Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

Devanagari script

कस्मिंस्तीर्थे शुभे स्थाने छित्त्वा संसारबन्धनम् । अभयां दक्षिणां दत्त्वा शिवशिवेति भाषकः

Transliteration

kasmiṃstīrthe śubhe sthāne chittvā saṃsārabandhanam | abhayāṃ dakṣiṇāṃ dattvā śivaśiveti bhāṣakaḥ

Translation

«Dans quel tīrtha de bon augure, en quel lieu saint, l’on tranche les liens du saṃsāra—après avoir offert la dakṣiṇā qui dissipe la crainte et en répétant sans cesse : “Śiva, Śiva” ?»

Word by Word

• कस्मिन्: in which
• कस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• तीर्थे: in a sacred ford/place
• तीर्थे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• शुभे: auspicious
• शुभे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying तीर्थे/स्थाने)

• स्थाने: in a place
• स्थाने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• छित्त्वा: having cut off
• छित्त्वा: Kriya (क्रिया; पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: छिद् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): “having cut”

• संसारबन्धनम्: the bondage of worldly existence
• संसारबन्धनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: संसार + बन्धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: संसारस्य बन्धनम्)

• अभयाम्: fearless/safe
• अभयाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying दक्षिणाम्)

• दक्षिणाम्: a gift/fee (dakṣiṇā)
• दक्षिणाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriya (क्रिया; पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): “having given”

• शिव: Śiva
• शिव: Sambandha (सम्बन्ध; quotation)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इति-पूर्वं उद्धरण-पद (quoted word)

• शिव: Śiva
• शिव: Sambandha (सम्बन्ध; quotation)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (repetition)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-निपात (quotative particle)

• भाषकः: a speaker/one who utters
• भाषकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भाषक (प्रातिपदिक; √भाष् (धातु) + ण्वुल्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृवाचक-प्रातिपदिक

Speaker

Unspecified in snippet (context: a Purāṇic dialogue within Vastrāpathakṣetra Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Unspecified here (rhetorical question anticipating identification within Vastrāpatha/Prabhāsa)

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim asks a sage/authority about the one auspicious tīrtha that cuts saṃsāra-bondage; he holds a dakṣiṇā offering while his lips repeat ‘Śiva, Śiva’.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Liberation is linked with devotion (uttering ‘Śiva’) and dharmic giving (dakṣiṇā), especially when performed at a sanctified tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse rhetorically points to the praised pilgrimage setting within the Vastrāpathakṣetra Māhātmya (Prabhāsa Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering dakṣiṇā (a gift/fee given in a religious act) along with Śiva-nāma utterance (‘Śiva, Śiva’).