Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

ईश्वर उवाच । आसीत्पूर्वं द्विजो देवि नाम्ना ख्यातः शमीमुखः । गार्हस्थ्ये वर्तमानस्य तस्य पुत्रो व्यजायत । वैशाख इति नाम्नाऽसौ रौद्रकर्मा व्यजायत

īśvara uvāca | āsītpūrvaṃ dvijo devi nāmnā khyātaḥ śamīmukhaḥ | gārhasthye vartamānasya tasya putro vyajāyata | vaiśākha iti nāmnā'sau raudrakarmā vyajāyata

Īśvara dit : Ô Déesse, jadis il y eut un brāhmaṇa renommé du nom de Śamīmukha. Alors qu’il menait la vie de maître de maison, un fils lui naquit—nommé Vaiśākha—qui grandit porté vers des actes rudes et cruels.

ईश्वरःĪśvara (Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
आसीत्there was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kala (Time)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
द्विजःa brāhmaṇa (twice-born)
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
देविO देवी
देवि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
ख्यातःrenowned/known
ख्यातः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootख्यात (कृदन्त; √ख्या)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
शमीमुखःŚamīmukha (proper name)
शमीमुखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशमी + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (शमी-समं मुखं यस्य/शमीमुखः)
गार्हस्थ्येin household life
गार्हस्थ्ये:
Adhikarana (Location/State)
TypeNoun
Rootगार्हस्थ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
वर्तमानस्यof (him) being engaged/remaining
वर्तमानस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootवर्तमान (कृदन्त; √वृत्)
Formवर्तमान-कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग/नपुंसक-सम्भव, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; विशेषण
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
पुत्रःa son
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
व्यजायतwas born
व्यजायत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: वि
वैशाखःVaiśākha (name)
वैशाखः:
Karta-samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootवैशाख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इतिthus/“called”
इति:
Avyaya (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/नामनिर्देशार्थक-अव्यय (quotative particle)
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
असौthat (person)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
रौद्रकर्माone whose deeds were fierce
रौद्रकर्मा:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootरौद्र + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (रौद्रं कर्म यस्य सः) विशेषण
व्यजायतwas born
व्यजायत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: वि

Īśvara (Śiva)

Listener: Mahādevī

Scene: Śiva begins the tale: a respected brāhmaṇa Śamīmukha in household life; the birth of his son Vaiśākha, whose demeanor foreshadows fierce actions—setting a somber tone before eventual redemption.

Ī
Īśvara
D
Devī
Ś
Śamīmukha
V
Vaiśākha

FAQs

Purāṇic narratives trace moral causality—birth, upbringing, and tendencies—preparing the ground for later transformation.

The broader Prabhāsakṣetra Māhātmya context; the story explains why Śūlasthāna becomes famed through Vālmīki.

None; this verse supplies genealogical and character background for the tīrtha-kathā.