Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

त्रिकालं दर्शिभिस्तत्र दोषरागविवर्जितैः । तपस्विभिस्तदा सर्वैर्लक्षितोऽहं वरानने

Transliteration

trikālaṃ darśibhistatra doṣarāgavivarjitaiḥ | tapasvibhistadā sarvairlakṣito'haṃ varānane

Translation

Là, ô toi au beau visage, je fus aperçu par tous ces ascètes qui voient les trois temps, exempts de faute et d’attachement.

Word by Word

• त्रिकालम्: at the three times (daily)
• त्रिकालम्: कालाधिकरण/अत्यन्तसंयोग (Temporal extent)
• Type: Noun
• Root: त्रि + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयः कालाः) ; क्रियाविशेषणरूपेण (accusative of extent: at the three times)

• दर्शिभिः: by seers
• दर्शिभिः: करण (Agent-instrumental: by)
• Type: Noun
• Root: दर्शिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), बहुवचन; "seer(s)"

• तत्र: there
• तत्र: देशाधिकरण (Locative adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb: there)

• दोषरागविवर्जितैः: free from fault and passion
• दोषरागविवर्जितैः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दोष + राग + विवर्जित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; दोषौ रागश्च इति द्वन्द्व-आधारः + विवर्जितः (वि+वृज्/वर्ज् क्त) इति; समस्तपदं बहुवचन-तृतीया, दर्शिभिः इत्यस्य विशेषणम्

• तपस्विभिः: by ascetics
• तपस्विभिः: करण (by)
• Type: Noun
• Root: तपस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• तदा: then
• तदा: कालाधिकरण (Temporal adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb: then)

• सर्वैः: by all
• सर्वैः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तपस्विभिः इत्यस्य विशेषणम्

• लक्षितः: was recognized
• लक्षितः: क्रिया (Predicate)
• Type: Verb
• Root: लक्ष् (धातु) → लक्षित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्तः (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि भावः: "was noticed/recognized"

• अहम्: me/I
• अहम्: कर्म/विषय (Patient/one recognized)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: वर + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; वरम् आननम् यस्याः इति कर्मधारयः/बहुव्रीह्यर्थे प्रियसम्बोधनम्

Speaker

Śiva (Mahēśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Ṛṣi-toyā vicinity)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: A circle of serene ascetics with luminous faces and matted locks, eyes half-closed yet inwardly all-seeing; in their midst stands the humble mendicant whose presence they recognize beyond appearances.

Characters & Entities

• Śiva
• Mahēśvara
• Tapasvins (sages/ascetics)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity from fault and attachment, supported by tapas, grants true spiritual recognition of the Divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, celebrated as a place where Mahādeva becomes directly perceivable to accomplished sages.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse emphasizes tapas (austerity) and inner purity as the enabling discipline.