Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 26

Devanagari script

तं दृष्ट्वा तु द्विजाः सर्वे लिंगं दृष्ट्वा समीपतः । कथमेतदिति प्रोचुर्विश्वकर्मन्ब्रवीहि नः । कस्मादत्र स्थितस्त्वं वै शिल्पिकोटिसमन्वितः

Transliteration

taṃ dṛṣṭvā tu dvijāḥ sarve liṃgaṃ dṛṣṭvā samīpataḥ | kathametaditi procurviśvakarmanbravīhi naḥ | kasmādatra sthitastvaṃ vai śilpikoṭisamanvitaḥ

Translation

Le voyant, et voyant le liṅga tout proche, tous les deux-fois-nés demandèrent : « Ô Viśvakarman, dis-nous : comment cela se peut-il ? Pourquoi te tiens-tu ici, entouré d’innombrables artisans ? »

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• तु: then/indeed
• तु: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात

• द्विजाः: Brahmins
• द्विजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय

• समीपतः: nearby, at close range
• समीपतः: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: समीप (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: ‘from/at near proximity’)

• कथम्: how?
• कथम्: Kriyāviśeṣaṇa (Interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक अव्यय (interrogative adverb)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/Topic)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• इति: thus
• इति: Discourse marker
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-बोधक अव्यय

• प्रोचुः: they said/asked
• प्रोचुः: Kriyā (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• विश्वकर्मन्: O Viśvakarman
• विश्वकर्मन्: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: विश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• ब्रवीहि: tell/say
• ब्रवीहि: Kriyā (Injunction/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• नः: to us/for us
• नः: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति, बहुवचन (enclitic)

• कस्मात्: from what cause/why
• कस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय

• स्थितः: standing/remaining
• स्थितः: Karta (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वै: indeed
• वै: Emphasis
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• शिल्पि: artisan
• शिल्पि: Sambandha (Compound member)
• Type: Noun
• Root: शिल्पिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासपूर्वपद

• कोटि: crore; multitude
• कोटि: Sambandha (Compound member)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; समासमध्यपद

• समन्वितः: endowed/attended by
• समन्वितः: Karta (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: सम् + अन्वि (धातु) → समन्वित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (शिल्पि-कोटिभिः समन्वितः = endowed with crores of artisans)

Speaker

Brāhmaṇas (Dvipras)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (liṅga-sannidhi)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Implied Purāṇic audience; within story, brāhmaṇas address Viśvakarman

Visual Art Cues

Scene: Brāhmaṇas stand near a radiant liṅga; before them Viśvakarman appears with innumerable artisans—celestial craftsmen holding tools—while the brāhmaṇas question him with reverent urgency.

Characters & Entities

• Viśvakarman
• Liṅga
• Brāhmaṇas
• Śilpis (artisans)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred symbols (like the liṅga) are guarded and served through divinely ordered means; dharma includes protection and proper stewardship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, shown as a place where a liṅga is present and divinely protected.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; the verse frames inquiry into the purpose of liṅga-rakṣaṇa and ritual-site arrangements.