Adhyaya 15
मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः (Manifestation of Madana-Kāmeśvara)
લલિતોપાખ્યાનના હયગ્રીવ–અગસ્ત્ય સંવાદમાં આ અધ્યાય સ્તુતિથી આગળ વધી એક દિવ્ય ઘટનાનું વર્ણન કરે છે. દેવી પોતાનું પરમ સ્વાતંત્ર્ય પ્રગટ કરે છે અને કહે છે કે તેમનો પ્રિય તેમના સ્વભાવને અનુરૂપ જ હોવો જોઈએ. દેવતાઓ સાથે બ્રહ્મા ધર્મ‑અર્થ આધારિત ઉપદેશ આપે છે અને લગ્નના ચાર પ્રકારો (ઉદ્વાહચતુષ્ટય)નું સંક્ષિપ્ત નિરૂપણ કરે છે. પછી દેવીને અદ્વૈત બ્રહ્મ અને કારણરૂપા પ્રકૃતિ તરીકે સ્તુતિ કરવામાં આવે છે. અંતે માળા પ્રસંગે દેવી આકાશમાં માળા ફેંકે છે; તે કામેશ્વર પર પડે છે, દેવગણ આનંદ કરે છે અને જગત‑મંગલ માટે વિધિપૂર્વક લગ્ન કરવાનો નિર્ણય થાય છે.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने मदनकामेश्वरप्रादुर्भावो नाम चतुर्दशो ऽध्यायः तच्छ्रुत्वा वचनं देवी मन्दस्मितमुखांबुजा / उवाच स ततो वाक्यं ब्रह्मविष्णुमुखान्सुरान्
આ રીતે શ્રીબ્રહ્માંડ મહાપુરાણના ઉત્તરભાગમાં, હયગ્રીવ-અગસ્ત્ય સંવાદમાં, લલિતોપાખ્યાન હેઠળ ‘મદનકામેશ્વર પ્રાદુર્ભાવ’ નામે ચૌદમો અધ્યાય છે. તે વચન સાંભળી મંદસ્મિત મુખકમળવાળી દેવીએ બ્રહ્મા-વિષ્ણુ વગેરે દેવોને સંબોધીને કહ્યું।
Verse 2
स्वतन्त्राहं सदा देवाः स्वेच्छाचारविहारिणी / ममानुरूपचरितो भविता तु मम प्रियः
હે દેવો! હું સદા સ્વતંત્ર છું, સ્વઇચ્છાનુસાર વિહાર કરનારી છું; મારો પ્રિય પણ મારા અનુરૂપ ચરિત્રવાળો જ થશે।
Verse 3
तथेति तत्प्रतिश्रुत्य सर्वेर्देवैः पितामहः / उवाच च महादेवीं धर्मार्थसहितं वचः
‘તથૈવ’ એવી પ્રતિજ્ઞા સર્વ દેવોથી સાંભળી પિતામહ બ્રહ્માએ મહાદેવીને ધર્મ અને અર્થથી યુક્ત વચન કહ્યું।
Verse 4
कालक्रीता क्रयक्रीता पितृदत्ता स्वयंयुता / नारीपुरुषयोरेवमुद्वाहस्तु चतुर्विधः
કાલક્રીતા, ક્રયક્રીતા, પિતૃદત્તા અને સ્વયંયુતા—સ્ત્રી-પુરુષનો ઉદ્વાહ આ રીતે ચાર પ્રકારનો છે।
Verse 5
कालक्रीता तु वेश्या स्यात्क्रयक्रीता तु दासिका / गन्धर्वोद्वाहिता युक्ता भार्या स्यात्पितृदत्तका
જે નિશ્ચિત સમયના મૂલ્યે ગ્રહણ કરાય તે વેશ્યા કહેવાય, અને જે ક્રય કરીને લેવાય તે દાસી. ગંધર્વ-વિવાહથી જોડાયેલી સ્ત્રી પત્ની છે; પિતાએ આપેલી કન્યাও પત્ની ગણાય છે.
