Adhyaya 15

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे प्रियव्रतवंशानुकीर्त्तनं नाम चतुदशो ऽध्यायः सूत उवाच एवं प्रजासन्निवेशं श्रुत्वा वै शांशपायनिः / पप्रच्छ नियतं सूतं पृथिव्युद धिविस्तरम्

આ રીતે શ્રીબ્રહ્માંડ મહાપુરાણમાં, વાયુપ્રોક્ત પૂર્વભાગના દ્વિતીય અનુષંગપાદમાં ‘પ્રિયવ્રતવંશાનુકીર્તન’ નામે ચૌદમો અધ્યાય. સૂત બોલ્યા—પ્રજાઓની આવી વ્યવસ્થા સાંભળી શાંશપાયનિએ નિયમિત ભાવથી સૂતને પૃથ્વી અને સમુદ્રના વિસ્તાર વિષે પૂછ્યું.

Verse 2

कति द्वीपा समुद्रा वा पवता वा कति स्मृताः / कियन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च काः स्मृताः

દ્વીપો કેટલા, સમુદ્રો કેટલા અને પર્વતો કેટલા સ્મૃત થયાં છે? તેમજ તેમાં વર્ષો કેટલા છે અને તેમાં કઈ કઈ નદીઓ કહેવાઈ છે?

Verse 3

महा भूतप्रमाणं च लोकालोकं तथैव च / पर्यायं परिमाणं च गतिं चन्द्रार्कयोस्तथा / एतत्प्रबूहि नः सर्वं विस्तरेण यथार्थतः

મહાભૂતોનું પ્રમાણ, લોકાલોકનું સ્વરૂપ, તેનો ક્રમ અને પરિમાણ, તેમજ ચંદ્ર-સૂર્યની ગતિ—આ બધું અમને યથાર્થ રીતે વિસ્તારે કહી જણાવો.

Verse 4

सूत उवाच हन्त वो ऽहं प्रवक्ष्यामि पृथिव्यायामविस्तरम्

સૂત બોલ્યા—સાંભળો, હું તમને પૃથ્વીના વિસ્તારનું વર્ણન કહું છું.

Verse 5

संख्यां चैव समुद्राणां द्वीपानां चैव विस्तरम् / द्वीपभेदसहस्राणि सप्तस्वन्तर्गतानि च

સમુદ્રોની સંખ્યા અને દ્વીપોનો વિસ્તાર, તેમજ તે સાતમાં અંતર્ગત દ્વીપભેદોના સહસ્રો પ્રકાર પણ।

Verse 6

न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं यैः सततं जगत् / सप्त द्वीपान्प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह

જેનાથી આ જગત સતત ચાલે છે, તેને અહીં ક્રમે કહેવું શક્ય નથી; ચંદ્ર-સૂર્ય અને ગ્રહો સહિત હું સાત દ્વીપોનું વર્ણન કરીશ।

Verse 7

तेषां मनुष्या स्तर्क्केण प्रमाणानि प्रचक्षते / अचिन्त्याः खलु ये भावा न तांस्तर्केण साधयेत्

તેમના વિષે મનુષ્યો તર્કથી પ્રમાણો બતાવે છે; પરંતુ જે ભાવો ખરેખર અચિંત્ય છે, તેમને તર્કથી સિદ્ધ ન કરવાં જોઈએ।

Verse 8

प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यं प्रचक्षते / नववर्षं प्रवक्ष्यामि जंबूद्वीपं यथातथम्

પ્રકૃતિઓથી પર જે છે તેને અચિંત્ય કહે છે; હવે હું જંબૂદ્વીપના નવ વર્ષોનું યથાતથ વર્ણન કરીશ।

Verse 9

विस्तरान्मण्डलाच्चैव योजनैस्तन्निबोधत / शतमेकं सहस्राणां योजनाग्रात्समन्ततः

તેનો વિસ્તાર અને પરિમંડળ યોજનાઓમાં સમજો; સર્વ દિશાઓમાં તે સહસ્રોમાં એક શત યોજન જેટલો ફેલાયેલો છે।

Verse 10

नानाजनपदाकीर्णः पुरैश्च विविधैश्शुभैः / सिद्धचारणसंकीणः पर्वतैरुपशोभितः

તે અનેક જનપદોથી ભરેલું, વિવિધ શુભ નગરોથી યુક્ત, સિદ્ધ અને ચારણોથી સંકીર્ણ તથા પર્વતોથી શોભિત હતું।

