Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

ईश्वर उवाच । इति दत्त्वा वरान्देवस्तत्रैवांतरधीयत । पृथिवीश्वरनामाभूत्तत्प्रभृत्येव शंकरः

īśvara uvāca | iti dattvā varāndevastatraivāṃtaradhīyata | pṛthivīśvaranāmābhūttatprabhṛtyeva śaṃkaraḥ

Īśvara dit : «Ayant ainsi accordé les grâces, le Dieu disparut sur-le-champ. Dès lors, Śaṅkara fut connu sous le nom de Pṛthivīśvara».

ईश्वरःĪśvara (Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्
इतिthus
इति:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; इत्यादि-उक्त्यर्थकः (quotative particle)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), पूर्वकालः (having given)
वरान्boons
वरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारण-निपातः (emphatic particle)
अन्तर्धीयतdisappeared
अन्तर्धीयत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअन्तर्धा (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्
पृथिवीश्वर-नामthe name ‘Pṛthivīśvara’
पृथिवीश्वर-नाम:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formसमासः (पृथिवीश्वर इति षष्ठी-तत्पुरुषः; ततः नाम इति सम्बन्ध-तत्पुरुषः), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम-रूपेण (as a name)
अभूत्became
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ्-लकारः (Aorist), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्
तत्from that
तत्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th) एकवचनस्य अव्ययीभाव-प्रयोगे (in compound with prabhṛti)
प्रभृतिfrom then onward
प्रभृति:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; आरम्भार्थकः (from then on)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारण-निपातः
शंकरःŚaṅkara
शंकरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Pṛthivīśvara (Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: Śiva, after granting boons, becomes subtle and vanishes at Prabhāsa; the radiant liṅga remains, now famed as Pṛthivīśvara, with devotees awed by the sudden antaradhāna.

Ī
Īśvara (Śiva)
Ś
Śaṅkara
P
Pṛthivīśvara

FAQs

Divine grace culminates in sacred naming—Śiva’s boons and presence consecrate the site and its Liṅga identity.

Prabhāsa-kṣetra, where Śiva is specifically known as Pṛthivīśvara.

No direct prescription; the verse provides speaker attribution and explains the emergence of the name Pṛthivīśvara.