Verse 185

तिलैः सर्षपसंमिश्रैः संस्कृते हव्यवाहने । गजे ध्वजं समारोप्य गच्छेद्युद्ध्वाय भूपतिः ॥ १८५ ॥

સંસ્કૃત હવ્યવાહન અગ્નિમાં રાઈ-મિશ્રિત તલની આહુતિ આપી, રાજાએ હાથી પર ધ્વજ ચઢાવી યુદ્ધ માટે પ્રસ્થાન કરવું॥૧૮૫॥

Verse 186

गजस्थं तं ध्वजं दृष्ट्वा पलायन्तेऽरयो ध्रुवम् । महारक्षाकरं यन्त्रं वक्ष्ये सम्यग्धनूमतः ॥ १८६ ॥

હાથી પર સ્થિત તે ધ્વજને જોઈ શત્રુઓ નિશ્ચિતપણે ભાગી જાય છે. હવે ધનૂમત દ્વારા ઉપદિષ્ટ મહારક્ષાકારક યંત્રને હું યોગ્ય રીતે વર્ણવું છું॥૧૮૬॥

Verse 187

लिखेद्वसुदलं पद्मं साध्याख्यायुतकर्णिकम् । दलेऽष्टकोणमालिख्य मालामन्त्रेण वेष्टयेत् ॥ १८७ ॥

આઠ દળવાળું પદ્મ દોરી તેની કર્ણિકામાં સાધ્ય (ઇષ્ટ લક્ષ્ય)નું નામ લખવું. દળ પર અષ્ટકોણ આંકીને, માલા-મંત્રથી તેને પરિભ્રમિત/પરિવેષ્ટિત કરવું॥૧૮૭॥

Verse 188

तद्बहिर्माययावेष्ट्य प्राणस्थापनमाचरेत् । लिखितं स्वर्णलेखन्या भूर्जपत्रे सुशोभने ॥ १८८ ॥

પછી બહારથી માયારૂપ રક્ષાવરણથી આવરીને પ્રાણપ્રતિષ્ઠાનો વિધાન કરવો. સુંદર ભૂર્જપત્ર પર સુવર્ણ લેખણીથી લખવું.

Verse 189

काश्मीररोचनाभ्यां तु त्रिलोहेन च वेष्टितम् । सम्पातसाधितं यंत्रं भुजे वा मूर्ध्नि धारयेत् ॥ १८९ ॥

કાશ્મીર કેસર અને રોચના રંગથી સિદ્ધ કરી, ત્રિલોહના બંધથી વેષ્ટિત યંત્રને ‘સંપાત’ વિધિથી શક્તિમાન બનાવી ભુજ પર અથવા મસ્તક પર ધારણ કરવું.

Verse 190

रणे दुरोदरे वादे व्यवहारे जयं लभेत् । ग्रहैर्विघ्नैर्विषैः शस्त्रैश्चौरैर्नैवाभिभूयते ॥ १९० ॥

યુદ્ધમાં, દુષ્કર પ્રયત્નોમાં, વાદવિવાદમાં અને ન્યાયવ્યવહારમાં વિજય મળે; તેમજ ગ્રહ, વિઘ્ન, વિષ, શસ્ત્ર અને ચોરોથી તે કદી પરાભવ પામતો નથી.

Verse 191

सर्वान्रो गानपाकृत्य चिरं जीवेच्छतं समाः । षड्दीर्घयुक्तं गगन वह्न्याख्यं तारसंपुटम् ॥ १९१ ॥

મંત્રવિધિથી સર્વ રોગો દૂર કરીને દીર્ઘકાલ—અર્થાત્ સો વર્ષ—જીવવું. આ માટે ‘તાર-સંપુટ’ કહેલું છે; તે ‘ગગન’ અને ‘વહ્નિ’ નામે પ્રસિદ્ધ છે અને છ દીર્ઘ સ્વરો વડે યુક્ત છે.

Verse 192

अष्टार्णोऽयं महामंत्रो मालामंत्रोऽथ कथ्यते । प्रणवो वज्रकायेति वज्रतुंडेति संपठेत् ॥ १९२ ॥

આ અષ્ટાક્ષરી મહામંત્ર છે; તેને માલા-મંત્ર પણ કહે છે. પ્રણવ (ૐ) પૂર્વક ‘વજ્રકાય’ અને ‘વજ્રતુણ્ડ’ એમ જપ કરવો.