Verse 11

सर्वधातुनिबद्धैश्च शिलाजाल समुद्भवैः / पर्वतप्रभवाभिश्च नदीभिः सर्वतस्ततः

ત્યાં સર્વ ધાતુઓથી યુક્ત, શિલાજાળમાંથી ઉદ્ભવેલી અને પર્વતોમાંથી નીકળેલી નદીઓ સર્વત્ર ચારે તરફ વહેતી હતી।

Verse 12

जंबूद्वीपः पृथुः श्रीमान् सर्वतः पृथुमण्डलः / नवभिश्चावृतः सर्वो भुवनैर्भूतभावनैः

જંબૂદ્વીપ વિશાળ અને શ્રીમંત હતો; તેનું મંડળ સર્વત્ર વિસ્તૃત હતું, અને તે ભૂતભાવન એવા નવ ભુવનોથી સર્વથા આવૃત હતો।

Verse 13

लवणेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः / जंबूद्वीपस्य विस्तारात् समेन तु समन्ततः

તે સર્વ તરફ લવણ સમુદ્રથી ઘેરાયેલો હતો; અને તે સમુદ્ર પણ જંબૂદ્વીપના વિસ્તાર જેટલો જ સર્વત્ર સમરૂપે ફેલાયેલો હતો।

Verse 14

प्रागायताः सूपर्वाणः षडिमे वर्षपर्वताः / अवगाढा ह्युभयतः मसुद्रौ पूर्वपश्चिमौ

આ છ વર્ષપર્વતો પૂર્વ દિશામાં લાંબા, સુગઠિત પર્વસંધિઓવાળા હતા; અને તેઓ બંને તરફ—પૂર્વ તથા પશ્ચિમ સમુદ્રોમાં—ઘેરાઈ સુધી અવગાઢ થયેલા હતા।

Verse 15

हिमप्रायश्च हिमवान् हेमकूटश्च हेमवान् / सर्वर्त्तुषु सुखश्चापि निषधः पर्वतो महान्

હિમથી ભરપૂર હિમવાન, સુવર્ણશિખર હેમકૂટ અને હેમવાન; તેમજ સર્વ ઋતુઓમાં સુખદ એવો મહાન નિષધ પર્વત છે।

Verse 16

चतुर्वर्णश्च सौवर्णो मेरुश्चारुतमः स्मृतः / द्वात्रिंशच्च सहस्राणि विस्तीर्णः स च मूर्द्धनि

ચાર વર્ણોથી યુક્ત, સુવર્ણમય અને અતિ મનોહર એવો મેરુ કહેવાય છે; તેની શિખર પર તે બત્રીસ હજાર યોજન જેટલો વિસ્તૃત છે।

Verse 17

वृत्ताकृतिप्रमाणश्च चतुरस्रः समुच्छ्रितः / नानावर्णास्तु पार्श्वेषु प्रजापतिगुणान्वितः

તેનું પ્રમાણ વર્તુળાકાર છે અને તે ચતુરસ્ર રૂપે ઊંચે ઉઠેલું છે; તેના પાર्श્વોમાં નાનાવર્ણો છે અને તે પ્રજાપતિ-ગુણોથી યુક્ત છે।

Verse 18

नाभिबन्धनसंभूतो ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः / पूर्वतर्ः श्वेतवर्णश्च ब्राह्मणस्तस्य तेन तत्

અવ્યક્તજન્મ બ્રહ્માના નાભિબંધનમાંથી જે ઉત્પન્ન થયું, તે પૂર્વ દિશામાં શ્વેતવર્ણ બ્રાહ્મણ છે; તેથી તેવું કહેવાયું છે।

Verse 19

पार्श्वमुत्तरतस्तस्य रक्तवर्मः स्वभावतः / तेनास्य क्षत्त्रभावस्तु मेरोर्नानार्थकारणात्

તેના ઉત્તર પાર्श્વમાં સ્વભાવથી રક્તવર્ણ આવરણ છે; અનેક કારણોથી તેથી મેરુનો ક્ષત્રિયભાવ કહેવાયો છે।

Verse 20

पीतश्च दक्षिणेनासौ तेन वैश्यत्वमिष्यते / भृङ्गपत्रनिभश्चापि पश्चिमेन समाचितः

જે દક્ષિણ તરફ પીળા વર્ણનો છે, તેથી વૈશ્યત્વ માનવામાં આવે છે; અને જે પશ્ચિમ તરફ સ્થિત છે, તે ભૃંગપત્ર સમાન વર્ણવાળો કહેવાય છે.

