Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 32

दृष्टो देवैस्ततः सर्वैदंडपाणिगणेन च । देवानां प्रेक्षतां तत्र दण्डपाणिर्महागणः । चक्रोद्यतकरं दृष्ट्वा विष्णुं प्राहाब्जलोचनम्

dṛṣṭo devaistataḥ sarvaidaṃḍapāṇigaṇena ca | devānāṃ prekṣatāṃ tatra daṇḍapāṇirmahāgaṇaḥ | cakrodyatakaraṃ dṛṣṭvā viṣṇuṃ prāhābjalocanam

Alors il fut aperçu par tous les dieux et par les troupes de Daṇḍapāṇi. Tandis que les dieux regardaient en ce lieu, Daṇḍapāṇi, le grand gaṇa, voyant Viṣṇu la main levée pour lancer le disque, s’adressa à Celui aux yeux de lotus.

dṛṣṭaḥwas seen
dṛṣṭaḥ:
Kriyā (Passive predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
devaiḥby the gods
devaiḥ:
Karta (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Instrumental, Plural)
tataḥthen
tataḥ:
Kāla (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
sarvaiḥby all
sarvaiḥ:
Karta (Agent qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘devaiḥ’ विशेषण
daṇḍapāṇi-gaṇenaby the troop of Daṇḍapāṇi
daṇḍapāṇi-gaṇena:
Karta (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootdaṇḍa (प्रातिपदिक) + pāṇi (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (‘दण्डः पाणौ यस्य’ इति दण्डपाणिः) + षष्ठी-तत्पुरुष (‘दण्डपाणिनः गणः’)
caand
ca:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
devānāmof the gods
devānām:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Genitive, Plural)
prekṣatāmwhile watching
prekṣatām:
Kāla (Simultaneous action/काल)
TypeVerb
Rootpra + īkṣ (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (Genitive plural), ‘while (they) were watching’
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
daṇḍapāṇiḥDaṇḍapāṇi
daṇḍapāṇiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdaṇḍa + pāṇi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष/बहुव्रीहिरूढ (‘दण्डः पाणौ यस्य’)
mahāgaṇaḥthe great attendant (leader of a troop)
mahāgaṇaḥ:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (‘महान् गणः’)
cakra-udyata-karamhaving hand raised with the discus
cakra-udyata-karam:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootcakra (प्रातिपदिक) + udyata (उद्+यम् धातु, क्त) + kara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (बहुव्रीह्यर्थे), ‘whose hand is raised with the discus’; ‘viṣṇum’ विशेषण
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (Gerund), ‘having seen’
viṣṇumViṣṇu
viṣṇum:
Karma (Object of ‘prāha’/कर्म)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)
prāhasaid, spoke
prāha:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + ah (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
abja-locanamlotus-eyed
abja-locanam:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootabja (प्रातिपदिक) + locana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (‘अब्जे इव लोचने यस्य’), ‘viṣṇum’ विशेषण

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A divine court at Prabhāsa: devas assembled; Viṣṇu stands with Sudarśana-discus raised; the gaṇa Daṇḍapāṇi steps forward, staff in hand, addressing the lotus-eyed Lord to avert catastrophe.

D
Devas
D
Daṇḍapāṇi
G
Gaṇas
V
Viṣṇu (lotus-eyed)
C
Cakra

FAQs

When power escalates toward destruction, wise guardians (gaṇas) intervene—dharma includes timely counsel and de-escalation.

The scene belongs to Prabhāsa kṣetra’s sacred narrative orbit, associated with Somnātha and Kālabhairava.

None; the verse sets up a dialogue that will guide conduct rather than prescribe a rite.