Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

दत्तायुधं कामदेवं दुद्रुवे स भयात्पुनः । ततो वाराणसीं गत्वा नैमिषं पुष्करं तथा

dattāyudhaṃ kāmadevaṃ dudruve sa bhayātpunaḥ | tato vārāṇasīṃ gatvā naimiṣaṃ puṣkaraṃ tathā

Voyant Kāmadeva armé, il s’enfuit de nouveau, saisi de peur ; puis il alla à Vārāṇasī, à Naimiṣa, et de même à Puṣkara.

दत्तायुधम्given weapons/armed
दत्तायुधम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदत्त-आयुध (प्रातिपदिक); √दा (धातु) + आयुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—दत्तम् आयुधं यस्य/दत्तायुधः (उपपद-तत्पुरुष); (कामदेवम्) विशेषयति
कामदेवम्Kāmadeva
कामदेवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकामदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कामस्य देवः (षष्ठी-तत्पुरुष)
दुद्रुवेran away
दुद्रुवे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√द्रु (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भयात्from fear/out of fear
भयात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्ति/समुच्चयार्थ (again/further)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/कालवाचक (then)
वाराणसीम्Vārāṇasī
वाराणसीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeIndeclinable
Root√गम् (धातु) → गत्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having gone)
नैमिषम्Naimiṣa
नैमिषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनैमिष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पुष्करम्Puṣkara
पुष्करम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तथाalso/likewise
तथा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अनुक्रम (and likewise)

Sūta (deduced)

Tirtha: वाराणसी; नैमिष; पुष्कर

Type: kshetra

Listener: देवी/पार्वती (पाठ में ‘देवि’ संबोधन)

Scene: कामा (धनुष-बाण सहित) भयभीत होकर पृथ्वी पर तीर्थों की ओर दौड़ता—पृष्ठभूमि में काशी के घाट, नैमिष का वन-चक्र, पुष्कर का सरोवर संकेत-रूप में

K
Kāmadeva
V
Vārāṇasī (Kāśī)
N
Naimiṣa
P
Puṣkara

FAQs

Pilgrimage sites are supremely holy, yet liberation requires inner transformation; fear and desire cannot be escaped merely by changing locations.

Multiple tīrthas are named—especially Vārāṇasī (Kāśī), Naimiṣa, and Puṣkara—within a wider sacred-geography frame.

None; the verse lists tīrthas visited in flight.