Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 56

Devanagari script

मौनीभूतास्तु शृण्वानाः सर्वेषां वदतां गिरः । अध्वर्युणा समाहूता नागता वरवर्णिनी

Transliteration

maunībhūtāstu śṛṇvānāḥ sarveṣāṃ vadatāṃ giraḥ | adhvaryuṇā samāhūtā nāgatā varavarṇinī

Translation

Ils se turent, écoutant les voix de tous ceux qui parlaient. Bien qu’invitée par le prêtre Adhvaryu, la belle dame ne vint pas.

Word by Word

• मौनीभूताः: having become silent
• मौनीभूताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मौनी-भूत (प्रातिपदिक; मौनी + भूत)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम्; भूत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय, √भू) विशेषणरूपेण

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः/पदपूरक-अव्ययम् (particle; 'but/indeed')

• शृण्वानाः: listening
• शृण्वानाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √श्रु (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; वर्तमानकाले शतृ/शानच्-प्रत्ययान्तः (present active participle)

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्

• वदताम्: of those speaking
• वदताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: √वद् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः (present active participle)

• गिरः: words/speeches
• गिरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्

• अध्वर्युणा: by the adhvaryu priest
• अध्वर्युणा: Karana (Instrument/Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अध्वर्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• समाहूताः: having been summoned
• समाहूताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-√ह्वा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negation particle)

• आगताः: come/arrived
• आगताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ-√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः (past participle)

• वरवर्णिनी: the beautiful-complexioned lady
• वरवर्णिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वर-वर्णिनी (प्रातिपदिक; वर + वर्णिनी)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (epithet)

Speaker

Sūta (narration; deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A Vedic altar with priests and devas gathered; the Adhvaryu gestures toward an entrance, calling; everyone falls into a heavy silence; the ‘varavarṇinī’ (beautiful lady) does not appear, leaving an empty threshold.

Characters & Entities

• Adhvaryu (yajña priest)
• Varavarṇinī (the beautiful lady; contextually Sāvitrī/consort figure)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even a correctly arranged ritual can face obstacles; dharma requires patience, clarity, and right resolution when rites are delayed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, the setting for the yajña and its ritual tension.

What ritualistic prescription is mentioned?

It references the Adhvaryu’s function of summoning/organizing yajña actions, but does not prescribe a specific rite.