Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 154

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुण्डमाहात्म्ये गायत्रीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुःपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye brahmakuṇḍamāhātmye gāyatrīśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma catuḥpañcāśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

Ainsi s’achève le chapitre intitulé « Description de la grandeur de Gāyatrīśvara », au sein du Brahmakuṇḍa Māhātmya, dans le Prabhāsakṣetra Māhātmya du septième livre, le Prabhāsa Khaṇḍa, du saint Skanda Mahāpurāṇa (dans l’Ekāśītisāhasrī Saṃhitā).

Word by Word

• इति: thus
• इति: Discourse marker (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: समाप्त्यर्थक-अव्यय (colophon marker)

• श्रीस्कांदे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Location/Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री-स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् स्कन्दः)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महापुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महच्च तत् पुराणम्)

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (verses) [collection]
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति-साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास-खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रभासस्य खण्डः)

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the ‘Glory of Prabhāsa-kṣetra’
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (प्रभासक्षेत्रस्य माहात्म्यम्)

• ब्रह्मकुण्डमाहात्म्ये: in the ‘Glory of Brahma-kuṇḍa’
• ब्रह्मकुण्डमाहात्म्ये: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मकुण्ड-माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मकुण्डस्य माहात्म्यम्)

• गायत्रीश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: the narration of the glory of Gāyatrīśvara
• गायत्रीश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Title/Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गायत्रीश्वर-माहात्म्य-वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (गायत्रीश्वरस्य माहात्म्यस्य वर्णनम्)

• नाम: named/called
• नाम: Discourse marker (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: संज्ञासूचक-अव्यय (name-indicator)

• चतुःपञ्चाशदुत्तरशततमः: one hundred and fifty-fourth
• चतुःपञ्चाशदुत्तरशततमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुःपञ्चाशत्-उत्तरस-शततम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संख्यावाचक-समास (शततमः + चतुःपञ्चाशदुत्तरः = 154th)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Colophon / redactional closure (not a dialogue speaker)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gāyatrīśvara (within Brahmakuṇḍa-māhātmya)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Manuscript-ending tableau: scribal colophon, temple silhouette of Prabhāsa in the margin, and a symbolic liṅga for Gāyatrīśvara; the emphasis is archival and reverential.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetra Māhātmya
• Brahmakuṇḍa
• Gāyatrīśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It functions as a textual marker, emphasizing the recognized sanctity and completeness of the Gāyatrīśvara Māhātmya within the larger tīrtha narrative.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Brahmakuṇḍa and Gāyatrīśvara in Prabhāsa Kṣetra (as indicated by the colophon).

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a chapter-ending colophon providing bibliographic and structural information.