Verse 6
समानधर्मिणी युक्ता भार्या पितृवशंवदा / यदद्वैतं परं ब्रह्म सदसद्भाववर्जितम्
જે સમાનધર્મિણી હોય અને પિતાની આજ્ઞાને અનુસરે તે પત્ની કહેવાય. જે પરમ બ્રહ્મ અદ્વૈત છે, તે સત્-અસત્ ભાવથી રહિત છે.
Verse 7
चिदानन्दात्मकं तस्मात्प्रकृतिः समजायत / त्वमेवासीच्च तद्ब्रह्म प्रकृतिः सा त्वमेव हि
ચિત્-આનંદસ્વરૂપ તે તત્ત્વમાંથી પ્રકૃતિ ઉત્પન્ન થઈ. તે બ્રહ્મ તું જ હતો; અને તે પ્રકૃતિ પણ નિશ્ચયે તું જ છે.
Verse 8
त्वमेवानादिरखिला कार्यकारणरूपिणी / त्वामेव हि विचिन्वन्ति योगिनः सनकादयः
તું જ અનાદિ અને સર્વરૂપ, કાર્ય-કારણરૂપિણી છે. સનકાદિ યોગીઓ તને જ સતત વિચારે છે.
Verse 9
सदसत्कर्मरूपां च व्यक्ताव्यक्तो दयात्मिकाम् / त्वामेव हि प्रशंसंति पञ्चब्रह्मस्वरूपिणीम्
તું જ સત્-અસત્ કર્મરૂપા, વ્યક્ત-અવ્યક્ત સ્વરૂપા અને દયામયી છે. પંચબ્રહ્મસ્વરૂપિણી તરીકે તારી જ સ્તુતિ થાય છે.
Verse 10
त्वामेव हि सृजस्यादौ त्वमेव ह्यवसि क्षणात् / भजस्व पुरुषं कञ्चिल्लोकानुग्रहकाम्यया
તમે જ આરંભે સૃષ્ટિ કરો છો, તમે જ ક્ષણમાં પાલન કરો છો; લોકાનુગ્રહની ઇચ્છાથી કોઈ પુરુષને વરો.
Verse 11
इति विज्ञापिता देवी ब्रह्मणा सकलैः सुरैः / स्रजमुद्यम्य हस्तेन चक्षेप गगनान्तरे
આ રીતે બ્રહ્મા અને સર્વ દેવોએ વિનંતી કરતાં દેવીએ હાથમાં માળા ઉઠાવી આકાશમધ્યે ફેંકી દીધી।
Verse 12
तयोत्सृष्टा हि सा माला शोभयन्ती नभस्थलम् / पपात कण्ठदेशे हि तदा कामेश्वरस्य तु
તેમણે ફેંકેલી તે માળા આકાશને શોભાવતી ત્યારે કામેશ્વરના કંઠપ્રદેશે આવી પડી।
Verse 13
ततो मुमुदिरे देवा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः / ववृषुः पुष्पवर्षाणि मन्दवातेरिता घनाः
ત્યારે બ્રહ્મા-વિષ્ણુ આગેવાન દેવો આનંદિત થયા; મંદ પવનથી પ્રેરિત વાદળોએ પુષ્પવર્ષા વરસાવી।
Verse 14
अथोवाच विधाता तु भगवन्तं जनार्दनम् / कर्तव्यो विधिनोद्वाहस्त्वनयोः शिवयोर्हरे
પછી વિધાતા (બ્રહ્મા) એ ભગવાન જનાર્દનને કહ્યું—હરે! આ બંને શિવ-શિવાનો વિધિપૂર્વક ઉદ્વાહ કરવો જોઈએ।
Verse 15
मुहुर्तो देवसम्प्राप्तो जगन्मङ्गलकारकः / त्वद्रूपा हि महादेवी सहजश्च भवानपि
આ શુભ મુહૂર્ત દેવોએ પ્રાપ્ત કર્યો છે, જે જગતનું મંગળ કરનાર છે. મહાદેવી ખરેખર તારા જ સ્વરૂપની છે, અને તું પણ સ્વભાવથી તેની સહચર છે।
Verse 16
दातुमर्हसि कल्याणीमस्मै कामशिवाय तु / तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवदेवस्त्रिविक्रमः
આ કામશિવ માટે કલ્યાણી (શુભા)ને આપવું તને યોગ્ય છે. તેનું વચન સાંભળીને દેવદેવ ત્રિવિક્રમે (સ્વીકાર કર્યો).
