Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजयेद्वाचकं बुधः । अन्यथा निष्फलं तस्य पुस्तकश्रवणं भवेत्

tasmātsarvaprayatnena pūjayedvācakaṃ budhaḥ | anyathā niṣphalaṃ tasya pustakaśravaṇaṃ bhavet

C’est pourquoi le sage doit, de tout son effort, honorer le récitant ; autrement, pour lui, l’écoute du livre sacré devient sans fruit.

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu/Reason (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (हेतु/तस्मात् = ‘therefore/from that’), तद्धित-निपातवत् प्रयोग
सर्वप्रयत्नेनwith all effort
सर्वप्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeIndeclinable
Rootसर्व + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘सर्वः प्रयत्नः’ इति कर्मधारय-समास; करण/उपायार्थे
पूजयेत्should worship/honor
पूजयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; विध्यर्थः
वाचकम्the reciter/reader
वाचकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाचक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
बुधःa wise person
बुधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
निष्फलम्fruitless
निष्फलम्:
Predicate/Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिष्फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘पुस्तकश्रवणम्’ इत्यस्य विशेषणम्
तस्यof that (person/act)
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
पुस्तकश्रवणम्hearing/recitation of the book
पुस्तकश्रवणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुस्तक + श्रवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘पुस्तकस्य श्रवणम्’)
भवेत्would be/should become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A wise householder carefully honors the reciter—offering āsana, water, garland, and dakṣiṇā—before opening the sacred book for public hearing; the assembly becomes orderly and luminous, indicating restored fruitfulness.

V
vācaka (reciter)

FAQs

Reverence to the teacher is an essential limb of dharma; without it, religious hearing yields no spiritual fruit.

Prabhāsa (Prabhāsakṣetra), where such prescriptions are framed as part of the kṣetra’s dharma.

Perform pūjā (honoring) of the vācaka; otherwise pustaka-śravaṇa is declared niṣphala.