Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 106

सरस्वतीति वै लोके वर्तते नाम सांप्रतम् । अतीतं नाम यत्तस्याः कमंडलुभवेति च । रत्नाकरेति सामुद्रं सत्यं नामांतरं पुरा

sarasvatīti vai loke vartate nāma sāṃpratam | atītaṃ nāma yattasyāḥ kamaṃḍalubhaveti ca | ratnākareti sāmudraṃ satyaṃ nāmāṃtaraṃ purā

Dans le monde d’aujourd’hui, elle est connue sous le nom de « Sarasvatī ». Son ancien nom était « Kamaṇḍalubhava » (née du vase d’eau), et « Ratnākara » fut véritablement, jadis, son nom d’essence océanique.

सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; नामरूपेण
इतिthus (called)
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक-अव्यय
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
वर्ततेis current/prevails
वर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्
नामthe name
नाम:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वर्तते’ इत्यस्य विषयः (as ‘name’ understood)
सांप्रतम्at present
सांप्रतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसांप्रतम् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (present/current)
अतीतम्former/past
अतीतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअतीत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘नाम’ इत्यस्य विशेषणम्
नामname
नाम:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-सम्बोधनम् (relative pronoun)
तस्याःof her/of it
तस्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
कमण्डलुभवा‘Kamaṇḍalubhavā’
कमण्डलुभवा:
Karta (Subject-complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootकमण्डलु + भव (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (कमण्डलोः भवः/भवा) नामरूपेण
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक-अव्यय
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
रत्नाकरा‘Ratnākara’ (mine of gems)
रत्नाकरा:
Karta (Subject-complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootरत्न + आकर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रत्नानाम् आकरः) नामरूपेण
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक-अव्यय
सामुद्रम्oceanic/sea-related
सामुद्रम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसामुद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘नाम’/‘नामा(म्)’ इत्यस्य विशेषणम् (oceanic/pertaining to sea)
सत्यम्true
सत्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘नामा(म्)अन्तरम्’ इत्यस्य विशेषणम् (true)
नामान्तरम्another name
नामान्तरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (नाम्नः अन्तरम्)
पुराformerly
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time: formerly)

Narrator (contextual Purāṇic voice within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha: Sarasvatī (with Ratnākara oceanic aspect at Prabhāsa)

Type: sangam

Listener: General audience within māhātmya frame

Scene: Triptych of Sarasvatī’s identities: (1) emerging from a sage’s kamaṇḍalu as a luminous stream, (2) flowing as Sarasvatī with vīṇā-bearing devī above the waters, (3) merging into the ocean labeled Ratnākara with jewel-like waves.

S
Sarasvatī
K
Kamaṇḍalubhava
R
Ratnākara

FAQs

Divine realities are one, yet described through many names reflecting function, origin-myth, and sacred geography.

Prabhāsa-kṣetra’s māhātmya context frames Sarasvatī’s names, especially her ocean-linked identity near the coast.

None; it is a doctrinal-geographical clarification of names rather than instruction for worship.