Verse 21

तेनास्य शूद्रभावः स्यादिति वर्णाः प्रकीर्त्तिताः / वृत्तः स्वभावतः प्रोक्तो वर्णतः परिमाणतः

તેના કારણે તેને શૂદ્રભાવ થાય—આ રીતે વર્ણો પ્રકીર્તિત થયા. તેનો આકાર સ્વભાવથી કહેવાયો છે અને વર્ણથી તેનું પરિમાણ નિર્ધારિત થાય છે.

Verse 22

नीलश्च वैदुर्यमयः श्वेतः घुक्लो हिरण्मयः / मयुरबर्हवर्णस्तु शातकैंभश्च शृङ्गवान्

એક નীল, વૈદૂર્યમણિ સમાન; એક શ્વેત, ઉજ્જ્વલ અને હિરણ્મય; એક મયૂરબર્હ સમાન વર્ણવાળો; અને એક શાતકુંભ સમાન, શૃંગવાળો છે.

Verse 23

एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः / तेषामन्तरविष्कंभो नवसाहस्र उच्यते

આ પર્વતરાજો સિદ્ધો અને ચારણો દ્વારા સેવિત છે. એમની વચ્ચેનો વિસ્તાર નવસાહસ્ર (નવ હજાર) કહેવાય છે.

Verse 24

मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः समन्तमः / नवैवं तु सहस्राणि विस्तीर्णं सर्वतस्तु तत्

મધ્યમાં ‘ઇલાવૃત’ નામનો પ્રદેશ મહામેરુની ચારે બાજુ આવેલો છે. તે સર્વ દિશાઓમાં નવસાહસ્ર (નવ હજાર) જેટલો વિસ્તૃત કહેવાય છે.

Verse 25

मध्ये तस्य महामेरुर्विधूम इव पावकः / वेद्यर्द्धं दक्षिणं मेरोरुत्तरार्द्धं तथोत्तरम्

તેના મધ્યમાં મહામેરુ ધુમરહિત અગ્નિ સમાન તેજસ્વી છે. મેરુનું દક્ષિણાર્ધ વેદીરૂપ છે અને ઉત્તરાર્ધ પણ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સ્થિત છે.

Verse 26

वर्षाणि यानि षट् चैव तेषां ये वर्षपर्वताः / द्वे द्वे सहस्रे विस्तीर्णा योजनानां समुच्छ्रयात्

આ છ વર્ષોના વર્ષપર્વતો ઊંચાઈના પ્રમાણ મુજબ બે-બે સહસ્ર યોજન જેટલા વિસ્તૃત છે.

Verse 27

जंबूद्वीपस्य विस्तारात्तेषामायाम उच्यते / योजनानां सहस्राणि शतं द्वावायतौ गिरी

જંબૂદ્વીપના વિસ્તાર મુજબ તેમનો આયામ કહેવાય છે; તે પર્વતો લંબાઈમાં એક લાખ બે હજાર યોજન છે.

Verse 28

नीलश्च निषधश्चैव ताभ्यां हीनास्तु ये परे / श्वेतश्च हेमकूटश्च हिमवाञ्छृङ्गवांस्तथा

નીલ અને નિષધ; અને તેનાથી ઓછા અન્ય પર્વતો—શ્વેત, હેમકૂટ તથા શિખરોવાળો હિમવાન પણ છે.

Verse 29

नवती द्वे अशीती द्वे सहस्राण्यायतास्तु तेः / तेषां मध्ये जनपदास्तानि वर्णाणि सप्त वै

તેની લંબાઈ ક્રમે બાણુંવે અને બ્યાશી સહસ્ર યોજન છે. તેમના વચ્ચે જનપદો છે; તે ખરેખર સાત વર્ણ તરીકે વર્ણવાયા છે.