Verse 17
ददौ तस्यै विधानेन प्रीत्या तां शङ्कराय तु / देवर्षिपितृमुख्यानां सर्वेषां देवयोगिनाम्
તેણે વિધિ મુજબ અને પ્રીતિથી તેણીને શંકરાને અર્પણ કરી, દેવર્ષિ, પિતૃમુખ્યો તથા સર્વ દેવયોગીઓની સાક્ષીમાં।
Verse 18
कल्याणं कारयामास शिवयोरादिकेशवः / उपायनानि प्रददुः सर्वे ब्रह्मादयः सुराः
આદિકેશવે શિવ-દેવીનું કલ્યાણ (વિવાહ) કરાવ્યું. બ્રહ્મા આદિ સર્વ દેવોએ ઉપહાર અર્પણ કર્યા।
Verse 19
ददौ ब्रह्मेक्षुचापं तु वज्रसारमनश्वरम् / तयोः पुष्पायुधं प्रादादम्लानं हरिरव्ययम्
બ્રહ્માએ વજ્રસાર અને અનશ્વર ઇક્ષુચાપ આપ્યો. અવ્યય હરિએ તે બંનેને અમ્લાન પુષ્પાયુધ પ્રદાન કર્યું।
Verse 20
नागपाशं ददौ ताभ्यां वरुणो यादसांपतिः / अङ्कुशं च ददौ ताभ्यां विश्वकर्मा विशांपतिः
જલચરોના અધિપતિ વરુણે તેમને નાગપાશ આપ્યો; અને પ્રજાના અધિપતિ વિશ્વકર્માએ તેમને અંકુશ પણ અર્પણ કર્યો.
Verse 21
किरीटमग्निः प्रायच्छत्ताटङ्कौ चन्द्रभास्करौ / नवरत्नमयीं भूषां प्रादाद्रत्नाकरः स्वयम्
અગ્નિએ કિરીટ આપ્યું; ચંદ્ર અને સૂર્યે કાનના આભૂષણ (તાટંક) આપ્યાં; અને સ્વયં રત્નાકરે નવરત્નમયી ભૂષા અર્પી।
Verse 22
ददौ सुराणामधिपो मधुपात्रमथाक्षयम् / चिन्तामणिमयीं मालां कुबेरः प्रददौ तदा
દેવોના અધિપતિએ અક્ષય મધુપાત્ર આપ્યું; અને ત્યારે કુબેરે ચિંતામણિમયી માળા પ્રદાન કરી।
Verse 23
साम्राज्यसूचकं छत्रं ददौ लक्ष्मीपतिः स्वयम् / गङ्गा च यमुना ताभ्यां चामरे चन्द्रभास्वरे
સ્વયં લક્ષ્મીપતિએ સામ્રાજ્ય સૂચક છત્ર આપ્યું; અને ગંગા તથા યમુનાએ તેમને ચંદ્રપ્રભા સમા તેજસ્વી ચામર અર્પણ કર્યા.
Verse 24
अष्टौ च वसवो रुद्रा आदित्याश्चाश्विनौ तथा / दिक्पाला मरुतः साध्या गन्धर्वाः प्रमथेश्वराः / स्वानिस्वान्यायुधान्यस्यै प्रददुः परितोषिताः
આઠ વસુઓ, રુદ્રો, આદિત્યો તથા અશ્વિનીકુમારો; દિક્પાલો, મરુતો, સાધ્યો, ગંધર્વો અને પ્રમથેશ્વરો—બધા પ્રસન્ન થઈ તેને પોતાના-પોતાના આયુધો પ્રદાન કરવા લાગ્યા.
