Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 97

तस्य मध्ये महासारं वाडवं यत्र वै मुखम् । श्रीसोमेशाद्दक्षिणतो धन्वंतरशतावधि । उत्तरान्मानसात्पूर्वं यावदेव कृतस्मरम्

tasya madhye mahāsāraṃ vāḍavaṃ yatra vai mukham | śrīsomeśāddakṣiṇato dhanvaṃtaraśatāvadhi | uttarānmānasātpūrvaṃ yāvadeva kṛtasmaram

En son milieu repose l’essence puissante : le lieu où se trouve véritablement la bouche du Vaḍava, le feu sous-marin. Il est au sud de Śrī-Someśa, à la distance de cent dhanvantara ; et depuis Mānasā vers le nord, il s’étend vers l’est jusqu’à Kṛtasmarā.

तस्यof it/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण
महासारम्very strong/essence-filled
महासारम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + सार (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; 'वाडवम्' इत्यस्य विशेषण
वाडवम्the Vaḍava (submarine fire)
वाडवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाडव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; (अध्याहृत) 'पश्यति/विन्दति' इत्यादेः कर्म; अथवा 'मुखम्' इत्यस्य विशेषणार्थे
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (relative adverb: where)
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
मुखम्the mouth/opening
मुखम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृ/विषय (यत्र ... मुखम्)
श्रीसोमेशात्from Śrī-Someśa
श्रीसोमेशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootश्री + सोमेश (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (श्रीमान् सोमेशः), पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान
दक्षिणतःto the south
दक्षिणतः:
Adhikarana (Directional location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदक्षिणतः (अव्यय)
Formदिशावाचक अव्यय (directional adverb: to the south/southwards)
धन्वन्तरशतावधिup to a hundred dhanvantaras (as a limit)
धन्वन्तरशतावधि:
Desha (Extent/देश-परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootधन्वन्तर + शत + अवधि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव (अवधि-पर्यन्तार्थः), अव्यय; परिमाण/सीमा सूचक
उत्तरात्from the north
उत्तरात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (दिशावाचक), पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान
मानसात्from Mānasa
मानसात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान
पूर्वम्to the east/before
पूर्वम्:
Adhikarana (Directional location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb: eastward/before); दिशावाचक/क्रमवाचक
यावत्as far as
यावत्:
Desha (Extent/देश-परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formपरिमाणवाचक अव्यय (as far as)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (restrictive/emphatic particle: only/indeed)
कृतस्मरम्up to Kṛtasmaram (place-name)
कृतस्मरम्:
Karma (Goal/कर्म-गति)
TypeNoun
Rootकृत + स्मर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (कृतः स्मरः यस्य/यत्र; स्थाननाम), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; गत्यर्थे कर्म (यावत् ... कृतस्मरम्)

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Agnitīrtha / Vaḍavāmukha-sthāna (within Prabhāsa)

Type: kshetra

Listener: Devī / the inquiring interlocutor (contextual)

Scene: A stylized sacred map: Somnātha (Śrī Someśa) as a temple anchor; southward the Agnitīrtha region; within the sea a glowing ‘mouth’ of Vaḍavā fire; boundary points labeled Mānasā (north) and Kṛtasmarā (east).

V
Vaḍavānala (Vāḍava)
Ś
Śrī Someśa
M
Mānasā
K
Kṛtasmarā
D
Dhanvantara (measure)

FAQs

Tīrtha-mahātmya is anchored in precise sacred geography, enabling devotees to approach holy zones with clarity and reverence.

The region of Agni-tīrtha/Vaḍavānala, described relative to Śrī Someśa, Mānasā, and Kṛtasmarā in Prabhāsa.

None explicitly; the verse provides boundary and distance markers for the sacred area.