Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

नद्यः समुद्रसंयोगाः सर्वाः पुण्याः श्रुता मया । मोक्षारण्यानि दिव्यानि ।दिव्यक्षेत्राणि यानि च

Transliteration

nadyaḥ samudrasaṃyogāḥ sarvāḥ puṇyāḥ śrutā mayā | mokṣāraṇyāni divyāni |divyakṣetrāṇi yāni ca

Translation

J’ai entendu dire que tous les fleuves—surtout là où ils rejoignent l’océan—sont saints. Et j’ai entendu parler des forêts divines qui accordent la délivrance, ainsi que des kṣetra sacrés célébrés comme divins.

Word by Word

• नद्यः: rivers
• नद्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Feminine, Nominative, Plural)

• समुद्रसंयोगाः: (their) confluences with the ocean
• समुद्रसंयोगाः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: समुद्र + संयोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural); षष्ठी-तत्पुरुषः (समुद्रस्य संयोगः)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Feminine, Nominative, Plural); विशेषणम्

• पुण्याः: holy/meritorious
• पुण्याः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Feminine, Nominative, Plural); विशेषणम्

• श्रुताः: have been heard
• श्रुताः: Kriya (Predicate/क्रिया-भाव)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Feminine, Nom., Pl.); (नद्यः इत्यस्य विशेषणरूपेण)

• मया: by me
• मया: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental, Singular)

• मोक्षारण्यानि: forests that grant liberation
• मोक्षारण्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष + अरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Neuter, Nom./Acc., Pl.); षष्ठी-तत्पुरुषः (मोक्षस्य अरण्यानि)

• दिव्यानि: divine
• दिव्यानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Neuter, Nom./Acc., Pl.); विशेषणम्

• दिव्यक्षेत्राणि: divine sacred places
• दिव्यक्षेत्राणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिव्य + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Neuter, Nom./Acc., Pl.); कर्मधारयः (दिव्यानि क्षेत्राणि)

• यानि: which
• यानि: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Neuter, Nom./Acc., Pl.); सम्बन्धसूचक-सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (and)

Speaker

Pārvatī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Samudra-saṅgama (generic)

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A river meets the ocean in a radiant confluence; nearby a serene forest hermitage symbolizes mokṣa-araṇya; distant temples mark divya-kṣetras.

Characters & Entities

• Rivers
• Ocean confluence (samudrasaṃyoga)
• Mokṣāraṇya (liberation-forests)
• Divya-kṣetra (divine holy fields)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holiness is mapped onto geography—rivers, confluences, forests, and kṣetras—guiding seekers toward purification and liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse speaks generally of sacred geographies to prepare for the specific exaltation of Vastrāpatha Kṣetra in Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; confluences and sacred forests are implied as places for pilgrimage observances such as snāna, vrata, and worship.