Shloka 36
Phala of Vrata, Niyama, Svādhyāya, Dama, Satya, Brahmacarya, and Service (व्रत-नियम-स्वाध्याय-दम-सत्य-ब्रह्मचर्य-शुश्रूषा-फलप्रश्नः)
गुर्वर्थ वा बालपुष्ट्याभिषंगां गां वै दातुं देशकालो<विशिष्ट: । अन्तर्ज्ाता: सक्रयज्ञानलब्धा: प्राणक्रीता निर्जिता यौतकाश्ष
gurvartha vā bālapuṣṭyābhiṣaṅgāṁ gāṁ vai dātuṁ deśa-kālo viśiṣṭaḥ | antarjātāḥ sakraya-jñāna-labdhāḥ prāṇa-krītā nirjitā yautakāś ca ||
ભીષ્મે કહ્યું—ગુરુકાર્ય માટે, અથવા બાળકોના પોષણ અને કલ્યાણ પ્રત્યેના સ્નેહથી, યોગ્ય દેશ-કાળનું પાલન કરીને ગાયનું દાન વિશેષ પ્રશસ્ત છે. એવી ગાયો પોતાની જ ગૌશાળામાં જન્મેલી, વિધિપૂર્વક ખરીદી કરીને અને માલિકી-જ્ઞાન સાથે પ્રાપ્ત થયેલી, પ્રાણની કિંમતે (અતિ કષ્ટથી) મેળવેલી, વિજયથી પ્રાપ્ત થયેલી, અથવા યૌતક (વિવાહ-ઉપહાર/દહેજ) રૂપે મળેલી હોઈ શકે છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma emphasizes that gifting a cow (go-dāna) is a meritorious act when done with deśa-kāla propriety, especially for honoring one’s guru and for the welfare of children; he also notes ethically legitimate sources of such a gift (home-bred, lawfully purchased, hard-won, conquered, or received as yautaka).
In Anuśāsana Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma continues advising on charitable giving, specifying when and why cow-gifts are appropriate and listing acceptable ways a donor may have acquired the cow to be given.