Verse 30

प्रपातविषमैस्तैस्तु पर्वतैरावृतानि तु / संततानि नदीभेदैरगम्यानि परस्परम्

તે પ્રદેશો ધોધોથી વિષમ એવા પર્વતોથી આવૃત છે અને નદીઓના અનેક પ્રવાહોથી સતત વિભાજિત છે; તેથી પરસ્પર અગમ્ય છે।

Verse 31

वसंति तेषु सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः / इदं हैमवतं वर्षं भारतं नाम विश्रुतम्

તેમા સર્વત્ર નાનાજાતિના પ્રાણીઓ વસે છે. આ હિમવત્સંબંધિત વર્ષ ‘ભારત’ નામે પ્રસિદ્ધ છે.

Verse 32

हेमकूटं परं ह्यस्मा न्नान्ना किंषुरुपं स्मृतम् / नैषधं हेमकूटात्तु हरिवर्षं तदुच्यते

આની પરે ‘હેમકૂટ’ છે, જેને ‘કિંષુરূপ’ પણ કહેવાયું છે. હેમકૂટ પછી ‘નૈષધ’ છે; તે જ ‘હરિવર્ષ’ કહેવાય છે.

Verse 33

हरिवर्षात्परं चापि मेरोश्व तदिलावृतम् / इलावृतात्पिरं नीलं सम्यकं नाम विश्रुतम्

હરિવર્ષ પછી, મેરુની પાસે ‘ઇલાવૃત’ છે. ઇલાવૃત પછી ‘નીલ’ છે, જે ‘સમ્યક’ નામે પ્રસિદ્ધ છે.

Verse 34

रम्यकात्परतर्ः श्वेतं विश्रुतं तद्धिरण्मयम् / हिरण्मयात्परं चैव शृङ्गवत्तः कुरु स्मृतम्

રમ્યક પછી ‘શ્વેત’ છે, જે ‘હિરણ્મય’ નામે પ્રસિદ્ધ છે. હિરણ્મય પછી ‘શૃંગવત્’ તરફનું ‘કુરુ’ સ્મૃત છે.

Verse 35

धनुःसंस्थे तु विज्ञेये द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे / दीर्घाणि तत्र चत्वारि मध्यमं तदिलावृतम्

ધનુ-સ્થિત પ્રદેશમાં દક્ષિણ અને ઉત્તર તરફ બે વર્ષ (દેશ) જાણવાં; ત્યાં ચાર દીર્ઘ પ્રદેશો છે અને મધ્યમાં તે જ ઇલાવૃત છે.

Verse 36

अर्वाक् च निषधस्याथ वेद्यर्द्धं दक्षिणं स्मृतम् / परं नीलवतो यच्च वेद्यर्द्धं तु तदुत्तरम्

નિષધ પર્વતની આ બાજુનો ભાગ વેદીનો દક્ષિણાર્ધ કહેવાય છે; અને નીલવતની પારનો ભાગ વેદીનો ઉત્તરાર્ધ માનવામાં આવે છે.

Verse 37

वेद्यर्द्धे दक्षिणे त्रीणि त्रीणि वर्षाणि चोत्तरे / तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो मेरुर्मध्य इलावृतम्

વેદીના દક્ષિણાર્ધમાં ત્રણ વર્ષ (દેશ) છે અને ઉત્તરાર્ધમાં પણ ત્રણ; બંનેની વચ્ચે મધ્યમાં મેરુ જાણવો, એ જ ઇલાવૃતનું મધ્ય છે.

Verse 38

दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेम तु / उदगायेतो महाशैलो माल्यवान्नाम नामतः

નીલ પર્વતના દક્ષિણમાં અને નિષધના ઉત્તરમાં, ઉત્તર દિશામાં વિસ્તરેલો ‘માલ્યવાન્’ નામનો મહાશૈલ છે.

Verse 39

योजनानां सहस्रं तु आनील निषधायतः / आयामतश्चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रकीर्तितः

નીલથી નિષધ સુધી તેની પહોળાઈ એક હજાર યોજન છે; અને તેની લંબાઈ બત્રીસ હજાર યોજન તરીકે પ્રકીર્તિત છે.

