Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

तस्य तं वीक्षमाणस्य संजाताः पावकार्चिषः । ताभिः स धनुषा युक्तो भस्मसात्समपद्यत

Transliteration

tasya taṃ vīkṣamāṇasya saṃjātāḥ pāvakārciṣaḥ | tābhiḥ sa dhanuṣā yukto bhasmasātsamapadyata

Translation

Tandis qu’il le fixait du regard, des flammes jaillirent; frappé par elles, lui—tenant encore son arc—fut réduit en cendres.

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (masc. understood), षष्ठी-विभक्तिः (genitive), एकवचनम् (singular)

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), द्वितीया-विभक्तिः (accusative), एकवचनम् (singular)

• वीक्षमाणस्य: of (him) who was looking
• वीक्षमाणस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: √ईक्ष् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्तः (present active participle), पुंलिङ्गः (masculine), षष्ठी-विभक्तिः (genitive), एकवचनम् (singular)

• संजाताः: arose / were produced
• संजाताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-√जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle used predicatively), स्त्रीलिङ्गे बहुवचनम् (fem. plural) प्रथमा-विभक्तिः (nominative)

• पावकार्चिषः: flames of fire
• पावकार्चिषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पावक + अर्चिस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), प्रथमा-विभक्तिः (nominative), बहुवचनम् (plural)

• ताभिः: by those (flames)
• ताभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), तृतीया-विभक्तिः (instrumental), बहुवचनम् (plural)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा-विभक्तिः (nominative), एकवचनम् (singular)

• धनुषा: with the bow
• धनुषा: Sahakāraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (neuter), तृतीया-विभक्तिः (instrumental), एकवचनम् (singular)

• युक्तः: joined/armed
• युक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle), पुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा-विभक्तिः (nominative), एकवचनम् (singular)

• भस्मसात्: to ashes
• भस्मसात्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भस्म + सात् (अव्ययभाव-समास)
• Form: अव्ययम् (indeclinable), क्रियाविशेषणम् (resultative adverb)

• समपद्यत: became / was reduced
• समपद्यत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-√पद् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)

Speaker

Sūta (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: देवी/पार्वती

Visual Art Cues

Scene: शिव की दृष्टि से अग्नि-शिखाएँ निकलतीं; कामदेव धनुष पकड़े हुए ही अग्नि से घिरकर भस्म हो जाता; राख के कण व ज्वाला-रेखाएँ

Characters & Entities

• Śiva
• Kāmadeva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desire, even when divinized, is powerless before the fire of awakened consciousness; restraint and insight are central to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The act is part of the Prabhāsakṣetra-māhātmya sequence that culminates in Śiva’s abiding at Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates the decisive event of Kāma’s burning.