Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 78
Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
अतनीञ्चातानीदतनिष्यत्क्रीणाति चिक्राय क्रेता क्रेष्यति क्रीणात्विति च । अक्रीणात्क्रीणात्क्रीणीयात्क्रीयादक्रैषीदक्रेष्यञ्चोरयति चोरयामास चोरयिता चोरयिष्यति चोरयतु ॥ ७८ ॥
atanīñcātānīdataniṣyatkrīṇāti cikrāya kretā kreṣyati krīṇātviti ca | akrīṇātkrīṇātkrīṇīyātkrīyādakraiṣīdakreṣyañcorayati corayāmāsa corayitā corayiṣyati corayatu || 78 ||
(ધાતુરૂપોના ઉદાહરણો:) ‘તેને ખેંચ્યું’, ‘ખેંચીને મૂક્યું’, ‘તે ખેંચશે’; તેમ જ ‘તે ખરીદે છે’, ‘તે ખરીદ્યું’, ‘ક્રેતા’, ‘તે ખરીદશે’, ‘તે ખરીદે’. ફરી: ‘તે ખરીદ્યું નથી’, ‘તે ખરીદ્યું’, ‘તે ખરીદવું જોઈએ’, ‘ખરીદી શકાય’, ‘તે ખરીદાવ્યું’, ‘ખરીદવા યોગ્ય’. તેમ જ: ‘તે ચોરી કરે છે’, ‘તે ચોરી કરી’, ‘ચોર’, ‘તે ચોરી કરશે’, ‘તે ચોરી કરે’.
Sanatkumara (teaching Narada in a Vedanga/Vyakarana context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
FAQs
It highlights that Vedanga knowledge—especially Vyakarana (grammar)—supports Dharma and Moksha by preserving the precise form and meaning of sacred speech used in study, mantra, and teaching.
Indirectly: by stressing correct language-forms, it safeguards accurate recitation and transmission of Vishnu-related teachings and hymns, which strengthens disciplined bhakti practice.
Vyakarana: the verse lists sample verb-forms (present, past, future, imperative, optative, passive/gerundive, causative, and agent nouns) to demonstrate grammatical derivations used in Sanskrit learning.