Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 142

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

एतद्धि साधनं पुण्यं लोकानां हितकाम्यया । प्रकाशितं रहस्यं वै देवानामपि दुर्लभम् ॥ १४२ ॥

Transliteration

etaddhi sādhanaṃ puṇyaṃ lokānāṃ hitakāmyayā | prakāśitaṃ rahasyaṃ vai devānāmapi durlabham || 142 ||

Translation

આ સાધન પુણ્યમય છે, લોકહિતની ઇચ્છાથી પ્રકાશિત કરાયું છે; આ રહસ્ય તો દેવતાઓને પણ ખરેખર દુર્લભ છે.

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थे

• साधनम्: means/practice
• साधनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: साधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पुण्यम्: meritorious
• पुण्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘साधनम्’)

• लोकानाम्: of people/worlds
• लोकानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• हित-काम्यया: out of desire for (their) welfare
• हित-काम्यया: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: हित + काम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन; तत्पुरुषः ‘हितस्य काम्या’ = desire for welfare

• प्रकाशितम्: has been revealed
• प्रकाशितम्: Kriya (क्रिया/भाव)
• Type: Verb
• Root: प्र + काश् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘made known’

• रहस्यम्: secret
• रहस्यम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रहस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (particle), निश्चयार्थे/प्रसिद्ध्यर्थे

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अप्यर्थे/समुच्चये

• दुर्लभम्: hard to obtain
• दुर्लभम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर् (उपसर्ग/अव्यय) + लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावः ‘दुर्’ + ‘लभ’ (hard-to-obtain), विशेषणम् (qualifying ‘रहस्यम्’)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the dialogue context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Devas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It asserts that the teaching being presented is not ordinary instruction but a meritorious sādhanā revealed for universal welfare, and so subtle that even the Devas rarely obtain it.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By framing the instruction as a “rahasya” revealed for the good of all, it reflects the Purāṇic pattern of granting accessible, grace-based practice—often expressed through bhakti-oriented disciplines—meant to uplift the world.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Rather than naming a specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa), the verse emphasizes the principle of authoritative transmission of an effective sādhanā—i.e., a carefully preserved technical teaching being “prakāśita” (made public) for right practice.