Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

सत्यं दमस्तपः शौचं सन्तोषोऽनैर्ष्यमार्जवम् । ज्ञानं शमो दया दानमेतत्पात्रस्य लक्षणम्

Transliteration

satyaṃ damastapaḥ śaucaṃ santoṣo'nairṣyamārjavam | jñānaṃ śamo dayā dānametatpātrasya lakṣaṇam

Translation

Véracité, maîtrise de soi, austérité, pureté, contentement, absence d’envie, droiture, connaissance, paix intérieure, compassion et générosité—tels sont les signes du récipiendaire digne.

Word by Word

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; abstract noun

• दमः: self-control
• दमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; abstract noun

• तपः: austerity
• तपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; abstract noun

• शौचम्: purity
• शौचम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शौच (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; abstract noun

• सन्तोषः: contentment
• सन्तोषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सन्तोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; abstract noun

• अनैर्ष्यम्: non-envy
• अनैर्ष्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनैर्ष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; abstract noun

• आर्जवम्: straightforwardness
• आर्जवम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आर्जव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; abstract noun

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; abstract noun

• शमः: tranquility
• शमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; abstract noun

• दया: compassion
• दया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; abstract noun

• दानम्: charity
• दानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; abstract noun

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; demonstrative pronoun used adjectivally

• पात्रस्य: of the worthy recipient
• पात्रस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; genitive

• लक्षणम्: characteristic/mark
• लक्षणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: An allegorical tableau: eleven virtues appear as luminous attendants around a calm sage—Truth holding a lamp, Purity with a water-pot, Compassion sheltering the weak—signifying the inner architecture of a supātra.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A recipient’s inner virtues—truth, purity, calm, and compassion—are central to making charity spiritually fruitful.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, in whose māhātmya the standards for dāna are elaborated.

What ritualistic prescription is mentioned?

A checklist of virtues for identifying a pātra (fit recipient) before offering dāna.