Verse 25
रथांश्च तुरगान्नागान्महावेगान्महाबलान् / उष्टानरोगानश्वांस्तान्क्षुत्तृष्णापरिवर्जितान् / ददुर्वज्रोपमाकारान्सायुधान्सपरिच्छदान्
તેઓએ રથો, ઘોડા અને હાથી—મહાવેગી અને મહાબલી—તથા રોગરહિત ઊંટ અને ભૂખ-તરસથી રહિત અશ્વો આપ્યા; વજ્રસમાન આકારવાળા, શસ્ત્રો સહિત અને સર્વ પરિચ્છદોથી યુક્ત।
Verse 26
अथाभिषेकमातेनुः साम्राज्ये शिवयोः शिवम् / अथाकरोद्विमानं च नाम्ना तु कुसुमाकरम्
પછી તેમણે શિવ-યુગલના સામ્રાજ્યમાં મંગલમય અભિષેક કર્યો; અને ત્યારબાદ ‘કુસુમાકર’ નામનું એક દિવ્ય વિમાન રચ્યું।
Verse 27
विधाताम्लानमालं वै नित्यं चाभेद्यमायुधैः / दिवि भुव्यन्तरिक्षे च कामगं सुसमृद्धिमत्
વિધાતાએ એવી માળ આપી જે કદી ન મલાય અને શસ્ત્રોથી સદૈવ અભેદ્ય; તે સ્વર્ગ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષમાં ઇચ્છાનુસાર ગમનશીલ અને અતિ સમૃદ્ધિસંપન્ન હતી।
Verse 28
यद्गन्धघ्राणमात्रेण भ्रान्तिरोगक्षुर्धातयः / तत्क्षणादेव नश्यन्ति मनोह्लादकरं शुभम्
જેની સુગંધ માત્ર સૂંઘતાં જ ભ્રમ, રોગ અને ક્ષુદ્ર ધાતુદોષ તે ક્ષણે નાશ પામે છે; તે શુભ અને મનને આનંદિત કરનાર છે।
Verse 29
तद्विमानमथारोप्य तावुभौ दिव्यदंपती / चामख्याजनच्छत्रध्वजयष्टिमनोहरम्
પછી તે દિવ્ય દંપતી તે વિમાનમાં આરોહણ કર્યું; તે ચામર, વ્યજન, છત્ર, ધ્વજ અને યષ્ટિઓથી મનોહર શોભાથી યુક્ત હતું।
Verse 30
वीणावेणुमृदङ्गादिविविधैस्तौर्यवादनैः / सेव्यमाना सुरगणैर्निर्गत्य नृपमन्दिरात्
વીણા, વેણુ, મૃદંગ વગેરે વિવિધ વાદ્યોના મધુર નાદથી શોભિત, દેવગણોની સેવા પામતી તે રાજમંદિરથી બહાર નીકળી।
Verse 31
ययौ वीथीं विहारेशा शोभयन्ती निजौजसा / प्रतिहर्म्याग्रसंस्थाभिरप्सरोभिः सहस्रशः
વિહારની અધિષ્ઠાત્રી તે પોતાના તેજથી માર્ગને શોભાવતી, મહેલોના અગ્રભાગે સ્થિત હજારો અપ્સરાઓ સાથે આગળ વધી।
Verse 32
सलाजाक्षतहस्ताभिः पुरन्ध्रीभिश्च वर्षिता / गाथाभिर्मङ्गलार्थाभिर्वीणावेण्वादिनिस्वनैः / तुष्यन्ती वीवीथिवीथीषु मन्दमन्दमथाययौ
સ્ત્રીઓ હાથમાં લાજા અને અક્ષત લઈને તેના પર છાંટતી હતી; મંગલગાથાઓ ગવાતી, વીણા-વેણુના નાદ ગુંજતા; તે પ્રસન્ન થઈ ગલીગલીમાં ધીમે ધીમે આગળ વધી।
Verse 33