Verse 40

तस्य प्रतीच्यां विज्ञेयः पर्वतो गन्धमादनः / आयामतो ऽथ विस्तारान्माल्यवा नितिविश्रुतः

તેના પશ્ચિમ દિશામાં ગંધમાદન પર્વત જાણવો; અને આયામ તથા વિસ્તારના કારણે ‘માલ્યવાન’ નામે તે અત્યંત પ્રસિદ્ધ છે.

Verse 41

परिमण्डलयोर्मेरुर्मध्ये कनकपर्वतः / चतुर्वणः स सौवर्णः चतुरस्रः समुच्छ्रितः

પરિમંડલોની વચ્ચે મેરુના મધ્યમાં કનકપર્વત છે; તે ચાર વર્ણવાળો, સુવર્ણમય, ચતુરસ્ર અને ઊંચે ઉદ્ભાસિત છે.

Verse 42

सुमेरुः शुशुभेशुभ्रो राजव त्समधिष्ठितः / तरुणादित्यवर्णाभो विधूम इव पावकः

સુમેરુ શુભ્ર તેજથી રાજાસન પર સ્થિત હોય તેમ શોભ્યો; તે નવોદિત સૂર્યના વર્ણ સમાન, ધૂમરહિત અગ્નિ જેવી કાંતિ ધરાવતો હતો.

Verse 43

योजनानां सहस्राणि चतुरशीतरुच्छ्रितः / प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्विस्तृतः षोडशैव तु

તેની ઊંચાઈ ચોર્યાસી હજાર યોજન છે; નીચે તરફ સોળ (હજાર યોજન) અંદર પ્રવેશેલું છે, અને વિસ્તાર પણ સોળ (હજાર યોજન) જ છે.

Verse 44

शरावसंस्थितत्वात्तु द्वात्रिंशन्मूर्ध्निविस्तृतः / विस्तारात्रिगुणस्तस्य परिणाहः समन्ततः

શરાવ (પ્યાલા) જેવી રચના હોવાથી તેના શિખરે વિસ્તાર બત્રીસ (હજાર યોજન) છે; અને સર્વ તરફ તેનો પરિઘ તે વિસ્તારનો ત્રિગુણ છે.

Verse 45

मण्डलेन प्रमाणेन त्र्यस्रे मानं तदिष्यते / चत्वारिंशत्सहस्राणि योजनानां समन्ततः

મંડળના પ્રમાણથી ત્ર્યસ્રનું માન સ્વીકારવામાં આવે છે; સર્વ દિશામાં ચાલીસ હજાર યોજનનો વિસ્તાર છે.

Verse 46

अष्टाभिरधिकानि स्युस्त्र्यस्रे मानं प्रकीर्त्तितम् / चतुरस्रेण मानेन परिणाहः समन्ततः

ત્ર્યસ્રનું માન આઠથી વધુ કહેવાયું છે; ચતુરસ્રના પ્રમાણથી સર્વ દિશામાં પરિઘ (પરિણાહ) નિર્ધારિત થાય છે.

Verse 47

चतुः षष्टिसहस्राणि योजनानां विधीयते / स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः

તેનું પરિમાણ ચોસઠ હજાર યોજન નક્કી કરાયું છે; તે પર્વત મહાદિવ્ય છે અને દિવ્ય ઔષધિઓથી યુક્ત છે.

Verse 48

भुवनैरावृतः सर्वो जातरूपमयैः शुभैः / तत्र देवगणाः सर्वे गन्धर्वोरगराक्षसाः

તે સર્વત્ર શુભ સોનામય ભુવનોથી આવૃત છે; ત્યાં સર્વ દેવગણ, ગંધર્વ, ઉરગ અને રાક્ષસો નિવાસ કરે છે.

Verse 49

शैलराजे प्रदृश्यन्ते शुभाश्चाप्सरसां गणाः / स तु मेरुः परिवृतो भुवनैर्भूतभावनैः

શૈલરાજ પર શુભ અપ્સરાઓના ગણ દેખાય છે; તે મેરુ ભૂતભાવન ભુવનોથી પરિભ્રમિત છે.

