Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

इन्द्र उवाच । उभावेतौ न सोमार्हौ नासत्याविति मे मतिः । भिषजौ देवतानां हि कर्मणा तेन गर्हितौ

Transliteration

indra uvāca | ubhāvetau na somārhau nāsatyāviti me matiḥ | bhiṣajau devatānāṃ hi karmaṇā tena garhitau

Translation

Indra dit : «Selon moi, ces deux-là—les Nāsatyas—ne sont pas dignes du Soma. Car ils sont les médecins des dieux, et par cette fonction on les tient pour blâmables.»

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta (Speaker/वक्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/वचनक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• उभाव्: both
• उभाव्: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; ‘एतौ’ इति विशेषणम्

• एतौ: these two
• एतौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेध)

• सोमार्हौ: worthy of Soma
• सोमार्हौ: Karta (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सोम + अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; तत्पुरुषः (सोमस्य अर्हौ)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेध)

• असत्यौ: the Nāsatyas (Aśvins)
• असत्यौ: Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: असत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; अश्विनोः नाम (name of the Aśvins)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक)

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; मम (my)

• मतिः: opinion, view
• मतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• भिषजौ: physicians
• भिषजौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भिषज् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन

• देवतानाम्: of the gods
• देवतानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (Reason/emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात; हेत्वर्थ/अवधारण)

• कर्मणा: by their act, by (that) work
• कर्मणा: Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतु-भावः (by/through action)

• तेन: by that, thereby
• तेन: Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘कर्मणा’ इत्यस्य अन्वय (thereby)

• गर्हितौ: censured, blameworthy
• गर्हितौ: Karta (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गर्हित (कृदन्त; √गर्ह् (धातु), क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) — ‘निन्दितौ’

Speaker

Indra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Indra speaks with firm authority, declaring the Aśvins unworthy of Soma because they serve as physicians; the assembly reacts with surprise and discomfort.

Characters & Entities

• Indra
• Aśvins (Nā́satyau)
• Soma
• Devatās

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Status and entitlement can be contested even among gods; dharma requires discerning the true worth of service and role.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the narrative setting where this pivotal Soma-right debate is recorded.

What ritualistic prescription is mentioned?

The issue concerns Soma-arhatva—who is entitled to receive the Soma-graha within the yajña.