Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 80
Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
तथा यङ्लुकि बोभवीति च पठ्यते । पुत्रीयतीत्यात्मनीच्छायां तथाचारेऽपि नारद । अनुदात्तञितो धातोः क्रियाविनिमये तथा ॥ ८० ॥
tathā yaṅluki bobhavīti ca paṭhyate | putrīyatītyātmanīcchāyāṃ tathācāre'pi nārada | anudāttañito dhātoḥ kriyāvinimaye tathā || 80 ||
તેમ જ યઙ્-લુક્ (યઙ્ પ્રત્યયનો લોપ) થાય ત્યારે ‘બોભવીતિ’ રૂપ પણ વાંચવામાં આવે છે. અને ‘પુત્રીયતિ’ આત્મ-ઇચ્છાર્થમાં—‘પુત્રની કામના કરે છે’—એ રીતે વપરાય છે; તેમજ પ્રચલિત આચારમાં પણ, હે નારદ। એ જ રીતે અનुदાત્ત-ઞિત્ ધાતુમાં ક્રિયા-વિનિમય (ક્રિયાનો પરસ્પર ફેરફાર) પણ થાય છે।
Sanatkumara (teaching Narada)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
FAQs
It frames precise speech (śabda-śuddhi) as part of Vedic discipline: correct understanding of verbal forms and meanings supports right comprehension of śāstra, which in turn supports dharma and the pursuit of mokṣa.
Indirectly: bhakti relies on accurate recitation and understanding of mantras and scriptures. By teaching grammatical correctness and intended meanings, the text safeguards devotional practice from distortion.
Vyākaraṇa (grammar): it notes yaṅ-luk usage (elision of the yaṅ affix), semantic usage like “putrīyati” for personal desire, and a rule involving anudātta-Ñit roots leading to kriyā-vinimaya (interchange of grammatical operations/meanings).