Verse 50

चत्वारो यस्य देशा वै चतुःपार्श्वेष्वधिष्ठिताः / भद्राश्वा भरताश्वैव केतुमालाश्च पश्चिमाः

જેનાં ચારેય પાર्श્વોમાં ચાર દેશ સ્થિત છે—ભદ્રાશ્વ, ભરતાશ્વ અને પશ્ચિમમાં કેતુમાલ।

Verse 51

उत्तराः कुरवश्चैव कृतपुण्यप्रतिश्रयाः / गन्धमादनपर्श्वे तु परैषापरगण्डिका

ઉત્તર તરફ ઉત્તર કુરુઓ છે, જે કૃત પુણ્યના આશ્રય છે; ગંધમાદન પર્વતના પાર्श્વે પરૈષા અને અપરસગંડિકા છે।

Verse 52

सर्वर्त्तुरमणीया च नित्यं प्रमुदिता शिवा / द्वात्रिंशत्तु सहस्राणि योजनैः पूर्वपश्चिमात्

તે સર્વ ઋતુઓમાં રમણીય, સદા પ્રસન્ન અને કલ્યાણમય છે; પૂર્વથી પશ્ચિમ સુધી તેનો વિસ્તાર બત્રીસ હજાર યોજન છે।

Verse 53

आयामतश्चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रमाणतः / तत्र ते शुभकर्माणः केतुमालाः प्रतिष्ठिताः

લંબાઈના પ્રમાણથી તે ચોત્રીસ હજાર યોજન છે; ત્યાં શુભકર્મી કેતુમાલવાસીઓ પ્રતિષ્ઠિત છે।

Verse 54

तत्र काला नराः सर्वे महासत्त्वा महाबलाः / स्त्रियश्चोत्पल पत्राभाः सर्वास्ताः प्रियदर्शनाः

ત્યાંના બધા પુરુષો શ્યામવર્ણ, મહાસત્ત્વ અને મહાબળવાળા છે; અને સ્ત્રીઓ નીલ કમળના પાન જેવી કાંતિ ધરાવતી, સર્વે પ્રિયદર્શન છે।

Verse 55

तत्र दिव्यो महावृक्षः पनसः पड्रसाश्रयः / ईश्वरो ब्रह्मणः पुत्रः कामचारी मनोजवः

ત્યાં એક દિવ્ય મહાવૃક્ષ—પનસ—છે, જે ષડ્રસનો આશ્રય છે. ત્યાં બ્રહ્માનો પુત્ર ઈશ્વર છે; તે ઇચ્છાનુસાર વિચરનાર અને મન સમો વેગવાન છે.

Verse 56

तस्य पीत्वा फलरसं जीवन्ति च समायुतम् / पार्श्वे माल्यवतश्चापि पूर्वे ऽपूर्वा तु गण्डिका

તેના ફળરસને પીીને તેઓ દીર્ઘકાળ સુધી જીવંત રહે છે. તેની બાજુએ માલ્યવત છે અને પૂર્વ દિશામાં અપૂર્વ ગંડિકા છે.

Verse 57

आयामादथ विस्ताराद्यथैषापरगण्डिका / भद्राश्वास्तत्र विज्ञेया नित्यं मुदितमानसाः

લંબાઈ અને પહોળાઈમાં જેમ આ અપરસ ગંડિકા છે, તેમ જ (બીજી) ગંડિકા પણ છે. ત્યાં ભદ્રાશ્વ નામના લોકો જાણવાના; તેમના મન સદા પ્રસન્ન રહે છે.

Verse 58

भद्रशालवनं चात्र कालाम्रस्तु महाद्रुमः / तत्र ते पुरुषाः स्वेता महोत्साहा बलान्विताः

અહીં ભદ્રશાલનું વન છે અને કાલામ્ર નામનો મહાદ્રુમ પણ છે. ત્યાંના પુરુષો શ્વેતવર્ણ, મહોત્સાહી અને બળવાન છે.

Verse 59

स्त्रियः कुमुदवर्णाभाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः / चन्द्रप्रभाश्चन्द्रवर्णाः पूर्णचन्द्र निभाननाः

સ્ત્રીઓ કુમુદફૂલ જેવી વર્ણકાંતિ ધરાવતી, સુંદર અને મનોહર છે. તેઓ ચંદ્રપ્રભાયુક્ત, ચંદ્રવર્ણ અને પૂર્ણચંદ્ર સમાન મુખવાળી છે.

