Shloka 45
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
ईषद्भूभङ्गमात्रेण स्तम्भको जृंभकस्तथा / उच्चाटको मोहकश्च मारको दुष्टचेतसाम्
Transliteration
īṣadbhūbhaṅgamātreṇa stambhako jṛṃbhakastathā / uccāṭako mohakaśca mārako duṣṭacetasām
Translation
ભૂમિમાં અતિસૂક્ષ્મ ભંગમાત્રથી પણ તે સ્તંભન કરનાર અને જૃંભણ કરાવનાર બને છે; તે ઉચ્ચાટન કરનાર, મોહન કરનાર અને દુષ્ટચિત્તોનો મારક પણ છે.
Word by Word
ईषत्slightly
ईषत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootईषत् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/अल्पता-वाचक क्रियाविशेषण (adverb: slightly)
भू-भङ्ग-मात्रेणby mere bending of the earth/ground
भू-भङ्ग-मात्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + भङ्ग (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; तत्पुरुष (भूभङ्गस्य मात्रम्)
स्तम्भकःa stunner/paralyzer
स्तम्भकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्तम्भक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि विशेषण (one who causes paralysis/stoppage)
जृम्भकःa yawner/one causing gaping
जृम्भकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजृम्भक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि विशेषण
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अनुक्रम-वाचक (also/likewise)
उच्चाटकःan expeller/banisher
उच्चाटकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउच्चाटक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि विशेषण (one who drives away/expels)
मोहकःan infatuator/deluder
मोहकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमोहक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction: and)
मारकःa killer
मारकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि विशेषण (killer)
दुष्ट-चेतसाम्of evil-minded (persons)
दुष्ट-चेतसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक) + चेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; कर्मधारय (दुष्टं चेतः येषाम्)