Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

हिमवंतं गिरिं प्राप्य प्लक्षात्तत्र विनिर्गता । अवतीर्णा धरापृष्ठे मत्स्यकच्छपसंकुला

himavaṃtaṃ giriṃ prāpya plakṣāttatra vinirgatā | avatīrṇā dharāpṛṣṭhe matsyakacchapasaṃkulā

Parvenue au mont Himavat, elle jaillit là du figuier plakṣa. Descendue sur la surface de la terre, elle foisonnait de poissons et de tortues.

हिमवन्तम्Himavān (the Himalaya)
हिमवन्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहिमवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative, 2nd), एकवचन
गिरिम्mountain
गिरिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; हिमवन्तम् इत्यस्य विशेष्य (apposition)
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
प्लक्षात्from the plakṣa tree/place called Plakṣa
प्लक्षात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootप्लक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (ablative, 5th), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
विनिर्गताcame out, emerged
विनिर्गता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + निर् + गम् (धातु) → विनिर्गत (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अवतीर्णाdescended
अवतीर्णा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअव + तॄ (धातु) → अवतीर्ण (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धरापृष्ठेon the surface of the earth
धरापृष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरा + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (pṛṣṭha), सप्तमी (locative, 7th), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (धरायाः पृष्ठम्)
मत्स्यकच्छपसंकुलाcrowded with fish and turtles
मत्स्यकच्छपसंकुला:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमत्स्य + कच्छप + संकुल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (मत्स्यैः कच्छपैश्च संकुला)

Narrator (Purāṇic narration)

Scene: A divine river-goddess emerges near Himavat from a plakṣa-tree, descending onto earth; waters shimmer with fish and tortoises in abundance.

S
Sarasvatī
H
Himavat (Himalaya)
P
Plakṣa (tree)

FAQs

Tīrthas are woven into cosmic geography—river origins are portrayed as divine descents that sanctify the earth.

While the section is Prabhāsa-focused, the verse connects Sarasvatī’s sanctity to her Himalayan emergence, expanding the tīrtha-map.

None; it is a descriptive tīrtha-etiology (origin account).