Shloka 75
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
क्षात्रेण च बलेनास्य नापश्यत् स पराजयम् | हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्ेण स बलेन तु
kṣātreṇa ca balenāsya nāpaśyat sa parājayam | hīnaṃ viditvā cātmānaṃ brāhmeṇa sa balena tu |
વૈશંપાયન બોલ્યા—દ્રુપદને માત્ર ક્ષાત્રબળ અને યુદ્ધશક્તિથી દ્રોણની પરાજય દેખાતી ન હતી. બ્રાહ્મણ-બળ (તપ અને તેજ) માં પોતાને હીન જાણીને, દ્રોણને જીતે એવો શક્તિશાળી પુત્ર મેળવવાની ઇચ્છાથી તે પૃથ્વી પર ભટકવા લાગ્યો. આ તરફ દ્રોણાચાર્યે ઉત્તર પાંચાલનું અહિચ્છત્ર રાજ્ય પોતાના અધિકારમાં લઈ લીધું.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts kṣātra-bala (martial power) with brāhma-bala (spiritual/ascetic potency), implying that victory is not secured by force alone; insight, merit, and higher means (such as tapas and mantra) can decisively shape outcomes and political realities.
Drupada recognizes that he cannot defeat Drona through ordinary military strength and therefore seeks a powerful son as a means to overcome him; at the same time, Drona consolidates power by taking control of Ahicchatra in northern Pañcāla.