Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 84

Devanagari script

कालानलस्य रुद्रस्य कालराजेन चाग्निना । दग्धास्ते जन्तवः सर्वे प्रभासे ये मृताः शुभे

Transliteration

kālānalasya rudrasya kālarājena cāgninā | dagdhāste jantavaḥ sarve prabhāse ye mṛtāḥ śubhe

Translation

Par le feu de Kāla—la flamme ardente de Rudra—et par le feu du Kālarāja (Yama), tous les êtres qui meurent dans l’auspicieux Prabhāsa sont consumés, leurs liens étant brûlés.

Word by Word

• कालानलस्य: of the fire of time
• कालानलस्य: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: काल + अनल (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम्; तत्पुरुषः—“कालस्य अनलः” = “fire of time”

• रुद्रस्य: of Rudra
• रुद्रस्य: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम्

• कालराजेन: by Kālarāja (Yama)
• कालराजेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: काल + राज (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम्; तत्पुरुषः—“कालस्य राजा” = “King of Time (Yama)”

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपातः

• अग्निना: by fire
• अग्निना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम्

• दग्धाः: burnt
• दग्धाः: Kriya (Predicate participle)
• Type: Adjective
• Root: दग्ध (कृदन्त; √दह् धातु)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त) = “burnt”

• ते: those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम्

• जन्तवः: creatures/beings
• जन्तवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन्तु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम्

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम्; adjective of जन्तवः

• प्रभासे: in Prabhāsa
• प्रभासे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम्

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम्; relative pronoun

• मृताः: dead
• मृताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मृत (कृदन्त; √मृ धातु)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम्; “dead”

• शुभे: in the auspicious (place)
• शुभे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम्; adjective of implied स्थान/क्षेत्र

Speaker

Śiva (addressing Devī/Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A metaphysical tableau: Prabhāsa as a radiant sacred ground where two purifying fires—Rudra’s blazing Kāla-fire and Yama’s judicial fire—burn away dark chains around departing beings, leaving a clear, luminous path upward.

Characters & Entities

• Rudra
• Kāla
• Kālarāja (Yama)
• Prabhāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Prabhāsa, death is transformed: the forces of time and death themselves become purifying fires that consume karmic bondage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, described as auspicious and liberative even at the moment of death.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the verse offers a theological explanation (purifying fire of Kāla/Rudra and Yama) for the promised kṣetra-mukti.