Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

स मणिः सवते नित्यं भारानष्टौ दिनेदिने सुवर्णस्य सुशुद्धस्य भक्त्या व्रततपोयुतः

Transliteration

sa maṇiḥ savate nityaṃ bhārānaṣṭau dinedine suvarṇasya suśuddhasya bhaktyā vratatapoyutaḥ

Translation

Ce joyau, sans cesse, jour après jour, faisait jaillir huit bhāras d’or d’une pureté parfaite—fruit accordé à celui qui est uni à la bhakti, au vœu sacré et au tapas (austérité).

Word by Word

• सः: that/he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मणिः: the jewel
• मणिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सः इत्यस्य विशेष्य

• सवते: produces/yields
• सवते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सू (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative)

• भारान्: bhāras (a weight-measure)
• भारान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; परिमाणवाचक (measure)

• अष्टौ: eight
• अष्टौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण (भारान्)

• दिने: in a day
• दिने: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• दिने: day by day
• दिने: Kāla-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (दिने दिने = प्रतिदिनम्)

• सुवर्णस्य: of gold
• सुवर्णस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; उत्पाद्यस्य द्रव्यस्य सम्बन्ध

• सुशुद्धस्य: very pure
• सुशुद्धस्य: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुशुद्ध (प्रातिपदिक; सु- + शुद्ध)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सुवर्णस्य)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• व्रततपोयुतः: endowed with vow and austerity
• व्रततपोयुतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्रत-तपस्-युक्त (प्रातिपदिक; व्रत + तपस् + युक्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष/समाहारार्थः (व्रतेन तपसा च युक्तः)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāgarāditya (contextual validation through Syamantaka)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: The Syamantaka jewel placed on a pedestal emits rays; heaps of pure gold appear daily (eight bhāras), while Satrājit stands in reverence, indicating the causal triad: bhakti, vrata, tapas.

Characters & Entities

• Syamantaka-maṇi
• Suvarṇa (gold)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prosperity is framed as a secondary outcome of devotion and disciplined dharma, not as an end in itself.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse continues the Prabhāsa/Nāgarāditya-linked narrative by describing the Syamantaka boon; the tīrtha context remains Prabhāsakṣetra Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly extols bhakti combined with vrata and tapas as the qualifying discipline for divine favor.