Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 3
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
हस्ते शिवपुरन्ध्यात्वा जपेन्मूलाङ्गमालिनीम् / गुरुः स्पृशेच्छिष्यतनुं स्पर्शदीक्षेयमीरिता
Transliteration
haste śivapurandhyātvā japenmūlāṅgamālinīm / guruḥ spṛśecchiṣyatanuṃ sparśadīkṣeyamīritā
Translation
હાથમાં શિવપુરંધ્રીનું ધ્યાન કરીને મૂળાંગમાલિનીનો જપ કરવો. ગુરુ શિષ્યના દેહને સ્પર્શ કરે—આને ‘સ્પર્શ-દીક્ષા’ કહેવામાં આવી છે।
Word by Word
हस्तेin the hand
हस्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
शिवपुरन्धीŚiva’s consort (Pārvatī)
शिवपुरन्धी:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिवपुरन्धी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (ध्यान-विषय)
ध्यात्वाhaving meditated
ध्यात्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having meditated)
जपेत्should recite
जपेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
मूलाङ्गमालिनीम्Mūlāṅgamālinī (a mantra/deity)
मूलाङ्गमालिनीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमूल + अङ्ग + मालिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः (मूलस्य अङ्गानां मालिनी)
गुरुःthe guru
गुरुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्पृशेत्should touch
स्पृशेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
शिष्यतनुम्the disciple’s body
शिष्यतनुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिष्य + तनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शिष्यस्य तनुः)
स्पर्शदीक्षाtouch-initiation
स्पर्शदीक्षा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्पर्श + दीक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष (स्पर्शेण दीक्षा)
इयम्this
इयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
ईरिताis declared
ईरिता:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootईर् (धातु)
Formक्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (declared)