Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 37

ततः पीडासमाक्रांतो विष्णुः संस्मरते हरम् । तत्क्षणादागतो रुद्रः किं करोमि महाबलः

tataḥ pīḍāsamākrāṃto viṣṇuḥ saṃsmarate haram | tatkṣaṇādāgato rudraḥ kiṃ karomi mahābalaḥ

Alors Viṣṇu, accablé par l’effort, se souvint de Hara (Śiva). À l’instant même Rudra arriva et dit : «Ô puissant, que dois-je faire ?»

ततःthen
ततः:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (thereupon)
पीडा-समाक्रान्तःoverwhelmed by pain
पीडा-समाक्रान्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपीडा (प्रातिपदिक) + सम् + आ + क्रम् (धातु)
Formक्त (past passive participle) ‘समाक्रान्त’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—पीडया समाक्रान्तः (तृतीया-तत्पुरुष)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
संस्मरतेremembers
संस्मरते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + स्मृ (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
हरम्Hara (Śiva)
हरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तत्-क्षणात्immediately
तत्-क्षणात्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; पञ्चमी-अर्थे अव्यय (immediately/at that moment)
आगतःhaving come / arrived
आगतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ + गम् (धातु)
Formक्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘रुद्रः’ इत्यस्य विशेषणम्
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म) एकवचन; प्रश्नार्थक (interrogative)
करोमिdo I do / shall I do
करोमि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
महाबलःthe mighty one
महाबलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहाबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—महान् बलः यस्य (कर्मधारय)

Narrator; direct speech by Rudra (Śiva) at the end

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Scene: Viṣṇu, strained in combat, turns inward in remembrance; instantly Rudra manifests—radiant, ash-smeared, trident-bearing—asking what service is required.

V
Viṣṇu
H
Hara
R
Rudra (Śiva)

FAQs

Remembrance of the divine (smaraṇa) is portrayed as immediately efficacious—Śiva responds at once when sincerely invoked.

Prabhāsa Kṣetra; the episode proceeds toward the origin and fame of Taptodakuṇḍa.

The verse implies devotional smaraṇa (remembrance) as a spiritual act; explicit ritual details appear in subsequent verses.