Verse 60

चन्द्रशीतलगात्र्यस्ताः स्त्रिय उत्पलगन्धिकाः / दशवर्षसहस्राणि तेषामायुरनामयम्

ત્યાંની સ્ત્રીઓ ચંદ્ર સમ શીતળ દેહવાળી અને ઉત્પલ જેવી સુગંધવાળી છે. તેમનું આયુષ્ય દસ હજાર વર્ષ છે અને તેઓ નિરામય રહે છે.

Verse 61

कालाम्रस्य रसं पीत्वा सर्वे च स्थिरयौवनाः / दक्षिणेन तु श्वेतस्य नीलस्यैवोत्तरेण च

કાળાં આમ્રનો રસ પીવાથી સૌનું યૌવન સ્થિર રહે છે—શ્વેત પર્વતના દક્ષિણમાં અને નીલ પર્વતના ઉત્તરમાં.

Verse 62

वर्षं रमणकं नाम जायन्ते तत्र मानवाः / रतिप्रधाना विमला जरादौर्गन्ध्यवर्जिताः

ત્યાં ‘રમણક’ નામના વર્ષમાં મનુષ્યો જન્મે છે—તેઓ રતિપ્રધાન, નિર્મળ, અને જરા તથા દુર્ગંધથી રહિત હોય છે.

Verse 63

शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वे च प्रियदर्शनाः / तत्रापि सुमहान्वृक्षो न्यग्रोधो रोहितो महान्

તેઓ બધા શુદ્ધ વંશસંપન્ન અને દર્શનને પ્રિય છે. ત્યાં એક અતિમહાન વૃક્ષ પણ છે—મહાન ન્યગ્રોધ, ‘રોહિત’ નામે.

Verse 64

तस्यापि ते फलरसं पिबन्तो वर्त्तयन्ति वै / दशवर्षसहस्राणि शतानि दश पञ्च च

તેઓ તે વૃક્ષના ફળરસને પીતા પીતા જીવન વિતાવે છે—દસ હજાર વર્ષ અને વધુ દસ તથા પાંચ સો (અર્થાત પંદર સો) વર્ષ.

Verse 65

जीवन्ति ते महाभागाः सदा त्दृष्टा नरोत्तमाः / दक्षिणे वै शृङ्गवतः श्वेतस्याप्युत्तरेण च

શૃંગવત પર્વતના દક્ષિણમાં અને શ્વેત પર્વતના ઉત્તર તરફ વસતા તે મહાભાગ્ય નરોત્તમો સદા જીવંત રહે છે.

Verse 66

वर्षं हैरण्वतं नाम यत्र हैरण्वती नदी / महाबलाः सुतेजस्का जायन्ते तत्र मानवाः

ત્યાં ‘હૈરણ્વત’ નામનું વર્ષ છે, જ્યાં હૈરણ્વતી નદી વહે છે; ત્યાં મનુષ્યો મહાબળવાન અને તેજસ્વી જન્મે છે.

Verse 67

यक्षा वीरा महासत्त्वा धनिनः प्रियदर्शनाः / एकादशसहस्राणि वर्षाणां ते महौजसः

તે યક્ષો વીર, મહાસત્ત્વવાન, ધનવાન અને મનોહર દર્શનવાળા છે; તે મહૌજસ્વી અગિયાર હજાર વર્ષ જીવે છે.

Verse 68

आयुः प्रमाणं जीवन्ति शतानि दश पञ्च च / यस्मिन्वर्षे महावृक्षो लकुचः षड्रसाश्रयः

તેઓ આયુષ્યના પ્રમાણરૂપે પંદર સો વર્ષ જીવે છે; તે વર્ષમાં ‘લકુચ’ નામનું મહાવૃક્ષ છે, જે છ રસોનું આશ્રયસ્થાન છે.

Verse 69

तस्य पीत्वा फलरसं ते जीवन्ति निरामयाः / त्रीणि शृङ्गवतः शृङ्गाण्युच्छ्रितानि महान्ति च

તેના ફળરસને પીીને તેઓ નિરોગી રહી જીવંત રહે છે; શૃંગવત પર્વતના ત્રણ શિખરો અત્યંત ઊંચા અને વિશાળ છે.

