Shloka 44
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
औन्नत्ये मेरुतुल्यः स्याद्गांभीर्येण महार्णवः / क्षणात्क्षोभकरो मूर्त्या ग्रामपल्लीपुरादिषु
Transliteration
aunnatye merutulyaḥ syādgāṃbhīryeṇa mahārṇavaḥ / kṣaṇātkṣobhakaro mūrtyā grāmapallīpurādiṣu
Translation
ઉન્નતિમાં તે મેરુ સમાન અને ગાંભીર્યમાં મહાસાગર સમાન છે. પોતાની મૂર્તિથી ગામ, પલ્લી અને પુર વગેરેમાં ક્ષણમાં જ ખળભળાટ જગાવે છે.
Word by Word
औन्नत्येin loftiness/elevation
औन्नत्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootऔन्नत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative of respect)
मेरु-तुल्यःequal to Meru
मेरु-तुल्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमेरु (प्रातिपदिक) + तुल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; उपमान-सम्बन्धे षष्ठी-तत्पुरुष (मेरोः तुल्यः)
स्यात्would be/is to be
स्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
गाम्भीर्येणby/with depth
गाम्भीर्येण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगाम्भीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrumental of respect)
महा-अर्णवःa great ocean
महा-अर्णवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय (महान् अर्णवः)
क्षणात्in an instant/from a moment
क्षणात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (ablative: from/in a moment)
क्षोभ-करःcausing agitation
क्षोभ-करः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षोभ (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (क्षोभं करोति इति)
मूर्त्याby (his) form
मूर्त्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrumental: by form/appearance)
ग्राम-पल्ली-पुर-आदिषुin villages, hamlets, towns, etc.
ग्राम-पल्ली-पुर-आदिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootग्राम (प्रातिपदिक) + पल्ली (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व (ग्रामाश्च पल्ल्यश्च पुराणि च) + 'आदि' (etc.)