Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

इन्दुमत्युवाच । त्वं वेत्सि भगवन्सर्वमतीतानागतं विभो । पृच्छे त्वां कौतुकाविष्टा तस्मात्त्वं क्षंतुमर्हसि

indumatyuvāca | tvaṃ vetsi bhagavansarvamatītānāgataṃ vibho | pṛcche tvāṃ kautukāviṣṭā tasmāttvaṃ kṣaṃtumarhasi

Indumatī dit : «Ô Bienheureux Seigneur, ô Maître tout-puissant, tu connais tout, le passé comme l’avenir. Je t’interroge, saisie de curiosité ; daigne donc me supporter et me pardonner.»

इन्दुमतीIndumatī
इन्दुमती:
Karta (Speaker/वक्ता)
TypeNoun
Rootइन्दुमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषार्थे (2nd person pronoun), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
वेत्सिknow
वेत्सि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
भगवन्O Lord
भगवन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘वेत्सि’ इत्यस्य कर्म
अतीत-अनागतम्past and future
अतीत-अनागतम्:
Karma (Object-Qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअतीत (प्रातिपदिक) + अनागत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; द्वन्द्व-समासः (इतरेतर-द्वन्द्वः) ‘अतीतं च अनागतं च’
विभोO mighty one
विभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
पृच्छेI ask
पृच्छे:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
कौतुक-आविष्टाovercome by curiosity
कौतुक-आविष्टा:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकौतुक (प्रातिपदिक) + आविष्ट (आ + विश्-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (तृतीया/सप्तमीभावः) ‘कौतुकena आविष्टा’ = seized by curiosity
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (हेतौ/तस्मादर्थे) — ‘therefore/for that reason’
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
क्षन्तुम्to forgive
क्षन्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootक्षम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive/तुमन्त), ‘to forgive’
अर्हसिought, are worthy
अर्हसि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Indumatī

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Indumatī addresses the sage with folded hands, eyes earnest; the sage appears luminous and composed, suggesting omniscience; the king watches attentively.

I
Indumatī
B
bhagavan (sage)
V
vibhu (lordly sage)

FAQs

Sincere spiritual curiosity becomes fruitful when joined with humility and a request for forgiveness before questioning a realized teacher.

The inquiry unfolds within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya framework, tied to the sanctity of Prabhāsa and its dharmic narratives.

No ritual is prescribed; the verse emphasizes the dharmic method of asking questions respectfully.