Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

तप्तोदकुंडसामीप्ये तत्र गच्छत भोः सुराः । कल्पेकल्पे तु तेनैव विध्यतेऽसौ हि दानवः

taptodakuṃḍasāmīpye tatra gacchata bhoḥ surāḥ | kalpekalpe tu tenaiva vidhyate'sau hi dānavaḥ

Près de l’étang de Taptodaka—allez-y, ô dieux. À chaque kalpa, c’est par Celui-là même (Stutisvāmin) que ce dānava est terrassé.

तप्तोदकुंडसामीप्येnear the hot-water pond
तप्तोदकुंडसामीप्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतप्त (कृदन्त) + उदक (प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक) + सामीप्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—‘तप्तोदककुण्ड’ (कर्मधारय/तत्पुरुषः: तप्तं उदकं यस्मिन्) + ‘सामीप्य’ (तत्पुरुषः: तस्य सामीप्ये)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम्
गच्छतgo (you all)
गच्छत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकारः (आज्ञार्थे), मध्यमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
भोःO!
भोः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभोः (अव्यय)
Formसम्बोधन-निपातः (vocative particle)
सुराःgods
सुराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
कल्पेin an aeon
कल्पे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
कल्पेin (each) aeon
कल्पे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्तिः (कल्पे कल्पे = प्रत्येककल्पे)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधान/विरोधार्थक-निपातः
तेनby him/with that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः
विध्यतेis struck/slain
विध्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्यध्/विध् (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमान), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive)
असौthat (one)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम्; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक-निपातः
दानवःthe demon
दानवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; असौ इति विशेष्यः

Rudra (Śiva)

Tirtha: Taptodaka-kuṇḍa

Type: kund

Listener: Audience within Prabhāsa-māhātmya discourse

Scene: Devas are instructed to go to Taptodaka-kuṇḍa near the Stutisvāmin shrine; the pond steams subtly, ringed by stone steps and sacred trees; the narrative overlays cosmic time—each kalpa the dānava is struck down there by the shrine’s power.

T
Taptodaka Kuṇḍa
D
Devas
S
Stutisvāmin
T
Talo (dānava)

FAQs

The māhātmya presents sacred sites as recurring centers of divine protection across cycles of time, reaffirming trust in the tirtha’s sustaining power.

Taptodaka Kuṇḍa (the Taptodaka pond) near Prabhāsakṣetra, associated with the shrine/deity Stutisvāmin.

The verse gives a pilgrimage instruction—‘go there’—but does not specify a formal rite such as snāna or dāna.