Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 132

Devanagari script

अनुग्राह्यो भगवता दक्षश्चापि दिवौ कसः । ततः प्रहस्य भगवान्कर्पद्दी नीललोहितः । उवाच प्रणतान्देवान्दक्षं प्राचेतसं हरः

Transliteration

anugrāhyo bhagavatā dakṣaścāpi divau kasaḥ | tataḥ prahasya bhagavānkarpaddī nīlalohitaḥ | uvāca praṇatāndevāndakṣaṃ prācetasaṃ haraḥ

Translation

Dakṣa, et les dieux eux aussi, étaient dignes de recevoir la grâce du Seigneur. Alors le Bienheureux Nīlalohita, souriant, Hara s’adressa aux dieux prosternés et à Dakṣa, fils de Prācetas.

Word by Word

• अनुग्राह्यः: to be shown grace
• अनुग्राह्यः: Karta (Predicate adjective/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अनु-ग्रह् (धातु) + ण्यत् (कृदन्त)
• Form: ण्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/future passive participle): ‘to be favored’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भगवता: by the Lord
• भगवता: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• दक्षः: Dakṣa
• दक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/समुच्चय-अव्यय (also/even)

• दिवौकसः: the gods (heaven-dwellers)
• दिवौकसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दिवौकस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• प्रहस्य: having smiled
• प्रहस्य: Kriya (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-हस् (धातु) + क्त्वा/ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (absolutive): ‘having smiled/laughed’

• भगवान्: the Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कर्पद्दी: (epithet; reading uncertain)
• कर्पद्दी: Karta (Qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कर्पद्दी (प्रातिपदिक; पाठभेद/दुर्लभ-शब्द)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of भगवान्); शब्दार्थ/पाठ uncertain

• नील-लोहितः: blue and red-hued
• नील-लोहितः: Karta (Qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नील (प्रातिपदिक) + लोहित (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (copulative): ‘नीलश्च लोहितश्च’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of भगवान्/हरः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• प्रणतान्: bowed down
• प्रणतान्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र-नम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle) ‘pranata’ = ‘bowed’; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of देवान्)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• दक्षम्: Dakṣa
• दक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्राचेतसम्: son/descendant of Pracetas
• प्राचेतसम्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्राचेतस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of दक्षम्)

• हरः: Hara (Śiva)
• हरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Śiva (Hara, Nīlalohita)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Hara as Nīlalohita—radiant, slightly smiling—addresses the devas and Dakṣa (Prācetasa) who lie prostrate; the scene emphasizes humility and the Lord’s approachable majesty.

Characters & Entities

• Śiva (Hara, Nīlalohita)
• Dakṣa (Prācetasa)
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Grace descends upon those who bow in humility; divine compassion transforms conflict into restoration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, within the Vastrāpathakṣetra Māhātmya narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praṇāma (prostration) is highlighted as the posture of receiving anugraha (divine favor).