Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

तेन ज्वालासमूहेन व्याप्तं कुण्डं चतुर्दिशम् । तप्तोदकुण्डमभवत्तेन ख्यातं धरातले

tena jvālāsamūhena vyāptaṃ kuṇḍaṃ caturdiśam | taptodakuṇḍamabhavattena khyātaṃ dharātale

Par cette masse de flammes, le bassin s’étendit aux quatre directions. Il devint le Taptodakuṇḍa, et par là même il fut renommé sur la terre.

तेनby that; with that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (करण/सह), एकवचनम्; सर्वनाम
ज्वाला-समूहेनby the mass of flames
ज्वाला-समूहेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootज्वाला (प्रातिपदिक) + समूह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (ज्वालानां समूहः)
व्याप्तम्pervaded; filled
व्याप्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootव्याप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि/भूतकृत), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे ‘कुण्डम्’ इति कर्मणः विशेषणम्
कुण्डम्the pond/pit (kuṇḍa)
कुण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्
चतुर्दिशम्in all four directions; four-sided
चतुर्दिशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + दिश् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; तत्पुरुषः (चतस्रः दिशः यस्य) — ‘कुण्डम्’ इति विशेषणम्
तप्त-उद-कुण्डम्the hot-water pond
तप्त-उद-कुण्डम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; तत्पुरुषः (तप्तम् उदकम् यस्मिन् तत् कुण्डम्)
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
तेनtherefore; by that reason
तेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; सर्वनाम
ख्यातम्renowned; well-known
ख्यातम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘तप्तोदकुण्डम्’ इति कर्तृपदस्य विशेषणम्
धरातलेon the surface of the earth
धरातले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरा (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्; तत्पुरुषः (धरायाः तलम्)

Narrator

Tirtha: Taptodakuṇḍa

Type: kund

Listener: Kṛṣṇa

Scene: A ring of flames radiates outward from the kund, touching the four directions; the pool widens, its surface shimmering like molten gold, while onlookers witness the birth of ‘Taptodakuṇḍa’.

T
Taptodakuṇḍa

FAQs

A tīrtha’s fame arises from divine consecration; sacred places become universally known because they carry transformative spiritual power.

Taptodakuṇḍa in Prabhāsa Kṣetra.

Not explicit here; the verse establishes the tīrtha’s identity and renown, supporting later practice of pilgrimage and bathing.