Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 44

Devanagari script

धनानि संप्राप्य वराटिकां ये द्विजातिमुख्याय विधाय पूजाम् । यच्छंति नो निर्मलचेतना ये नराधमा दैवहता मृतास्ते

Transliteration

dhanāni saṃprāpya varāṭikāṃ ye dvijātimukhyāya vidhāya pūjām | yacchaṃti no nirmalacetanā ye narādhamā daivahatā mṛtāste

Translation

Ces hommes abjects qui, bien qu’ayant acquis des richesses, ne donnent pas même une seule pièce et n’offrent pas une vénération rituelle au plus éminent des deux-fois-nés (brāhmane), l’esprit sans pureté : le destin les frappe et ils meurent.

Word by Word

• धनानि: wealth, riches
• धनानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• संप्राप्य: having obtained
• संप्राप्य: Purvakala-kriya (Gerundial/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-√प्राप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया

• वराटिकाम्: a cowrie/coin (small coin)
• वराटिकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वराटिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• द्विजातिमुख्याय: to the chief among the twice-born
• द्विजातिमुख्याय: Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: द्विजातिमुख्य (प्रातिपदिक) = द्विजाति + मुख्य
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजातेः मुख्यः)

• विधाय: having performed
• विधाय: Purvakala-kriya (Gerundial/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वि-√धा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive) अव्यय

• पूजाम्: worship
• पूजाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• यच्छन्ति: give, offer
• यच्छन्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √यम् (धातु; यच्छति)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• नः: to us/our
• नः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी) बहुवचन (enclitic); 'our'

• निर्मलचेतनाः: pure-minded
• निर्मलचेतनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निर्मलचेतन (प्रातिपदिक) = निर्मल + चेतन
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (निर्मला चेतना येषाम्/निर्मल-चेतन)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक

• नराधमाः: worst of men
• नराधमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नराधम (प्रातिपदिक) = नर + अधम
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (नरेषु अधमाः)

• दैवहताः: struck by fate
• दैवहताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दैवहत (कृदन्त/प्रातिपदिक) = दैव + हत (√हन्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; समासः तत्पुरुषः (दैवेन हताः)

• मृताः: dead
• मृताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मृत (कृदन्त/प्रातिपदिक; √मृ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A wealthy pilgrim stands before a venerable brāhmaṇa; one path shows refusal and darkening fate; the other shows offering a single coin with reverence, brightening the scene with auspicious light.

Characters & Entities

• Dvija (twice-born)
• Dāna (charity)
• Pūjā (worship)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Wealth must be sanctified through charity and honouring the worthy; miserliness and impure intent lead to spiritual and worldly ruin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

In the Vastrāpatha-kṣetra māhātmya setting, tīrtha-visit is paired with dharma—especially dāna and pūjā—as the proper way to receive the place’s grace.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (giving, even a small coin) and pūjā (reverent worship/honouring) to a worthy dvija are explicitly recommended.