Shloka 2
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
हयग्रीव उवाच यदि ते देवताभावो यया कल्मषकर्दमाः / क्षाल्यन्ते च तथा पुसां दीक्षामाचक्ष्महे ऽत्र ताम्
Transliteration
hayagrīva uvāca yadi te devatābhāvo yayā kalmaṣakardamāḥ / kṣālyante ca tathā pusāṃ dīkṣāmācakṣmahe 'tra tām
Translation
હયગ્રીવે કહ્યું—જો તને દેવત્વભાવ જોઈએ, જેના દ્વારા મનુષ્યોના પાપરૂપ કાદવ ધોવાઈ જાય છે, તો અહીં અમે તે દીક્ષા વર્ણવીએ છીએ।
Word by Word
हयग्रीवःHayagrīva
हयग्रीवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहयग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय; शर्तार्थक (conditional particle)
तेof you/your
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) एकवचन; सर्वनाम
देवताभावःdivine state/divinity
देवताभावः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवतायाः भावः)
ययाby which
यया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
कल्मषकर्दमाःmud of sin/impurities
कल्मषकर्दमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकल्मष + कर्दम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारय (कल्मषरूपाः कर्दमाः)
क्षाल्यन्तेare washed away
क्षाल्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षल् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तथाthus/likewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/तुल्यताबोधक-अव्यय (adverb)
पुसाम्of men/people
पुसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपुंस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
दीक्षाम्initiation
दीक्षाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदीक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आचक्ष्महेwe declare/tell
आचक्ष्महे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन; उपसर्ग-आ (आचक्ष् = to declare)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशबोधक-अव्यय (locative adverb)
ताम्that (initiation)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम