Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

ईश्वर उवाच । आदौ स्वायंभुवे देवि पूर्वमन्वन्तरे पुरा । त्रेतायुगे चतुर्थे तु प्रभासे क्षेत्र उत्तमे

īśvara uvāca | ādau svāyaṃbhuve devi pūrvamanvantare purā | tretāyuge caturthe tu prabhāse kṣetra uttame

Īśvara dit : «Au commencement, ô Déesse—jadis, dans l’antique Manvantara de Svāyambhuva—au quatrième Tretā-yuga, dans le kṣetra suprême et saint de Prabhāsa…»

ईश्वरःĪśvara (the Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
आदौin the beginning
आदौ:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूत (locative used adverbially)
स्वायंभुवेin the Svāyambhuva (Manu’s)
स्वायंभुवे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; विशेषण (to मन्वन्तरे)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
अन्वन्तरेin the manvantara
अन्वन्तरे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; कालवाचक
पुराof old, long ago
पुरा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)
त्रेतायुगेin the Tretā age
त्रेतायुगे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेतायुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (त्रेतायाः युगम्)
चतुर्थेin the fourth (part/phase)
चतुर्थे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (to युगे/काले)
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle; contrast/emphasis)
प्रभासेat Prabhāsa
प्रभासे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रभास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; स्थानवाचक
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
उत्तमेexcellent, best
उत्तमे:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; विशेषण (to क्षेत्रे)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Śrī Devī (Pārvatī)

Scene: Īśvara begins a primordial narration: cosmic time motifs (yuga wheel, manvantara markers) overlay the Prabhāsa landscape, suggesting the site’s antiquity and supremacy.

Ī
Īśvara (Śiva)
Ś
Śrī Devī (Pārvatī)
S
Svāyambhuva Manu
M
Manvantara
T
Tretā-yuga
P
Prabhāsa Kṣetra

FAQs

Tīrtha-greatness is anchored in cosmic time; Purāṇas connect sacred geography with Manvantaras and Yugas to show enduring sanctity.

Prabhāsa Kṣetra is identified as an ‘uttama kṣetra’ (supreme sacred field).

None; it establishes the time and place for the forthcoming Māhātmya narrative.