Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

अयने चोत्तरे पूज्य गोलक्ष फलमाप्नुयात् । यः श्राद्धं कुरुते चात्र अयने चोत्तरे द्विजः । भूयात्तस्य फलं कृत्स्नं गयाश्राद्धस्य सत्तमाः

ayane cottare pūjya golakṣa phalamāpnuyāt | yaḥ śrāddhaṃ kurute cātra ayane cottare dvijaḥ | bhūyāttasya phalaṃ kṛtsnaṃ gayāśrāddhasya sattamāḥ

Si l’adoration est accomplie durant l’uttarāyaṇa (solstice du nord), on obtient le fruit du don de cent mille vaches. Et le dvija qui, ici, accomplit le śrāddha durant l’uttarāyaṇa reçoit en entier le mérite du fameux Gayā-śrāddha, ô meilleur des hommes de bien.

अयनेin the solstice (ayana)
अयने:
Adhikarana (Temporal locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
उत्तरेnorthern (uttara)
उत्तरे:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अयन-विशेषण (उत्तरायण)
पूज्यto be worshipped, worshipping (as required)
पूज्य:
Kriya-vishesana (Obligation/qualifier)
TypeAdjective
Rootपूज्य (प्रातिपदिक; √पूज् + यत्)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/भाव्य); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (कर्मणि) ‘पूजनीयम्/पूज्ये’ अर्थे
गोलक्षa lakh of cows (as merit-measure)
गोलक्ष:
Visheshana (Qualifier)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + लक्ष (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (गवां लक्षम् = 100,000 cows); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; फल-विशेषण
फलम्fruit, result
फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आप्नुयात्may obtain, would attain
आप्नुयात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यःwhoever
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कुरुतेdoes, performs
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
अयनेin the solstice
अयने:
Adhikarana (Temporal locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
उत्तरेnorthern
उत्तरे:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अयन-विशेषण
द्विजःa brāhmaṇa (twice-born)
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूयात्may be, may become (accrue)
भूयात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative/benedictive), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तस्यof him
तस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
फलम्fruit, result
फलम्:
Karta/Pratipadyam (Result as subject)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कृत्स्नम्entire, complete
कृत्स्नम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; फल-विशेषण
गयाश्राद्धस्यof the Gayā-śrāddha
गयाश्राद्धस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootगया (प्रातिपदिक) + श्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (गयायां श्राद्धम्); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सत्तमाःO best ones / excellent people
सत्तमाः:
Sambodhana/Address (Vocative sense)
TypeNoun
Rootसत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बोधनार्थे (हे सत्तमाः) अपि सम्भवः

Agastya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Uttarāyaṇa śrāddha/dāna-kāla)

Type: kshetra

Listener: A respected interlocutor/audience addressed as ‘best of the good’

Scene: At Prabhāsa during Uttarāyaṇa: priests and a dvija perform śrāddha—piṇḍas, darbha, water libations—near a shrine; cows and gifts are symbolically present, indicating go-dāna-scale merit; the sun’s northward course is suggested by bright, auspicious light.

U
Uttarāyaṇa
Ś
Śrāddha
G
Gayā
H
Hāṭakeśvara
P
Prabhāsa Kṣetra

FAQs

Right season and right place elevate both worship and ancestral rites, showing dharma’s power through tīrtha and kāla.

Prabhāsa Kṣetra (Hāṭakeśvara/Agastya-āśrama context), whose śrāddha is equated with Gayā’s.

Perform pūjā and śrāddha here during uttarāyaṇa/uttara-ayana for exceptionally amplified merit.