Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

भीमेश्वरश्च तत्रैव ततः क्षेत्रं महाप्रभम् । तैलसारणिकंनाम त्रेतायां हैममारकम्

bhīmeśvaraśca tatraiva tataḥ kṣetraṃ mahāprabham | tailasāraṇikaṃnāma tretāyāṃ haimamārakam

Là aussi se trouve Bhīmeśvara ; puis (l’on parvient à) un domaine sacré d’un grand éclat, nommé Tailasāraṇika—connu à l’âge de Tretā sous le nom de Haimamāraka.

भीमेश्वरःBhīmeśvara (name)
भीमेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभीम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—भीमस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha (Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (ablatival adverb: ‘thereafter/from there’)
क्षेत्रम्the sacred field/region
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
महाप्रभम्very splendid/glorious
महाप्रभम्:
Visheshana (Adjective of क्षेत्रम्)
TypeAdjective
Rootमहाप्रभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण; समासः—महान् प्रभः/प्रभा यस्य (कर्मधारय-प्रायः)
तैलसारणिकम्Tailasāraṇika (name)
तैलसारणिकम्:
Karta/Predicate nominative (name)
TypeNoun
Rootतैल + सारणिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—तैलस्य सारणिकम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
नामnamed
नाम:
Sambandha (Naming)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देश (naming particle: ‘by name’)
त्रेतायाम्in the Tretā age
त्रेतायाम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
हैममारकम्Haimamāraka (name/epithet)
हैममारकम्:
Predicate nominative (appositional epithet/name)
TypeNoun
Rootहैम + मारक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—हैमम् मारकम् (कर्मधारय)

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Tailasāraṇika (Tretā-name: Haimamāraka); Bhīmeśvara

Type: kshetra

Listener: Devī (implied)

Scene: A radiant kṣetra with a Bhīmeśvara liṅga shrine; behind it, a split-time depiction: Tretā-era golden (haima) aura labeled Haimamāraka and present-era Tailasāraṇika, showing continuity across ages.

B
Bhīmeśvara
T
Tailasāraṇika
T
Tretā Yuga
H
Haimamāraka

FAQs

Tīrthas carry layered sanctity across ages; the Purāṇa preserves their ancient names to deepen remembrance and pilgrimage faith.

The radiant kṣetra called Tailasāraṇika (known in Tretā as Haimamāraka), along with the Bhīmeśvara shrine.

No direct ritual is stated here; the verse focuses on identifying the tīrtha and its yuga-specific name.