Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

एतेन समयेनावां शमं नय सुमध्यमे । सा तयोर्वचनाद्देवि उपसंगम्य भार्गवम् । उवाच वाक्यं यत्ताभ्यामुक्तं भृगुसुतं प्रति

etena samayenāvāṃ śamaṃ naya sumadhyame | sā tayorvacanāddevi upasaṃgamya bhārgavam | uvāca vākyaṃ yattābhyāmuktaṃ bhṛgusutaṃ prati

«Pendant ce temps, ô toi à la taille fine, garde l’esprit apaisé.» À leurs paroles, la dame s’approcha de Bhārgava (Cyavana) et rapporta au fils de Bhṛgu ce que les deux lui avaient dit.

एतेनby this
एतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-एकवचनम्; करण/हेतु-निर्देशः (‘by/with this’)
समयेनagreement/condition
समयेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसमय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-एकवचनम्
आवाम्we two
आवाम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-द्विवचनम्; प्रथमा/द्वितीया-रूपम् (context: कर्तृरूपे)
शमम्peace/calm
शमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्
नयlead/bring
नय:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचनम्, परस्मैपदम्
सुमध्यमेO fair-waisted one
सुमध्यमे:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसु + मध्यम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सम्बोधन-एकवचनम्; कर्मधारयः (‘सु-मध्या’ = ‘सुन्दर-मध्यमा’)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्
तयोःof those two
तयोः:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/सप्तमी-द्विवचनम्; अत्र षष्ठी (‘of those two’)
वचनात्from (their) words/at their request
वचनात्:
Apadana/Hetu (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी-एकवचनम् (हेतु/अपादान)
देविO goddess/lady
देवि:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सम्बोधन-एकवचनम्
उपसंगम्यhaving approached
उपसंगम्य:
Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootउप-सम्-√गम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
भार्गवम्Bhārgava (Cyavana)
भार्गवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद; perfect), प्रथमपुरुष, एकवचनम्
वाक्यम्statement/words
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्
यत्which/that
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
ताभ्याम्by those two
ताभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-द्विवचनम्
उक्तम्said/spoken
उक्तम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउक्त (कृदन्त; √वच् धातु)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; भूतकृदन्त (क्त)
भृगुसुतम्the son of Bhṛgu
भृगुसुतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभृगु + सुत (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘भृगोः सुतः’)
प्रतिtowards/to
प्रति:
Sambandha (Preposition-like/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय; ‘towards/with regard to’

Narrator (describing Sukanyā’s action and report to Cyavana)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (implied); specific saras/kunda unnamed in this verse

Type: kshetra

Listener: Devi (addressed as 'sumadhyame', 'devi')

Scene: Sukanyā, modestly adorned, approaches the sage Bhārgava (Cyavana) seated near a sacred waterbody in Prabhāsa; she repeats the message with composed demeanor while attendants or the Aśvins remain nearby.

S
Sukanyā
C
Cyavana (Bhārgava, Bhṛgusuta)
A
Aśvinīkumāras
B
Bhṛgu

FAQs

Dharma is upheld through transparency and composure—Sukanyā neither hides nor agitates, but consults her husband.

Prabhāsa Kṣetra, as the broader māhātmya frame for this renowned episode.

None directly; it prepares the narrative for the water-immersion act that follows.