प्रतिगृह्याप्स रोभिस्तु कृतं नीराजनाविधिम् / अवरुह्य विमानग्रात्प्रविवेश महासभाम्
અપ્સરાઓએ કરેલ નીરાજનવિધિ સ્વીકારી, તે વિમાનમાંથી ઉતરી મહાસભામાં પ્રવેશી।
Verse 34
सिंहासनमधिष्ठाय सह देवेन शंभुना / यद्यद्वाञ्छन्ति तत्रस्था मनसैव महाजनाः / सर्वज्ञा साक्षिपातेन तत्तत्कामानपूरयत्
દેવ શંભુ સાથે સિંહાસન પર બેસીને, ત્યાં હાજર મહાજનો મનમાં જે જે ઇચ્છે, સર્વજ્ઞા તે માત્ર દૃષ્ટિપાતથી તેમની તે તે કામનાઓ પૂર્ણ કરતી।
Verse 35
तद्दृष्ट्वा चरितं देव्या ब्रह्मा लोक पितामहः / कामाक्षीति तदाभिख्यां ददौ कामेश्वरीति च
દેવીનું તે ચરિત્ર જોઈ લોકપિતામહ બ્રહ્માએ ત્યારે તેણીને ‘કામાક્ષી’ તથા ‘કામેશ્વરી’ એવા નામો આપ્યાં।
Verse 36
ववर्षाश्चर्यमेघो ऽपि पुरे तस्मिंस्तदाज्ञया / महार्हाणि च वस्तूनि दिव्यान्याभरणानि च
તેણીની આજ્ઞાથી તે નગરમાં અદ્ભુત મેઘ વરસ્યો; અમૂલ્ય વસ્તુઓ અને દિવ્ય આભૂષણો વરસ્યા।
Verse 37
चिन्तामणिः कल्पवृक्षः कमला कामधेनवः / प्रतिवेश्म ततस्तस्थुः पुरो देव्याजयाय ते
પછી ચિંતામણિ, કલ્પવૃક્ષ, કમલા અને કામધેનુઓ—દેવીના જયઘોષ માટે—દરેક ગૃહના દ્વારે સ્થિત થયા।
Verse 38
तां सेवैकरसाकारां विमुक्तान्यक्रियागुणाः / सर्वकामार्थसंयुक्ता हृष्यन्तः सार्वकालिकम्
તેણીની સેવામાં એકરસ બની, નિષ્ક્રિય ગુણોથી મુક્ત થઈ, સર્વ કામનાઓ અને અર્થોથી યુક્ત થઈ તેઓ સર્વકાળ આનંદિત રહ્યા।
Verse 39
पितामहो हरिश्चैव महादेवश्च वासवः / अन्ये दिशामधीशास्तु सकला देवतागणाः
પિતામહ બ્રહ્મા, હરિ, મહાદેવ, વાસવ (ઇન્દ્ર) તથા અન્ય દિક્પાલ—સમસ્ત દેવગણ ત્યાં હાજર હતા।
Verse 40
देवर्षयो नारदाद्याः सनकाद्याश्च योगिनः / महर्षयश्च मन्वाद्या वशिष्ठाद्यास्तपोधनाः
દેવર્ષિ નારદ આદિ, સનક આદિ યોગી, તેમજ મનુ આદિ મહર્ષિ અને વશિષ્ઠ આદિ તપોધન ત્યાં હાજર હતા.
Verse 41
गन्धर्वाप्सरसो यक्षा याश्चान्या देवजातयः / दिवि भूम्यन्तरिक्षेषु ससंबाधं वसंति ये
ગંધર્વ, અપ્સરા, યક્ષ અને અન્ય દેવજાતિઓ—જે સ્વર્ગ, ભૂમિ અને અંતરિક્ષમાં ભીડ સાથે વસે છે—તે બધા ત્યાં હતા.
Verse 42
ते सर्वे चाप्यसंबाधं निवसंति स्म तत्पुरे
તે બધા તે નગરમાં કોઈ ભીડ વિના નિરાંતે નિવાસ કરવા લાગ્યા.