Verse 193

कपिलांते पिंगलेति उर्द्ध्वकेशमहापदम् । बलरक्तमुखांते तु तडिज्जिह्व महा ततः ॥ १९३ ॥

અંતે ‘કપિલા’ નામનું રૂપ, પછી ‘પિંગલા’; ત્યારબાદ ‘ઊર્ધ્વકેશ’ નામનું મહાપદ. અને અંતે લાલિમાયુક્ત મુખવાળી ‘તડિજ્જિહ્વા’ (વિદ્યુત-જિહ્વા) નામની મહાશક્તિ આવે છે.

Verse 194

रौद्रदंष्ट्रोत्कटं पश्चात्कहद्वंद्वं करालिति । महदृढप्रहारेण लंकेश्वरवधात्ततः ॥ १९४ ॥

ત્યારબાદ ‘રૌદ્રદંષ્ટ્રોત્કટ’, પછી ‘કહદ્વંદ્વ’ અને ‘કરાલ’ એમ જપ કરવો. મહાન અને દૃઢ પ્રહારે ત્યારે લંકેશ્વરનો વધ થાય છે.

Verse 195

वायुर्महासेतुपदं बंधांते च महा पुनः । शैलप्रवाह गगनेचर एह्येहि संवदेत् ॥ १९५ ॥

‘હે વાયુ! મહાસેતુપદસ્થ; હે મહાબલ! બંધનોનો અંત કરનાર; હે શૈલપ્રવાહ સમ વેગવાન; હે ગગનચર—આવો, આવો!’—આ રીતે દેવતાને સંબોધવો.

Verse 196

भगवन्महाबलांते पराक्रमपदं वदेत् । भैरवाज्ञापयैह्येहि महारौद्रपदं ततः ॥ १९६ ॥

‘હે ભગવન, હે મહાબલ’—તેના અંતે ‘પરાક્રમ’ પદ ઉચ્ચારવું. પછી ભૈરવની આજ્ઞા આવાહન કરીને ‘એહિ એહિ’ (આવો, આવો) કહેવું; ત્યારબાદ ‘મહારૌદ્ર’ પદ જપવું.

Verse 197

दीर्घपुच्छेन वर्णांते वदेद्वेष्टय वैरिणम् । जंभयद्वयमाभाष्य वर्मास्त्रांतो मनुर्मतः ॥ १९७ ॥

દીર્ઘ-પુચ્છવાળો વર્ણ અંતે મૂકીને શત્રુને બાંધવા માટે ‘વેષ્ટય’ કહેવું. ‘જંભય’ એવા બે પદ ઉચ્ચારી, પરંપરા મુજબ મંત્રનો અંત ‘વર્માસ્ત્ર’ (રક્ષાકવચ-અસ્ત્ર) થી માનવામાં આવે છે.

Verse 198

मालाह्वयो द्विजश्रेष्ट शरनेत्रधराक्षरः । मालामंत्राष्टार्णयोश्च मुन्याद्यर्चा तु पूर्ववत् ॥ १९८ ॥

હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! ‘માલા’ નામનો મંત્ર શર‑નેત્ર સૂચક અક્ષરોથી રચાય છે; અને અષ્ટાક્ષરી માલા‑મંત્ર માટે પણ મુનિ‑આદિથી આરંભ થતી પૂજા પૂર્વોક્ત રીતેજ કરવી।

Verse 199

जप्तो युद्धे जयं दद्याद्व्याधौ व्याधिविनाशनः । एवं यो भजते मंत्री वायुपुत्रं कपीश्वरम् ॥ १९९ ॥

આ (મંત્ર)નો જપ યુદ્ધમાં વિજય આપે છે અને રોગમાં રોગનાશક બને છે. આ રીતે મંત્રસાધક વાયુપુત્ર, કપિઈશ્વર હનુમાનજીને ભક્તિભાવથી ભજે છે।

Verse 200

सर्वान्स लभते कामान्दे वैरपि सुदुर्लभान् । धनं धान्यं सुतान्पौत्रान्सौभाग्यमतुलं यशः ॥ २०० ॥

તે સર્વ ઇચ્છાઓ પ્રાપ્ત કરે છે—જે દેવોને પણ અતિ દુર્લભ: ધન, ધાન્ય, પુત્ર‑પૌત્ર, અતુલ સૌભાગ્ય અને યશ।