Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

पंचगव्यूतिमात्रं तु तत्क्षेत्रं संप्रकीर्तितम् । मृगीकुण्डं च तत्रैव सर्वपातकनाशनम्

paṃcagavyūtimātraṃ tu tatkṣetraṃ saṃprakīrtitam | mṛgīkuṇḍaṃ ca tatraiva sarvapātakanāśanam

On proclame que ce domaine sacré s’étend sur cinq gavyūti. Là aussi se trouve Mṛgīkuṇḍa, le bassin qui détruit tous les péchés.

पञ्चfive
पञ्च:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्या-विशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे एकवचने प्रथमा/द्वितीया (अव्यक्त-समासाङ्गत्वात्) — numeral adjective; neuter sg nom/acc (as compound member)
गव्यूतिa measure of distance ‘gavyūti’
गव्यूति:
Viśeṣya (Qualified noun/विशेष्य)
TypeNoun
Rootगव्यूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; (समासाङ्ग) — feminine (as compound member)
मात्रम्only to the extent; measure
मात्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — neuter accusative singular
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle); विरोध/अन्वयार्थक — particle (but/indeed)
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — neuter nominative singular (demonstrative)
क्षेत्रम्sacred field/place
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — neuter nominative singular
संप्रकीर्तितम्has been proclaimed/declared
संप्रकीर्तितम्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+प्र+कीर्त् (धातु) → संप्रकीर्तित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — past passive participle; neuter nom sg
मृगीकुण्डम्the ‘Mṛgī’ pond
मृगीकुण्डम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृगी + कुण्ड (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: मृग्याः कुण्डम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — neuter nom/acc sg
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
एवjust/indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
सर्वपातकनाशनम्destroyer of all sins
सर्वपातकनाशनम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + पातक + नाशन (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: सर्वेषां पातकानां नाशनम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — neuter nom/acc sg; विशेषणरूपेण

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Mṛgīkuṇḍa (within Tailasāraṇika/Vastrāpatha-kṣetra)

Type: kund

Listener: Devī (implied)

Scene: A sacred pool named Mṛgīkuṇḍa within a marked five-gavyūti kṣetra boundary; pilgrims bathing at dawn, priests chanting, sin-symbols dissolving into ripples.

V
Vastrāpatha-kṣetra
M
Mṛgīkuṇḍa
G
gavyūti

FAQs

Sacred geography is not abstract: the Purāṇa defines a tīrtha’s bounds and highlights a specific kuṇḍa whose contact grants purification.

Mṛgīkuṇḍa within the Vastrāpatha-kṣetra of Prabhāsa.

The verse implies tīrtha-purification through the kuṇḍa (typically via snāna), though the act is not explicitly stated.