Verse 43
एवं तद्वत्सला देवी नान्यत्रैत्यखिलाज्जनात् / तोषयामास सततमनुरागेण भूयसा
આ રીતે તે જનસમૂહ પર વત્સલ એવી દેવી, સર્વ લોકોને છોડીને બીજે ક્યાંય ન જઈ, વધુ અનુરાગથી સતત તેમને પ્રસન્ન કરતી રહી.
Verse 44
राज्ञो महति भूर्लोके विदुषः सकलेप्सिताम् / राज्ञी दुदोहाभीष्टानि सर्वभूतलवासिनाम्
ભૂર્લોકમાં તે મહાન વિદ્વાન રાજાની સર્વ ઇચ્છિત વસ્તુઓ રાણીએ જાણે દોહીને, સર્વ ભૂતલવાસીઓને અભીષ્ટ ફળ આપ્યાં.
Verse 45
त्रिलोकैकमहीपाले सांबिके कामशङ्करे / दशवर्षसहस्राणि ययुः क्षण इवापरः
ત્રિલોકના એકમાત્ર મહીપાલ, અંબિકાને પ્રિય કામશંકરના રાજ્યમાં દસ હજાર વર્ષો પણ જાણે એક ક્ષણ સમા વીતી ગયા।
Verse 46
ततः कदा चिदागत्य नारदो भगवानृषिः / प्रणम्य परमां शक्तिं प्रोवाच विनयान्वितः
પછી ક્યારેક ભગવાન ઋષિ નારદ ત્યાં આવ્યા; પરમ શક્તિને પ્રણામ કરીને વિનયપૂર્વક બોલ્યા।
Verse 47
पर ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमैश्वरि / मदसद्भावसंकल्पविकल्पकलनात्मिका
હે પરમેશ્વરી! તમે પરબ્રહ્મ, પરમ ધામ અને પરમ પવિત્ર છો; મારા સત્-અસત્ ભાવોના સંકલ્પ-વિકલ્પની કલના-સ્વરૂપા તમે જ છો।
Verse 48
जगदभ्युदयार्थाय व्यक्तभावमुपागता / असज्जनविनाशार्था सज्जनाभ्युदयार्थिनी / प्रवृत्तिस्तव कल्याणि साधूनां रक्षणाय हि
હે કલ્યાણી! જગતના અભ્યुदય માટે તમે વ્યક્ત સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે; દુર્જનોના વિનાશ, સજ્જનોના ઉન્નતિ અને સાધુઓના રક્ષણ માટે જ તમારી આ પ્રવૃત્તિ છે।
Verse 49
अयं भण्डो ऽसुरो देवि बाधते जगतां त्रयम् / त्वयैकयैव जेतव्यो न शक्यस्त्वपरैः सुरैः
હે દેવી! આ ભંડ નામનો અસુર ત્રણેય લોકને પીડાવે છે; તેને માત્ર તમે એકલાં જ જીતી શકો, અન્ય દેવો માટે તે શક્ય નથી।
Verse 50
त्वत्सेवैकपरा देवाश्चिरकालमिहोषिताः / त्वदाज्ञया गमिष्यन्ति स्वानिस्वानि पुराणि तु
દેવો લાંબા સમયથી અહીં માત્ર તમારી સેવામાં પરાયણ રહી વસ્યા છે; તમારી આજ્ઞાથી તેઓ પોતાના-પોતાના પુરોમાં (લોકોમાં) પ્રસ્થાન કરશે.
Verse 51
अमङ्गलानि शून्यानि समृद्धार्थानि संत्वतः / एवं विज्ञापिता देवी नारदेनाखिलेश्वरी / स्वस्ववासनिवासाय प्रेषयामास चामरान्
તમારા સાન્નિધ્યમાં અમંગળ શૂન્ય થાય છે અને સર્વ પ્રયોજન સમૃદ્ધ બને છે. નારદે આમ નિવેદન કરતાં અખિલેશ્વરી દેવીએ ચામરોને તેમના-તેમના નિવાસસ્થાને મોકલ્યા.
