Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

एवं कृतेऽष्टादशानां कुष्ठानां नाशनं भवेत् । द्वितीये सोमवारे तु करंजं दन्तधावनम्

Transliteration

evaṃ kṛte'ṣṭādaśānāṃ kuṣṭhānāṃ nāśanaṃ bhavet | dvitīye somavāre tu karaṃjaṃ dantadhāvanam

Translation

Accompli de cette manière, s’opère la destruction de dix-huit sortes de maladies de la peau (kuṣṭha). Puis, le deuxième lundi, on doit employer le karañja pour se nettoyer les dents.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• कृते: when done
• कृते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; लोके 'कृते' = when (it is) done

• अष्टादशानाम्: of eighteen
• अष्टादशानाम्: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अष्टादश (प्रातिपदिक; अष्ट + दश)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण; द्विगु-समास (18)

• कुष्ठानाम्: of leprosies/skin diseases
• कुष्ठानाम्: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध

• नाशनम्: destruction/removal
• नाशनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृस्थानी (फलरूप)

• भवेत्: would be/should occur
• भवेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: भू (to be)

• द्वितीये: on the second (day)
• द्वितीये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण; अधिकरण

• सोमवारे: on Monday
• सोमवारे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सोमवार (प्रातिपदिक; सोम + वार)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (सोमस्य वारः)

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/विरोधसूचक निपात (particle: but/indeed)

• करंजम्: karañja (tree/twig)
• करंजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: करंज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (दन्तधावनरूपेण) कर्म

• दन्तधावनम्: tooth-cleaning (twig/act)
• दन्तधावनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दन्त-धावन (प्रातिपदिक; दन्त + धावन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (दन्तानां धावनम्)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Someśvara)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee completes the Someśvara observance; a symbolic depiction shows skin ailments dissolving as divine grace descends. Morning of the second Monday: the devotee uses a karañja twig for tooth-cleaning near a water source, then turns toward the temple for worship.

Characters & Entities

• Someśvara/Somnātha
• Somavāra (Monday)
• karañja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-based Śiva observances are portrayed as both spiritually purifying and bodily beneficial.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra’s Someśvara/Somnātha worship context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Follow the stated procedure; on the second Monday, perform dantadhāvana using a karañja twig.