Verse 70

एकं मणिमयं तेषामेकं चैव हिरण्मयम् / सर्वरत्नमयं चैकं भवनैरुपशोभितम्

તેમનાં ભવન ત્રણ પ્રકારનાં—એક મણિમય, એક સુવર્ણમય અને એક સર્વરત્નમય; તે ભવનો દ્વારા શોભિત હતાં।

Verse 71

उत्तरे वै शृङ्गावतः समुद्रस्य च दक्षिणे / कुरवस्तत्र तद्वर्षं पुण्यं सिद्धनिषेवितम्

શૃંગાવત પર્વતના ઉત્તરે અને સમુદ્રના દક્ષિણમાં ‘કુરુ’ નામનું તે વર્ષ આવેલું છે; તે પુણ્ય છે અને સિદ્ધો દ્વારા સેવિત છે।

Verse 72

तत्र वृक्षा मधु फला नित्यपुष्पफलोपगाः / वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्वाभरणानि च

ત્યાં મધુર ફળવાળા વૃક્ષો સદા પુષ્પ-ફળોથી યુક્ત રહે છે; અને તેમના ફળોમાંથી વસ્ત્રો તથા આભૂષણો પણ ઉત્પન્ન થાય છે।

Verse 73

सर्वकामप्रदास्तत्र केचिद्वक्षा मनोरमाः / गन्धवर्णरसो पेतं प्रक्षरन्ति मधूत्तमम्

ત્યાં કેટલાક મનોહર વૃક્ષો સર્વકામપ્રદ છે; તેઓ સુગંધ, વર્ણ અને રસથી યુક્ત ઉત્તમ મધુ ઝરાવે છે।

Verse 74

अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र मनोरमाः / ये क्षरन्ति सदा क्षीरं षड्रसं ह्यमृतोपमम्

ત્યાં ‘ક્ષીરિણ’ નામના અન્ય મનોહર વૃક્ષો પણ છે; તેઓ સદા ષડ્રસયુક્ત, અમૃતસમાન ક્ષીર ઝરાવે છે।

Verse 75

सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकाञ्चनवालुका / सर्वर्तुसुखसंपन्ना न्निष्पङ्का नीरजा शुभा

ત્યાંની સમગ્ર ભૂમિ મણિમય છે, તેની વાળુ સૂક્ષ્મ સુવર્ણકણ જેવી છે. તે સર્વ ઋતુઓના સુખથી સંપન્ન, કાદવ રહિત, નિર્મળ અને શુભ છે.

Verse 76

देवलोकच्युतास्तत्र जायन्ते मानवाः शुभाः / शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वे च स्थिरयौवनाः

ત્યાં દેવલોકમાંથી ચ્યૂત થયેલા શુભ માનવો જન્મ લે છે. તેઓ સૌ શ્વેત-શુદ્ધ અભિજાત વંશથી સંપન્ન અને સ્થિર યૌવનવાળા હોય છે.

Verse 77

मिथुनानि प्रसूयन्ते स्त्रियश्चाप्सरसः समाः / तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबन्ति ह्यमृतो पमम्

ત્યાં યુગલો જ જન્મે છે અને સ્ત્રીઓ અપ્સરાઓ સમાન હોય છે. તેઓ ક્ષીરિણીઓનું ક્ષીર પીવે છે, જે અમૃત સમાન છે.

Verse 78

मिथुनं जायते सद्यः समं चैव विवर्द्धते / समं शीलं च रूपं च प्रियता चैव तत्समा

યુગલ તરત જ જન્મે છે અને સમાન રીતે જ વધે છે. તેમનું શીલ અને રૂપ સમાન હોય છે, અને પરસ્પર પ્રિયતા પણ તેવી જ સમાન રહે છે.

Verse 79

अन्योन्यमनुरक्ताश्च चक्रवाकसधर्मिणः / अनामया ह्यशोकाश्च नित्यं सुखनिषेविणः

તેઓ પરસ્પર અનુરક્ત હોય છે અને ચક્રવાક પક્ષીઓ જેવી એકનિષ્ઠ પ્રીતિ ધરાવે છે. તેઓ રોગરહિત, શોકરહિત અને નિત્ય સુખનો આસ્વાદ લેતા હોય છે.

Verse 80

त्रयोदशसहस्राणि शतानि दश पञ्च च / जीवन्ति ते महावीर्या न चान्यस्त्रीनिषेविणः

તે મહાવીરો તેર હજાર ત્રણસો પંદર વર્ષ જીવંત રહે છે અને પરસ્ત્રીસેવનમાં પ્રવૃત્ત નથી।