Verse 52
ब्रह्माणं च हरिं शंभुं वासवादीन्दिशां पतीन् / यथार्हं पूजयित्वा तु प्रेषयामास चांबिका
અંબિકાએ બ્રહ્મા, હરિ, શંભુ તથા ઇન્દ્ર આદિ દિક્પાલોને યથાર્થ પૂજા કરીને વિદાય આપ્યો.
Verse 53
अपराधं ततस्त्यक्तुमपि संप्रेषिताः सुराः / स्वस्वांशैः शिवयोः सेवामादिपित्रोरकुर्वत
પછી દેવતાઓને અપરાધ ત્યાગવા માટે પણ મોકલવામાં આવ્યા; અને તેઓ પોતાના-પોતાના અંશો દ્વારા આદિપિતૃદંપતિ શિવ-શિવાની સેવા કરવા લાગ્યા.
Verse 54
एतदाख्यानमायुष्यं सर्वमङ्गलकारणम् / आविर्भावं महादेव्यास्तस्या राज्याभिषेचनम्
આ આખ્યાન આયુષ્યવર્ધક અને સર્વમંગળનું કારણ છે—મહાદેવીનો આવિર્ભાવ તથા તેનું રાજ્યાભિષેક.
Verse 55
यः प्रातरुत्थितो विद्वान्भक्तिश्रद्धासमन्वितः / जपेद्धनसमृद्धः स्यात्सुधासंमितवाग्भवेत्
જે વિદ્વાન પ્રાતઃ ઉઠીને ભક્તિ અને શ્રદ્ધાસહિત જપ કરે છે, તે ધનસમૃદ્ધ બને છે અને તેની વાણી અમૃતસમાન મધુર થાય છે।
Verse 56
नाशुभं विद्यते तस्य परत्रेह च धीमतः / यशः प्राप्नोति विपुलं समानोत्तमतामपि
તે ધીમાન માટે ઇહલોક અને પરલોકમાં કોઈ અશુભ નથી; તે વિશાળ યશ પ્રાપ્ત કરે છે અને સમાન રીતે ઉત્તમતાને પણ પામે છે।
Verse 57
अचला श्रीर्भवेतस्य श्रेयश्चैव पदेपदे / कदाचिन्न भयं तस्य तेजस्वी वीर्यवान्भवेत्
તેની શ્રી અચળ રહે છે અને પગલે પગલે કલ્યાણ થાય છે; તેને કદી ભય નથી; તે તેજસ્વી અને પરાક્રમી બને છે।
Verse 58
तापत्रयविहीनश्च पुरुषार्थैश्च पूर्यते / त्रिसंध्यं यो जपेन्नित्यं ध्यात्वा सिंहासनेश्वरीम्
સિંહાસનેશ્વરી દેવીનું ધ્યાન કરીને જે નિત્ય ત્રિસંધ્યા જપ કરે છે, તે ત્રિતાપથી રહિત થઈ પુરુષાર્થોથી પરિપૂર્ણ થાય છે।
Verse 59
षण्मासान्महतीं लक्ष्मीं प्राप्नुयाज्जापकोत्तमः
ઉત્તમ જપ કરનાર છ માસમાં મહાન લક્ષ્મી પ્રાપ્ત કરે છે।
Frequently Asked Questions
This chapter is primarily theological and ritual-normative rather than a vaṃśa catalog; its “lineage function” is indirect—legitimizing the divine consort pairing (Śakti–Kāmeśvara) that underwrites later sacred-historical authority in the Lalitopākhyāna frame.
It outlines a fourfold model of marriage (udvāha-catuṣṭaya) and characterizes certain forms (e.g., kālakrītā/krayakrītā) alongside gandharva and pitṛdattā, using ritual classification to align social practice with dharma and cosmic order.
The mālā functions as a public, cosmically witnessed selection-sign: the Goddess’ autonomous choice becomes an objective omen, prompting the devas to celebrate and Brahmā to urge a formal, auspicious rite—transforming metaphysical compatibility into ritually sanctioned union.