Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 65

ब्रह्मासृजत्सखीं तस्याः कपिलां विपुलेक्षणाम् । हरिणीं हरिरप्याशु वज्रिणीमपि देवराट् । न्यंकुं विनोदनार्थं च सरस्वत्या ददौ हरः

brahmāsṛjatsakhīṃ tasyāḥ kapilāṃ vipulekṣaṇām | hariṇīṃ harirapyāśu vajriṇīmapi devarāṭ | nyaṃkuṃ vinodanārthaṃ ca sarasvatyā dadau haraḥ

Brahmā lui créa une compagne : Kapilā, aux yeux immenses. Hari aussi façonna promptement une autre compagne, Hariṇī ; et le roi des dieux, Indra, fit également Vajriṇī. Et Hara (Śiva) donna à Sarasvatī Nyaṅku pour son divertissement.

brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
asṛjatcreated
asṛjat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (धातु)
Formलुङ् (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
sakhīma female companion/friend
sakhīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsakhī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
kapilāmtawny/brown
kapilām:
Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootkapilā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (sakhīm)
vipula-īkṣaṇāmwide-eyed
vipula-īkṣaṇām:
Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootvipula (प्रातिपदिक) + īkṣaṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (sakhīm)
hariṇīmdoe-like
hariṇīm:
Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Roothariṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (sakhīm)
hariḥHari (Viṣṇu)
hariḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव
āśuquickly
āśu:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootāśu (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
vajriṇīmthunderbolt-bearing (female)
vajriṇīm:
Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootvajriṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (sakhīm)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय
devarāṭking of the gods (Indra)
devarāṭ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + rāṭ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; देवाणां राजा (षष्ठी-तत्पुरुष)
nyaṅkuman antelope (nyaṅku)
nyaṅkum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnyaṅku (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
vinodana-arthamfor amusement
vinodana-artham:
Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
TypeNoun
Rootvinodana (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विनोदनस्य अर्थः (षष्ठी-तत्पुरुष); प्रयोजनार्थे (purpose)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
sarasvatyāto/for Sarasvatī; by Sarasvatī (instr.)
sarasvatyā:
Karaṇa/Agent-instrumental (करण/कर्तृ-तृतीया)
TypeNoun
Rootsarasvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
dadaugave
dadau:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdā (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
haraḥHara (Śiva)
haraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Scene: A divine assembly: Brahmā creates Kapilā; Hari fashions Hariṇī; Indra forms Vajriṇī; Hara gifts Nyaṅku to Sarasvatī for diversion—Sarasvatī at center, transitioning from sorrow to solace.

B
Brahmā
H
Hari (Viṣṇu)
I
Indra (Devarāṭ)
H
Hara (Śiva)
S
Sarasvatī
K
Kapilā
H
Hariṇī
V
Vajriṇī
N
Nyaṅku

FAQs

Sacred geography is supported by cosmic harmony—deities cooperate to uphold and console divine powers that purify the world.

The verse continues the Prabhāsa-kṣetra tīrtha narrative connected with Sarasvatī and the Gaṅgā-samāgama episode, rather than naming a new tīrtha explicitly.

No ritual instruction is given; it is etiological narrative explaining divine actions associated with the sacred region.