Shloka 74
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
दक्षिणांश्नापि पञज्चालान् यावच्चर्मण्वती नदी । द्रोणेन चैवं ट्रपद: परिभूयाथ पालित:
Vaiśaṃpāyana uvāca |
Dakṣiṇāṃś cāpi Pañcālān yāvac Carmaṇvatī nadī |
Droṇena caivaṃ Drupadaḥ paribhūyātha pālitaḥ ||
વૈશંપાયન બોલ્યા—દ્રોણે આ રીતે રાજા દ્રુપદને પરાજિત કરી અપમાનિત કર્યો; છતાં ચર્મણ્વતી નદી સુધીના દક્ષિણ પાંચાલનો અધિકાર તેને જ રાખવા દીધો અને ત્યાં જ તેની રક્ષા કરી।
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a nuanced use of power: conquest is paired with restraint. Drona humiliates Drupada to enforce a new order, yet preserves him by allowing rule over a defined territory—suggesting that even in conflict, governance may aim at controlled stability rather than total annihilation.
After defeating Drupada, Drona sets a territorial limit: Drupada retains the southern Pañcāla region up to the Carmaṇvatī river. Drupada is thus subdued (paribhūya) but also maintained/protected (pālitaḥ) within this reduced domain.