Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 59

Devanagari script

ईश्वर उवाच । चण्डी तु प्रोच्यते देवी तस्या ईशस्त्वहं स्मृतः । तस्य मूलं स्मृतं लिंगं तदत्र पतितं यतः

Transliteration

īśvara uvāca | caṇḍī tu procyate devī tasyā īśastvahaṃ smṛtaḥ | tasya mūlaṃ smṛtaṃ liṃgaṃ tadatra patitaṃ yataḥ

Translation

Īśvara dit : « La Déesse est appelée Caṇḍī, et l’on se souvient de moi comme de son Seigneur. Ce liṅga est tenu pour son “mūla”, sa racine et sa source, car il est tombé ici. »

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• चण्डी: Caṇḍī (the Goddess)
• चण्डी: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चण्डी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक

• प्रोच्यते: is called/declared
• प्रोच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद, कर्मणि-प्रयोग (Passive)

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• ईशः: lord/master
• ईशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्मृतः: is remembered/considered
• स्मृतः: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of that/of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• मूलम्: root/origin
• मूलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• स्मृतम्: is remembered/considered
• स्मृतम्: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• पतितम्: fallen
• पतितम्: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• यतः: because/from which
• यतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यतस् (अव्यय)
• Form: हेतुवाचक-अव्यय (causal/relative adverb: 'because/from which')

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mūlacaṇḍīśa

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: munayaḥ (sages)

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks authoritatively to the sages, explaining the name: Caṇḍī the Goddess, he as her Lord, and the liṅga as ‘mūla’ because it fell at this spot. The liṅga is shown with a subtle mark of descent—like a meteor of sanctity.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Caṇḍī (Devī)
• Mūlacaṇḍīśa Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred sites carry divine history; names of tīrthas and liṅgas preserve theological meaning and revelation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mūlacaṇḍīśa liṅga-site within Prabhāsa kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; the verse explains the sacred name and origin (nāma-nirukti) of the liṅga.