Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 35
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
धनुःसंस्थे तु विज्ञेये द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे / दीर्घाणि तत्र चत्वारि मध्यमं तदिलावृतम्
Transliteration
dhanuḥsaṃsthe tu vijñeye dve varṣe dakṣiṇottare / dīrghāṇi tatra catvāri madhyamaṃ tadilāvṛtam
Translation
ધનુ-સ્થિત પ્રદેશમાં દક્ષિણ અને ઉત્તર તરફ બે વર્ષ (દેશ) જાણવાં; ત્યાં ચાર દીર્ઘ પ્રદેશો છે અને મધ્યમાં તે જ ઇલાવૃત છે.
Word by Word
धनुः-संस्थेin the bow-shaped (region)
धनुः-संस्थे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootधनुस् (प्रातिपदिक) + संस्था (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), द्विवचन; अधिकरणे (locative) — ‘धनुषि संस्थे’ इति
तुindeed/and
तु:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थे
विज्ञेयेare to be known
विज्ञेये:
Vidhi/Predicate (विधेय)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु) + वि उपसर्ग; विज्ञेय (कृदन्त)
Formकृदन्त (gerundive/भाव्य), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; विधेयार्थे ‘ज्ञातव्ये/विज्ञेयौ’
द्वेtwo
द्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; संख्याविशेषण
वर्षेregions/tracts (varṣas)
वर्षे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; कर्तृ/विधेय-सम्बन्धे
दक्षिण-उत्तरेsouthern and northern
दक्षिण-उत्तरे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; द्वन्द्वसमास—दक्षिणं च उत्तरं च
दीर्घाणिlong/extended
दीर्घाणि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
चत्वारिfour
चत्वारि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; संख्याविशेषण
मध्यमम्the middle (one)
मध्यमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेष्य ‘इलावृतम्’ इति
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम विशेषण
इलावृतम्Ilāvṛta (name of the central region)
इलावृतम्:
Karta/Predicate nominative (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootइलावृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (proper noun)